Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday
Wasaaradda Korontada iyo Biyaha ee Kuwait ayaa ku dhawaaqday in weerarkii Iiraan kadib, uu dab ka kacay xarun koronto iyo mid lagu sifeeyo biyaha oo ku taal dalka, isla markaana la joojiyay shaqada dhowr unug oo korontada dhaliya.
Wasaaraddu waxay intaas ku dartay in dadaallo lagu xakameynayo dabka iyo dayactir lagu sameynayo xarunta ay socdaan.
Wakaaladaha wararka ee ku dhow ilaha milatariga Iran ayaa soo sheegaya in la maqlay qaraxyo ka dhacay meel u dhow tuulooyinka Sirik, Bandar Abbas, iyo Jask.
Sidoo kale, Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa daqiiqado ka hor ku dhawaaqay in ciidammadiisu ay qaadeen weerarro cusub oo ka dhan ah Iran, kuwaas oo billowday 5:00-tii galabnimo ee Axadda (waqtiga Bariga Mareykanka).
Bayaanka CENTCOM ayaa lagu sheegay in ujeeddada weerarradan ay tahay in sii la wiiqo awoodda Iran ay ku qaadi karto weerarro ka dhan ah shaqaalaha rayidka ah ee badda iyo maraakiibta ganacsiga ee si xor ah u mara marinka Hormuz.
CENTCOM ayaa sidoo kale shaacisay in Taliyaha Guud ee ciidammada Mareykanka, Donald Trump, uu amray weerarradan iyadoo ujeeddadu tahay "in lala xisaabtamo ciidammada Iran."
Xigashada Sawirka, irna
Buundooyinku ma ahan oo kaliya waddo ay maraan gaadiidka rayidka ee sidoo kale waa meelo muhiim ah oo isku xira shabakadda gaadiidka.
Haddii buundooyinka muhiimka ah ee ku dhow Bandar Cabbas iyo Bandar Khamir la burburiyo, waxaa adkaanaya in la kala gudbiyo ciidamada, shidaal, gantaallada, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyo qalabka milatariga ee mara mid ka mid ah gobollada ugu muhiimsan Iran.
Maraykanku wuxuu u arkaa weerarradan hab lagu carqaladeynayo waddooyinka saadka ee saldhigyada milatari ee koonfurta Iran.
Bandar Cabbas waa xarunta ugu muhiimsan ee dekedaha Iran, kuna taalla marin-biyoodka Hormuz, oo door weyn ku leh ganacsiga iyo dhaqdhaqaaqyada milatari ee dalka.
In la beegsado buundooyinka, jidadka tareennada, meelaha laga hago maraakiibta, iyo kaabayaasha kale ee isgaarsiinta ayaa wiiqi kara awoodda Iran.
Weerarradan ayaa sidoo kale xambaarsan farriin siyaasadeed. Donald Trump ayaa hore si cad ugu hanjabay in la beegsan doono warshadaha korontada iyo buundooyinka haddii Iran aysan dib ugu soo laaban wadahadallada.
Marka laga eego aragtidan, buundooyinku ma ahan oo kaliya bartilmaameed milatari, balse sidoo kale waxay astaan u yihiin kordhinta cadaadiska lagu saarayo Iran iyo muujinta diyaar garowga Maraykanka ee ballaarinta weerarrada lagu hayo kaabayaasha muhiimka ah ee Iran.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, AFP via Getty Images
Boqolaal muwaadiniin ka soo jeeda dalal shisheeye ayaa isugu yimid bannaanka safaaradaha dalalkooda.
Muwaadiniintaas waxay doonayaan in ay heleen kaalmo ay dalalkooda dib ugu laabtaan. Koonfur Afrika ayaa sii xoojisay qabqabashada muahaajiriinta jooga dalka oo dhan jooga.
Dad badan ayaa imaanaya bannaanka safaaradaha Nigeria iyo Malawi, waxaana la soo sheegayaa in dad kale oo hor leh ay imaanayaan.
Dowladaha qaar ayaa culeys ka haystaa sidii ay wax uga qaban lahaayeen baahida sii kordheysa ee dadkooda doonaya in ay dalka ku laabtaan.
