ትራምፕ ምቍራጽ ተዅሲ ኢራንን እስራኤልን ግብራዊ ምዃኑ ኣፍሊጡ

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 2 ሚያዝያ 2026'ንኢራን ናብ ዘመነ-እምኒ ክንመልሶም ኢና' - ትራምፕ

   

   ምንጪ ስእሊ, EPA

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝካየድ ዘሎ መጥቃዕቲ መሊሱ ከምዝሕይል ድሕሪ ምጠንቃቑ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት እታ ሃገር ከቢድ ነትጒታት ተሰሚዑ።

   ኣብ ከባቢ ፍሉጥ መደበር ኑክሌር ኢራን ዝኾነ ኣስፋሃን ኣብ ዝርከብ ካልእ ማእከል ሚሳይላት እታ ሃገር ከቢድ ነትጒ ከምዝተሰምዐን ሃልሃልታ ሓዊን ጸሊም ትኪን ንሰማይ ክዓርግ ከምዝተራእየን ጸብጻባት ሓቢሮም።

   ኣብ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ምብራቓዊት ከተማ ማሻድ'ውን ተመሳሳሊ ነትጒን ትኪን ተኸሲቱ ኣሎ።

   ትራምፕ፡ ናብ ሎሚ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ኣብ ዝሃቦ ሃገራዊ መግለጺ፡ "ኣብ ዝመጽእ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን ኣመና ክንሃርሞም ኢና" ክብል ኣጠንቂቑ ነይሩ።

   "ናብቲ ክህልውዎ ዝግባእ ዘመነ-እምኒ ክንመልሶም ኢና" ክብል'ዩ እቲ ኣመሪካዊ መራሒ ፈኪሩ።

   እቲ መግለጺ ንዕዳጋታት ዓለም ዘጋደደ ኮይኑ፡ ዋጋ ነዳዲ መሊሱ ክንህር ገይሩ'ሎ።

   ቴህራን ብወገና እስራኤልን ኣመሪካን ስዕረት ክጓናጸፋ ምዃነን ኣጠንቂቓ'ላ።

2. 2 ሚያዝያ 2026ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝካየድ ዘሎ 'መድረኽ ትግራይ' ንምንታይ'ዩ ኣካታዒ ኮይኑ?

3. 2 ሚያዝያ 2026ሶማላዊ ደራሲን ምሁርን ፕሮፌሰር ዓሊ ጅምዓለ ኣሕመድ ዓሪፉ

   

   ምንጪ ስእሊ, SM

   ደራስን ምሁርን ፕሮፌሰር ዓሊ ጅምዓለ ኣሕመድ ብ31 መጋቢት 2026 ኣብ መበል 72 ዓመቱ ኣብ ኣመሪካ ዓሪፉ።

   እዚ ኣብ ስነጽሑፍ ኣፍሪቃ ብሕልፊ እኳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፍሉጥ ዝዀነ ምሁር፡ ብዛዕባ ስነጽሑፍ ሶማልያ፡ ዓሌትን ምህናጽ ሃገርን ምዕባለ ሃገረ-መንግስትነትን ዝትንትኑ ሓያሎ ስርሓት ዘበርከተ እዩ።

   ዓሊ ጅምዓለ ኣብ ታሕሳስ 1982 ናብ ኣመሪካ ቅድሚ ምግዓዙ፡ ኣብ ሶማልያ ብስነጽሑፉን ጋዜጠኝነትን ስም ኣጥርዩ ዝነበረ ኰይኑ፡ ኣብታ ኣብቲ ግዜ'ቲ እንኮ ብእንግሊዝኛ እትሕተም ዝነበረት ሰሙናዊት ጋዜጣ `ቪጂላንስ` ከም ኣሰናዳኢ ኰይኑ ሰሪሑ።

   ኣብ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርንያ ሎስ ኣንጀለስ ብስነጽሑፍ ናይ ዶክትረይት ትምህርቱ ድሕሪ ምጥንቓቑ፡ ድሒሩ ኣብ ኲንስ ኮለጅን ግራጅዌት ሰንተር ናይ ዩኒቨርሲቲ ኒውዮርክን ብዛዕባ ኣፍሪቃ፡ ስነጽሑፍ እስላም፡ ኣፋዊ ስነጽሑፍ፡ ስነግጥምን ካልእን እናመሃረ ብዙሕ ኣበርኪቱ።

   ፕሮፌሰር ግርማይ ነጋሽ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኦሃዮ ብሕልፈት ገጣሚ ፕሮፌሰር ዓሊ ኣብ ፈይስቡክ ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፍ፡ ምሁራዊ ኣበርክቶኡን ሰብኣዊ ልግሱን ንህይወት ብዙሓት ዝጸለወ ምዃኑ መስኪሩ።

   ፕሮፌሰር ዓሊ ኣብ ርእሲ ኣካዳምያዊ ኣገልግሎቱ፡ ኣብ ሶማልያን ቀርኒ ኣፍሪቃን ሰላም ንምምጻእ ብዕምቈት ይሰርሕ ምንባሩ ፕሮፌሰር ግርማይ ወሲኹ ይገልጽ።

   ፕሮፌሰር ዓሊ፡ ብ1995`The Invention of Somalia` እትብል መጽሓፍ ከሕትም እንከሎ፡ ድሕሪ ሓደ ዓመት ድማ `Daybreak Is Near: Literature, Clans, and the Nation-State in Somalia እትብል ኣሕቲሙ። ብ2002 `Fear Is a Cow ከምኡ`ውን ብ2005 `Diaspora Blues` ዝብላ`ውን ኣስዒቡ።

4. 2 ሚያዝያ 2026ምኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ፡ ኣመሪካ ኣብ ዘይብሉ ብዛዕባ ዳግማይ ምኽፋት መጻብቦ ሆርሙዝ ክዝትዩ እዮም

   

   ምንጪ ስእሊ, PA Media

   መራሕቲ 35 ሃገራት ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ሓበራዊ መግለጺ ክታሞም ድሕሪ ምንባር፡ "ብመጻብቦ ሆርሙዝ ብውሕስ መንገዲ ንምሕላፍ ግቡእ ጻዕርታት፡" ንምግባር ድልዋት ምህላዎም ገሊጾም።

   እቶም ምኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ሎሚ ኣብ ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ዝካየድ ብማንዛ ዝካየድ ዋዕላ ክሳተፉ እዮም።

   እቲ ኣገዳሲ መስመር ማይ ዳግማይ ንምኽፋት ኣብ ዘኽእል፡ "ዲፕሎማስያውን ፖለቲካውን" መፍትሒታት ኣተኲሮም ክዝትዩ ትጽቢት ይግበር።

   ቀዳማይ ምኒስተር ኬር ስታርመር፡ ኢራን ነቲ መጻብቦ "ንጸላእቲ ሃገርና" ዕጽው ኰይኑ ኣሎ ንዝበለቶ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ዕማም ቀሊል ከም ዘይከውን ተዛሪቡ።

   ዓባይ ብሪጣንያ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ኣውስትራልያን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ኣብቲ ዋዕላ ዝሳተፋ ክዀና እንከለዋ፡ ኣመሪካ ግን ኣይክትህሉን እያ።

   ትራምፕ፡ እቲ ግጭት ምስ ኣብቅዐ ብሓደ ለይቲ "ብቕጽበት" ክኽፈት ምዃኑ ደኣ ይግለጽ`ምበር፡ ካልኦት ህዝቢታት ግን ርግጸኛታት ኣይኰኑን።

   ንኣብነት፡ ምእላይ ነተጕቲ ኣድላዪ ክኸውን ይኽእል እዩ።

   ናይ ሓያሎ ሃገራት ወተሃደራውያን ክኢላታት ውጥን፡ ውግእ ደው ምስ በለ መጻብቦ ሆርሙዝ ውሑስ ብዛዕባ ዝዀነሉ ንምዝታይ ክራኸቡ ከድሊ እዩ።

   እቲ ቀዳምነት፡ መራኽብ ብውሑስ መንገዲ ንኽጓዓዛ፣ ከም ውጽኢቱ ድማ ዋጋ ነዳዲ ክጐድልን ቀረብ ድዅዒ ብምቕራብ ውሕስነት መግቢ ምርግጋጽን እዩ።

5. 2 ሚያዝያ 2026ናሳ፡ ስለምንታይ ጠፈርተኛታት ኣብ ጥቓ ወርሒ ንኽዀልሉ ሰዲዱ?

   

   ምንጪ ስእሊ, European Photopress Agency

   ኣፖሎ፡ ኣብ ሓምለ 1969 ንፈለማ እዋን ደቂ ሰባት ኣብ ወርሒ ካብ እተዕርፍ ልዕሊ 50 ዓመታት ሓሊፉ።

   ሰራሕተኛታት ኣርተሚስ 2 ኣብ ወርሒ ክዓልቡ እኳ እንተ ዘይከኣሉ፡ ኣብ ዝቕጽሉ 10 መዓልታት ዝገብርዎ ተልእኾ ግን ንዝቕጽል ኣሰር ደቂ ሰባት ኣብ ወርሒ መንገዲ ዝጸርግ'ዩ።