Booliska Koonfur Afrika ayaa sheegay in dad ka badan siddeed kun oo muhaajiriin aan sharci haysan la xiray labadii toddobaad ee la soo dhaafay, halka in ka badan konton iyo saddex kun oo qofna la masaafuriyay ama dib loogu celiyay dalalkooda tan iyo markii uu ololuhu billowday bishii hore.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, PA Media
Duqii hore ee magaalada Manchester, Burnham, ayaa Isniinta noqon doona Raysalwasaaraha cusub ee UK. Mr Burnham ayaan hortageynin xubnaha Baarlamaanka ilaa bisha Sebtembar marka Golahu uu ka soo laabto fasaxa lixda toddobaad ah, haddii aanu go'aansan in uu dib ugu yeero baarlamaanka.
Muddada ay baarlamaanka fasaxa ku maqan yhihiin, Burnham wuxuu qaadi doonaa waxa lagu tilmaamay "safar dhegeysi oo uu ku marayo guud ahaan UK, waxaana la filayaa in uu bisha Agoosto booqdo qaybo kala duwan oo dalka ah.
Faahfaahin badan lagama hayo siyaasadaha uu Burnham doonayo in uu hirgeliyo marka uu shaqada bilaabo, balse fariinta ugu weyn ee uu ilaa iyo hadda gudbinayay waxay ahayd in awoodda hoos loo qaado oo loo geeyo bulshooyinka iyo maamullada deegaanka.
Mid ka mid ah meelaha la sheegay in uu booqan doono waa magaalada Port Talbot ee koonfurta Wales.
Warar kale ayaa sidoo kale sheegaya in Burnham uu booqan doono Aberdeen, oo ah magaalo udub dhexaad u ah doodda ku saabsan mustaqbalka tamarta UK, isla markaana hoy u ah GB Energy, oo ah shirkadda tamarta ee dowladdu leedahay oo dhawaan la aasaasay.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, Fifa.com
FIFA ayaa faraantiyo guddoonsiin doonta ciyaartoyda kooxda ku guuleysata kulanka ugu dambeeyay ee Argentina iyo Spain.
Faraantiyada lagu abaalmariyo guuleystayaasha waa dhaqan caan ka ah ciyaaraha Maraykanka.
Soddon faraanti ayaa loo samayn doonaa kooxda ku guuleysata Koobka Adduunka, halka 1,996 faraanti oo dheeraad ahna laga iibin doono taageerayaasha. Faraanti kasta waxa uu naqshaddiisa ku yeelan doonaa koob yar oo Koobka Adduunka ah iyo xaraf lagu xardhay gudaha.
Madaxweyne Trump, oo la filayo in uu guddoonsiiyo koobka kooxda guuleysatayaasha, ma uusan ka qayb gelin mid ka mid ah 102-kii ciyaarood ee Koobka Adduunka ilaa hadda.
Madaxweynaha FIFA, Gianni Infantino, ayaa hore u sheegay in Trump uu ka qayb geli doono ciyaarta kama dambaysta ah, waxaana arrintaas xaqiijisay xoghayaha warfaafinta Aqalka Cad, Karoline Leavitt.
Xiriirka u dhexeeya Infantino iyo Trump ayaa dhaliyay muranka ugu weyn ee Koobka Adduunka kaddib markii madaxweynaha Maraykanku uu la xiriiray madaxa FIFA si looga noqdo kaarka cas ee la siiyay weeraryahanka Maraykanka, Folarin Balogun.
Intii uu socday Koobkan Adduunka, ma jirin kaarar cas ama jaalle ah oo kale oo ganaaxooda la hakiyay, inkastoo Faransiiska iyo England ay codsadeen in dib loo eego dhacdooyin la xiriiray ciyaartoydooda.
Warar dheeraad ah:
Nin 39 jir ah oo ku nool UK ayaa lagu soo oogay dacwad ku saabsan in uu la shaqeeyay hay'adda sirdoonka Iran. Lagama bixin wax faahfaahin ah oo intaas dheer.
Wahid Abri, oo deggen magaalada Liverpool, ayaa la xiray Arbacadii 15-kii July kaddib baaritaan ay booliska la-dagaallama argagixisadu ku sameeyeen magaalada Birmingham, waxaana loo qaaday saldhig boolis oo ku yaalla West Midlands.
Saraakiisha boolisku waxay kaloo baareen guryo ku yaal Birmingham iyo Liverpool kuwaas oo qeyb ka ahaa baaristooda.
Mr. Abri waxaa lagu soo oogay dacwad ah in uu la shaqeeyay adeeg sirdoon oo shisheeye leeyahay, iyadoo lagu saleynayo Xeerka Amniga Qaranka ee UK ee 2023. Waxaa la filayaa in maxkamad la soo taago.