   እቶም ኣርባዕተ ጠፈርተኛታት ኣብ እዋን ጕዕዞኦም ካብቲ ኵሉ ግዜ ካብ ገጽ መሬት ዝተኸወለ ዳሕረዋይ ሸነኽ ወርሒ 10,299 ኪሎሜተር ርሒቘም ክጕዓዙ'ዮም።

   እዚ ንመጀመርታ ግዜ ክኸውን እዩ።

   ናሳ፡ ኣብዚ ሰለስተ ሰዓታት ዝወስድ ግዜ፡ እቶም ጠፈርተኛታት "ከም ጽልዋ ዘለዎም ጕድጓዳትን ጥንታዊ ዋሕዚ ላቫን ዝኣመሰሉ ጅኦሎጅያዊ ባህርያት ክትንትኑን ክስእሉን እዮም፡" ይብል።

   እዚ ድማ ኣብ መጻኢ ንደቡባዊ ዋልታ ወርሒ ንምድህሳስ ዝግበር ተልእኾታት ክሕግዝ እዩ።

   ብተወሳኺ፡ ኣብ ጥዕና እቶም ጠፈርተኛታት ዝግበር መጽናዕቲ፡ ናሳ ዓሚቝ ጕዕዞ ህዋ ኣብ ኣእምሮን ኣካላትን ወዲሰብ ብኸመይ ከም ዝጸልዎ ብዝበለጸ ንምርዳእ ክሕግዞ እዩ።

   እዚ ድማ ኣብ መጻኢ ተልእኾታት ወርሒ ከምኡ’ውን ናብ ማርስ ዝገሹ ጠፈርተኛታት ዝሓሸ ርድኢትን ድልውነትን ክህልዎ የኽእል።

   እቶም ጠፈርተኛታት ኣብዚ ጕዕዞ ኣብ ዙርያ ወርሒ ብሰላም እንተ ሓሊፎም፡ ዕላማ ናሳ ኣርተሚስ ራብዓይን ሓምሻይን ኣብ ወርሒ ምዕላብ ክኸውን'ዩ - ክልቲኡ ድማ ኣብ 2028 ከሳኽዖ መደብ ኣለዎ።

6. 2 ሚያዝያ 2026ሓንቲ መዓልቲ፡ ኣብ ህይወት ጠፈርተኛታት እንታይ ትመስል?

   

   ጠፈርተኛ ናሳ ስቲቨን ቦወን፡ ኣብ ጠፈር ቀዳማይ ካብ እተስተብህለሎም ነገራት ምሕንባብ ወይ ምንጽብላል ምዃኑ ይዛረብ።

   "ምሕንባብ ወይ ምንጽብላል ፈጺሙ ኣየሰልክን እዩ፡" ይብል።

   "ካብ ኣብ ምድሪ ንላዕሊ፡ ኣብ ጠፈር እየ ልዋም ድቃስ ዝድቅስ፡" ክብል ይውስኽ።

   ንልዕሊ 25 ዓመታት ጠፈርተኛ ኰይኑ ዝዓየየ ቦወን፡ ኣብ 10 ናይ ህዋ ጕዕዞን ካልኦት ዕማማትን ተሳቲፉ።

   ጠፈርተኛታት ምስታ መንኰርኰር ኣብ ዝተላገበ ክፋል ይድቅሱ።

   “እናተሓንበበት እንከላ ኢኻ ትድቅስ፡” ይብል`ሞ፡ “ክብን ለጠቐን ዝብል ስምዒት የሎን፡” ክብል የብርህ።

   መዓልትኻ ብቝርስን መዓልታዊ መደብ ብምርኣይን እዩ ዝጅምር፣ ብድሕሪኡ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ስራሕ ትጽመድ።

   ቦወን፡ “ካብቲ ትበራበርሉ እዋን ኣትሒዝካ ክሳዕ እትድቅስ ትሑዝ ኢኻ፡” ይብል።

   ጠፈርተኛታት ኣካላዊ ምንቅስቓስ የዘውትሩ፣ ናይ ስነፍልጠት ፈተነታት ይገብሩን ነታ መንኰርኰር ይከናኸኑን።

   ኣብ ጠፈር ንኣሽቱ ነገራት ከይተረፉ ብዝተፈልየ መንገዲ እዮም ዝፍጸሙ፤ ንኣብነት፡ ንብዓት ኣይነጥብን እዩ፣ “ኣብ ኣዕይንትኻ ይጸንሕ፡” ይብል። ንብዓት እናተዀመረ ምስ መጽአ ብሰሓቕ ዝፈልሐ መሳርሕቱ ይዝክር።

   ንቦወን፡ኣብ ህዋ ምጓዓዝ መሳጢ ክፋል ናይ ስርሑ እዩ፤ ኢዱ ኣብቲ መንኰርኰር ሒዙ ፕላኔት መሬት ኣብ ትሕቲኡ እናተንቀሳቐሰት ከም ዝርኢ ይገልጽ።

   “እቲ ትርኢት ንምእማኑ ዘጸግም እዩ፡” ይብል።

7. 2 ሚያዝያ 2026እቶም ጠፈርተኛታት መን'ዮም፤ እንታይ'ከ ተማሊኦም?

   

   ምንጪ ስእሊ, NASA

   ኣብ በረራ ኣርተሚስ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣርባዕተ ጠፈርተኛታት ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ንወርሒ ክዘሩዋ እዮም።

   ቀንዲ ዕላማ ናይዚ በረራ ንምንቅስቓስ ናይታ 'ኦርዮን' ተባሂላ ትፍለጥ ተሽከርካሪት-ጠፈር ንምፍታን፡ ከምኡ'ውን ንመጻኢ ብኸመይ ናብ ገጽ ምድሪ ምዕላብ ከም ዝክኣልን ንምፍላጥ ዝሕግዝ ፈተነታት ምክያድ እዩ።

   ነዚ ንምግባር ኪኖ ወርሒ ብምሕላፍ ኣሽሓት ኪሎ ሜተራት ናብ ሃው ዝበለ ጠፈር ክበሩ ትጽቢት ይግበረሎም።

   ብዘይካ'ዚ፡ ነታ ካፕሱል ብኢዶም (ማንዋል) ብምዝዋር ድማ ኣብ ዙርያ ምድሪ ክሕምበቡ እዮም።

   ኣብዚ ፈታኒ ተልእኾ ኣርተሚስ፡ ጠፈርተኛታት ካብቲ ዝወስድዎ ዘይተርፍ ምርምራዊ ናውቲ፡ ብውልቆም ዘገድሶም ኣቚሑ'ውን ክማልኡ ወሲኖም ኣለዉ፤ መን እንታይ ወሲዱ።

   ➡️ እቶም ጠፈርተኛታት መን'ዮም?

8. 2 ሚያዝያ 2026መስተንክራዊ ምውንጫፍ ኣርተሚስ 2 ብምስሊ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

9. 2 ሚያዝያ 2026ድሕሪ 50 ዓመት ናብ ወርሒ ዝተወንጨፈት ዳግማዊት ኣርተሚስ

   ብሰንኪ ኩነታት ኣየር ንመዓልታት ዝተዳናጐየ ጉዕዞ ናይታ 'ኣርተሚስ 2' ዝተባህለት መንኮርኮር ሃገራዊ ትካል ጠፈር ኣመሪካ ብረቡዕ ምሸት ናብ ከባቢ ወርሒ ተወንጪፋ።

   እዚ ድሕሪ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ናብ ዙርያ ወርሒ ዝካየድ በረራ ኣርተሚስ ፍሉይ ዝገብሮ ጠፈርተኛታት ዘሳተፈ ብምዃኑ'ዩ።

   ናሳ፡ ድሕሪ 52 ዓመት ንፈለማ ግዜ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲን ሓደ ጸሊምን ትርከቦም ኣርባዕተ ጠፈርተኛታት ናብ ከባቢ እታ ግርማ ለይቲ ዝዀነት ወርሒ ሰዲዱ ኣሎ።

   ብመሰረት ተታሒዙ ዘሎ መደብ፡ ድሕሪ ሰዓት 18፡24 ብኣቆጻጽራ ፍሎሪዳ፡ 23፡24 ለንደን፡ ከምኡ'ውን ሰዓት 01፡24 ናይሮቢ ናይ ምውንጫፍ መስርሕ እዩ ጀሚሩ።

   ወንጫፊ ሮኬት ናይታ መንኮርኮር ኣብቲ ቀንዲ መደበር ናሳ ዝዀነ ኣብ ክፍለሃገር ፍሎሪዳ (ኬፕ ካናቨራል) ዝርከብ ማእከል ጠፈር ከነዲ እዩ ተዳልዩ። እዚ ናሳ ዘካይዶ ዘሎ በረራ ኣካል ናይቲ ሰብ ናብ ገጽ ወርሒ ንምምላስ ተተሊሙ ዘሎ ውጥን እዩ።

   ጠፈርተኛታት ኣርተሚስ ብወግዒ ኣብ ዙርያ ወርሒ ን10 መዓልታት ዝጸንሕ ታሪኻዊ ተልእኾ ይገብሩ ኣለዉ፤ እዚ ድማ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝዀነ ሰብ ካብ መሬት ንላዕሊ ዝወሰደ ጉዕዞ ክኸዉን ይኽእል እዩ።

   እቶም ን10 መዓልታት ዝጸንሕ ተልእኾ ዝተዋህቦም ጠፈርተኛታት ኣብ ወርሒ ኣይዓልቡን እዮም፤ እንተዀነ ክኸቡዋ መደብ ተዋሂቡዎም ኣሎ።

   ናሳ፡ ኣብ 2022 ሰብ ኣልቦ ኣርተሚስ 1 ሰዲዱ ነይሩ፤ ኣብ 2030ታት ናብ ማርስ ንምብጻሕ ናይ ዕላማ ኣለዎ።

   ➡️ ተወሳኺ ንባብ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

10. 2 ሚያዝያ 2026ናብ ሳልሳይ ኲናት ዓለም ነምርሕ ዲና ዘለና?

11. 2 ሚያዝያ 2026ድሕሪ 50 ዓመት ናብ ወርሒ ዝተወንጨፈት ዳግማዊት ኣርተሚስ

12. 2 ሚያዝያ 2026ብሚሳይላት ዒላማ ዝዀና ምዕሩጋት ዓድታት - ኲናት ኢራን መጻኢ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ብኸመይ'ዩ ክቐርጾ?

13. 2 ሚያዝያ 2026ቅድምን ኣብ እዋንን ወርሓዊ ጽግያት ዝብልዑን ዘይብልዑን መግብታት

14. 1 ሚያዝያ 2026ሓይሊ ኣየር ብሪጣንያ ንድሮናት ኢራን ሃሪሙ የውድቕ

    

    ምንጪ ስእሊ, MoD Crown Copyright/PA

    ሓይልታት ኣመሪካ 10 ሰብ-ኣልቦ ነፈርቲ ኢራን ሃሪሞም ከምዘውደቑ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ሓቢሩ።

    እቲ ፍጻመ ኣበይ ምንባሩ'ኳ ብንጹር እንተዘይጠቐሰ፡ "ልዑል ስግኣት ኣብ ዘለዎ ቦታ" ከምዘጋጠመ የመልክት።

    ኣብቲ ኲናት ብቐጥታ ክትሳተፍ ከምዘይትደሊ ብወግዒ ዘፍለጠት ለንደን፡ ኣብ ምክልኻል ጥራይ ዝተሓጽራ ምዕቡላት ነፈርቲ ውግእ ናብ ደሴት ሳይፕረስ፡ ንግስነት ዮርዳኖስ፡ ባሕሬን፡ ቐጠርን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣዋፊራ ምህላዋ ይፍለጥ።

    ኣብቲ ኲናት ዝሳተፋ ነፈርቲ ኲናት ኣመሪካ ንመዓርፎ ነፈርታ ክጥቀማሉ'ውን ብሪጣንያ ኣፍቂዳ ምንባራ ይዝከር።

    ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኪር ስታርመር፡ ሃገሩ ሕጂ'ውን ብጥታ ናብቲ ኲናት ከምዘይትጽንበር ብምርግጋጽ፡ ቀልውላው ነዳዲ ንከብቅዕ ጻዕርታት የካይድ ከምዘሎ ተዛሪቡ።

    ብሪጣንያ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝኸፈተሉ ኩነታት ንምፍጣር ልዕሊ 35 ሃገራት ዝሳተፋሉ ዋዕላ መራሕቲ ከአንግድ ምዃና'ውን ጸሓፊት ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ዪቨት ኩፐር ሓቢራ'ላ።

15. 1 ሚያዝያ 2026ኢራን ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ሓቲታ- ትራምፕ

    

    ምንጪ ስእሊ, WANA/Reuters

    ኢራን ምቁራጽ ተጻብኦታት ክግበር ከምዝሓተተት ፕረዚደንት ኣመሪካ ገሊጹ።

    ዶናልድ ትራምፕ ኣብቲ ንሱ ዝውንኖ ማሕበራዊ መራኸቢታት 'ትሩዝ ሶሻል" ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ "ከምቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ኣዝዩ ሕሉፍ ዘይኮነ" መራሒ እታ ሃገር ነቲ ጠለብ ከምዘቕረበሉ ሓቢሩ።

    "ፕረዚደንት ሓድሽ ስርዓት ኢራን" ነቲ ሕቶ ምቁራጽ ተዂሲ ከምዘቕረበሉ'ዩ ትራምፕ ጠቒሱ ዘሎ።

    እንተኾነ፡ እቲ ኣብ 2024 ዝተመረጸ ፕረዚደንት እታ ሃገር ማሱድ ፐዘሽኪያን ክሳብ ትማሊ ንህዝቢ ተራእዩ ዝነበረ ብምዃኑ፡ መግለጺ ትራምፕ ናብ መን ዘነጻጸረ ምዃኑ ብንጹር ኣይተፈልጠን።

    ክሳብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝኽፈት መጥቃዕቲ ኣመሪካ ክቕጽል ምዃኑ ግን እቲ ኣመሪካዊ መራሒኣጠንቂቑ ዘሎ።

    ንነዊሕ እዋን ላዕለዋይ መራሒ ኢራን ዝነበረ ኣያቶላህ ዓሊ ኻመነኢ ኣብ ፈለማ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምቕታሉ ብወዱ ሞጅታባ ኻመነኢ ከምዝተተክአ ይዝከር።

    ኢራን ነቲ ብትራምፕ ክቐርብ ዝጸንሐ ዝርርባት ይግበር ከምዘሎ ዘመልክት ሓበሬታ ሓቂ ከምዘይኮነ ብምግላጽ፡ መልእኽቲ ጥራይ ከምዝተለዋወጡ'ያ ትሕብር።

    ቴህራን ካብ ዋሽንግተን ዝቐረበላ ጠለባትን ቅድመኩነታትን "ዘይርትዓዊ" ብምዃኑ ክትቅበሎ ከምዘይትኽእል'ውን ኣፍሊጣ ነይራ'ያ።

16. 1 ሚያዝያ 2026ወተሃደራዊት ነፋሪት ሩስያ ብምሕምሻሻ ብዙሓት ሰባት ሞይቶም

    

    ምንጪ ስእሊ, AirTeamImages

    ሓንቲ ወተሃደራዊት ነፋሪት ሩስያ ብምሕምሻሻ ኣባላታ ዝርከብዎም 29 ሰባት ከምዝሞቱ ሰራዊት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።

    እታ ኣን-26 ዝተባህለት ነፋሪት ኣብ 'ንቡር በረራ' እናሃለወት'ያ ኣብታ ሩስያ ብሓያሊ ካብ ዩክረይን ዝመንዝዓታ ዞባ ክሪምያ ወዲቓ።

    ሰራዊት ሩስያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ብቴክኒካዊ ምብልሻው" ዘጋጠመ ሓደጋ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ብሚሳይላት፡ ድሮናት ወይ ኣዕዋፍ ተሃሪማ ከምዘይወደቐት ኣሚቱ።

    ሸውዓተ ካብቶም ግዳያት ኣብረርቲ ዝርከብዎም ኣባላት ከምዝነበሩ እቲ ሓበሬታ የመልክት።

    ከምዚአን ዓይነት ነፈርቲ ካብ 1960ታት ኣትሒዘን ዘገልገላ ኮይነን፡ ህይወት ብዙሓት ዝቐዘፈ ተመሳሳሊ ሓደጋታት ከጋጥመን ምጽንሑ ይፍለጥ።

17. 1 ሚያዝያ 2026ኣመሪካ እዚ ኲናት ክሳብ መዓስ ክጸንሕ እዩ ኢላ ነይራ?

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ዶናልድ ትራምፕን ላዕለዎት ሰበስልጣንን ኣመሪካ፡ ካብ ኢራን ብቕልጡፍ ክወጽኡ ዝደልዩ ይመስሉ።

    እቲ ፕረዚደንት ብሰሉስ እታ ሃገር ካብቲ ግጭት ኣብ ቀረባ እዋን ከም እትወጽእ ኣአንፊቱኣሎ።

    ንሱን ካልኦት ሰብመን እቲ ኲናት መዓስ ከም ዝውዳእ ዝበልዎ ንድሕሪት ተመሊስና ንርአ።

    • ብ9 መጋቢት፡ ትራምፕ ንሲቢኤስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ኲናት “ዳርጋ ተወዲኡ'ዩ፡" ክብል ከሎ፡ ድሒሩ ድማ እቲ ኲናት “ኣዝዩ ቀልጢፉ” ክውዳእ ምዃኑ ገሊጹ
    • ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ማርኮ ሩቢዮ፡ ኣመሪካ ኣብ ኢራን እትገብሮ ስርሒታት “ኣብ ዝቕጽሉ ክልተ ሰሙናት” ክትውድእ ትጽቢት ከም ዘለዋ ገሊጹ ነይሩ
    • ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ካሮሊን ሊቪት እውን ነዚ ደጊማቶ። ንሳ ኣቐዲማ እቲ ኲናት ክሳብ ሽዱሽተ ሰሙን ክጸንሕ ከም ዝኽእል ገሊጻ ነይራ
    • ብሰኑይ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ኣብ ኢራን ትወስዶ ዘላ ወተሃደራዊ ስርሒት ንምውዳእ ምስ ሓድሽ ስርዓት ኢራን "ዕቱብ ዘተ" ትገብር ከም ዘላ ገሊጹ - እንተኾነ፡ ኣብ ስምምዕ ምስ ተበጽሐን መጻብቦ ሆርሙዝ ብቕጽበት "ንንግዲ ክፉት" ምስ ዝኸውን ተዛሪቡ። ኢራን ምስ ኣመሪካ ዝኾነ ይኹን ዝርርብ ከም ዘይተኻየደ ትገልጽ
    • ብወገን እስራኤል ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ብሰኑይ እቲ ኲናት “ብርግጽ ልዕሊ ፍርቂ በጺሑ ኣሎ፡" ኢሉ
    • ብሰሉስ ሚኒስተር ምክልኻል ኣመሪካ ፒት ሄግሰት፡ ነቲ ስርሒት ንምውዳእ “ህጹጽነት” ከም ዘሎ ገሊጹ
    • ትማሊ ምሸት ድማ፡ ትራምፕ፡ ስርዓት ኢራን "ንዓመታት" ኑክሌራዊ ኣጽዋር ከፍሪ ከም ዘይክእል ኣብ ዝተረጋገጸሉ እዋን፡ ኣመሪካ፡ "ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን" ኣብ ዘሎ ግዜ ካብ ኢራን ክትወጽእ እያ ኢሉ

18. 1 ሚያዝያ 2026ትራምፕ፡ ኣመሪካ ካብ ኔቶ ንከውጽኣ ይሓስብ ምህላው ይግለጽ

    ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ካብ ወተሃደራዊ ልፍንቲ ሰሜን ኣትላንቲክ -ኔቶ- ጠቕሊሉ ንምውጻእ "ብዕቱብ ይሓስበሉ፡" ከም ዘሎ ንቴሌግራፍ ኣብ ዝሃቦ ቃል ኣመልኪቱ።

    እታ ጋዜጣ ኣብ ዝዘርግሓቶ ጸብጻብ፡ ትራምፕ ነቲ ኪዳን "ናይ ወረቐት ነብሪ" ብምባል ክገልጾ እንከሎ፡ ዓባይ ብሪጣንያ ሓይሊ ባሕሪ የብላን ኢሉ።

    ትራምፕ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተኻየደ ግጭት ንኣባልነት ኣመሪካ ኣብቲ ኪዳን ዳግማይ ክሓስበሉ ድዩ ተባሂሉ ምስ ተሓተተ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ "እወ፡ [እዚ] ኪኖ ዳግመ-ግምት'ዩ ምበልኩ... ብዛዕባ ኔቶ ተሰሓሒተ ኣይፈልጥን። ወትሩ ናይ ወረቐት ነብሪ ምዃኖም እፈልጥ'የ፤ ፑቲን'ውን ይፈጥ'ዩ።

    “ሓይሊ ባሕሪ’ውን የብልካን። ኣዝዩ ኣረጊትካ፡ ዘይሰርሓ መራኽብ ጽዕነት ነፈርቲ’የን ዘለዋ፡” ክብል ንኹነታት መርከብ ውግእ ብሪጣንያ ብምጥቃስ ወሲኹ ተዛሪቡ።

    ኣብዚ እዋን ቀዳማይ ሚኒስትር ብሪጣኒያ፡ ብዛዕባ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ምዕባለታት መብርሂ ይህብ'ዩ ዘሎ።

    ስታርመር ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ይቨት ኩፐር፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ንምኽፋት ዝግበር መደባት ንምዝታይ ዋዕላ ኣህጉራውያን መራሕቲ ከተአንግድ ምዃና ኣፍሊጡ።

    እቲ መጻብቦ ኢራን ንመጥቃዕቲ እስራኤልን ኣመሪካን መልሲ ምሃብ ካብ እትጅምር ኣትሒዙ ተዓጽዩ ኣሎ።

    ብሰንኩ ድማ፡ ዓለማዊ ዋጋ ነዳዲ ክውስኽ ተራእዩ።

    ስታርመር፡ ዓባይ ብሪጣንያ ናብቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝካየድ ዘሎ ግጭት ከም ዘይትስሓብን፡ ንዝውስኽ ወጻኢታት መነባብሮ ንምፍታሕ እቲ ዝበለጸ መገዲ፡ ምህዳእ ምዕባለ እቲ ኲናትን መጻብቦ ሆርሙዝ ዳግማይ ከም ዝኽፈት ምርግጋጽን ምዃኑን ደጊሙ ገሊጹ።

    ኩሉ ኣማራጺታት ዲፕሎማስያዊ መንገዲ ይርኢ ከም ዘሎ'ዉን ይዛረብ።

19. 1 ሚያዝያ 2026ኣብ 1970ታት ዝነበረ ቅልውላው ነዳዲ እንታይ'ዩ፣ ካብኡ ናብ ዝኸፍአ ዲና ነምርሕ ዘለና?

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ንዓለማዊ ቀረብ ነዳዲ ወሳኒ ዝዀነ መስመር - ወሽመጥ ሆርሙዝ- ካብ ዝዕጾ ሓደ ወርሒ ገይሩ ኣሎ።

    እዚ ድማ፡ ዓለም ኣብቲ ኣብ 1970ታት ዝነበረ ቅልውላው ነዳዲ ዘስዓቦ ጸገማት ንላዕሊ ናብ ዝኸፍአ ቅልውላው ትሽመም ከም ዘላ ስግኣታት ከሕድር ጀሚሩ ኣሎ።

    ኣብ ኢትዮጵያ ድሮ ሕጽረት ነዳዲ ኣጋጢሙ ኣሎ፤ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ገለ ኣብያተ ዕዮ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክወስዱ ይግበር ኣሎ።

    ኢንጅነሪን ኢንዳስትሪ ግሩፕ ሰራዊት ምክልኻል ቅድሚ ሓደ ሰሙን ሰራሕተኛታቱ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልቲ ዕረፍቲ ክወጽኡ ከም ዝኣዘዘ ቢቢሲ ዝርኣዮ ሓበሬታ የረድእ።

    ክልል ትግራይ፡ ቅድሚ እዚ ቅልውላው ኣትሒዙ ብልዑል ቀረብ ሕጽረት ነዳዲ ክሳቐያ ካብ ዝጸንሓ ክልላት እታ ሃገር እያ፤ ኣብዚ ትካላት ጥዕና ሓዊሱ ብሕጽረት ነዳዲ ኣገልግሎታት ዝሰናኸሎም ትካላት ብዙሓት ምዃኖም ይግለጽ።

    እዚ ክሳብ ክንደይ ከሻለቕና ይግባእ?ሙሉእ ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ መላግቦ ሰዓቡ።

20. 1 ሚያዝያ 2026ባብኤል መንደብ፡ እቲ ካልእ ኢራን 'ክዓጽዎ እየ' ትብሎ ዘላ መጻብቦ

    መጻብቦ ሆርሙዝ ምስ ተዓጸወ፡ ኣገዳስነት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ መጓዓዝያ ባሕሪ መሊሱ'ዩ ዓዚዙ።

    ስዑድ ዓረብ ብምብራቕ ብወሽመጥ ዓረብ ተፍርዮ ነዳዲ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ገይራ ከተሕልፎ ስለዘይከኣለት ነቲ ኣብ ምብራቕ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ምዕራብ ስዑድያ ዝርከብ ወደብ ያንቡ እናተጠቐመት መዓልታዊ ሚልዮናት በራሚል ነዳዲ'ያ ብመትረብ ስወጽን ባብኤል መንደብን ተመሓላለፍ ዘላ።

    ስዑድ ዓረብ ካብቲ ኣብ ምብራቕ እታ ሃገር ዘሎ ዒላታት ናይ ነዳዲ ናብ ምዕራብ እታ ሃገር ዝዝርጋሕ ትቦታት ተኺላ ስለዝጸንሓት ምዕጻው መጻብቦ ሆርሙዝ መንገዲ ድኣሉ ኣንዊሕላ'ምበር ከምተን ካልኦት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ምሉእ ንምሉእ ኣይዓጸዋን።

    ባብኤል መንደብ ብዘይካ ጋዝን ነዳድን ዝጽዓን መራኽብ፡ ካልእ ናይ መጓዓዝያ፡ እኽእልን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ዝጸዓን መራኽብ'ውን ብዘይ ምቍራጽ ዝመሓላለፋሉ ኣገዳሲ መራኸቢ ምዕራባውን ምብራቓውን ክፋል እዛ ዓለም'ዩ።

    ባብኤል መንደብ እንተ ተዓጽዩ ልክዕ ከምቲ ኣብ 2021 ባንዴራ ናይ ፓናማ ዘለዋ ኮንቲነራት እትጽዕን ዓባይ መርከብ ኣብ ማእከል መትረብ ስወጽ ተሸኺላ ነቲ መስመር ምስ ዓጸወቶ ዝሰዓብ ቅልውላው'ዩ ክስዕብ።

    ምዕጻው ባብኤል መንደብ፡ መራኽበን ካብ ኤስያ ተበጊሰን ብደቡብ ኣፍሪቃ ተኳሊለን ንክኸዳ ስለዘገድደን ምድንጓይ ቀረባትን ዓቢ ምውሳኽ ዋጋን ከኸትል ግድን እዩ።

    ነዚ መላግቦ ብምጥቃቕ ዝርዝር ሓበሬታ ትረኽቡ።