"Sanadihii u dambeeyay, howlaha baaritaannada la xiriira amniga qaranka ayaa si weyn u kordhay" ayey tiri Helen Flanagan oo ah madaxa booliska la dagaallama argagixisada ee London.
"Hal qof ayaa hadda dacwad lagu soo oogay, balse faahfaahinta eedeymaha kama hadli karno. Si kastaba ha ahaatee, waxaan rabaa in aan bulshada u xaqiijiyo in baaritaankan aan lagu ogaan wax si toos khatar ugu ah guud ahaan.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, EPA
Madaxweynha Mareykanka Donlad Trump ayaa mar kale ku celiyay eedeymo ku saabsan musuqmaasuq baahsan oo lagu sameeyay doorashada dalkiisa, wuxuuna ku eedeeyay Shiinaha in uu faragelin ku sameeyay doorashadii madaxtinimada ee 2020-kii.
Madaxweyne Trump oo jeediyay khudbad xilli ay daawashada telefishannadu aad u badan tahay ayaa sidoo kale sheegay in ay jiraan "dayacnaan aad u daran oo laga naxo" oo ka jirta nidaamyada codbixinta ee Maraykanka.
Khudbad uu telefishan ka jeediyay afar bilood ka hor doorashada baarlamaanka, ayuu Mr. Trump ku eedeeyay hay'adaha sirdoonka Maraykanka in ay qariyeen faragelin shisheeye oo loogu talagalay in codadka looga shubto.
Tobannaan baaritaanno, hubinno iyo dacwado maxkamadeed ayaa ku guuldareystay in ay helaan wax caddeyn ah oo muujinaya musuqmaasuq doorasho. Shiinaha ayaa beeniyay eedeymaha faragelinta doorashooyinka Maraykanka.
Trump ayaa khudbaddiisa jeediyay isagoo ay hareerihiisu taagnaayeen xubno ka tirsan saraakiisha ugu sarreysa maamulkiisa. Suxufiyiinta looma oggolaan in ay wax su'aalo ah weydiiyaan madaxweynaha.
Xisbiga Dimuqraadiga ayaa ka digay ka hor khudbadda Trump in uu isku dayayo in uu saameyn ku yeesho doorashada baarlamaanka, taas oo Jamhuuriyiintu ay ku waayi karaan gacan ku haynta Kongareeska.
Hadallada madaxweynaha ayaa ka hor imanaya qiimeynno hore oo ay sameeyeen hay'adaha sirdoonka Maraykanka. Warbixin sannadkii 2021-kii ay soo saareen Golaha Sirdoonka Qaranka ee Maraykanka ayaa lagu sheegay in ay “aad ugu kalsoon yihiin” in Shiinuhu uusan faragelin ku samayn doorashadii madaxtinimada ee 2020-kii.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, Reuters
Iran ayaa uga digtay dalalka Khaliijka in ay u oggolaadaan Maraykanka isticmaalka dhulkooda, hawadooda ama biyahooda si uu uga weerarro Iran, iyadoo sheegtay in tallaabadaas ay cawaaqib culus ku yeelan doonto dalalkaas.
Guddoomiyaha Guddiga Arrimaha Gudaha ee Baarlamaanka Iran, Mohammad Saleh Jokar, ayaa sheegay, haddii Maraykanku dhulka dalalkan u adeegsado weerar ka dhan ah Iran, in ay la kulmi doonaan "Khasare culus".
Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran ayaa sheegtay in dib u soo celinta xayiraadaha hawlaha badda ay ka dhigan tahay mid lagu jabinayo heshiiskii Terhan iyo Washington.
War-saxaafadeedka wasaaradda waxay sidoo kale ku eedaysay Maraykanka dambiyo dagaal, iyadoo tusaale u soo qaadatay weerarro lagu bartilmaameedsaday kaabayaasha rayidka iyo adeegyada bulshada.
Iran waxay sheegtay in meelaha la beegsaday ay ka mid yihiin xarunta caafimaadka ee Guutada 388-aad, xarunta kaydinta masagada ee Hoveizeh, iyo meelo kale.
Tehran waxay sheegtay in tani ay tahay markii saddexaad muddo hal sano gudaheed ah oo Maraykanku weerar ku qaado Iran iyadoo ay weli socdaan wada-hadallo u dhexeeya labada dhinac.
Iran waxay ugu baaqday dalalka gobalka in aanay u oggolaan dhulkooda, hawadooda ama biyahooda in loo adeegsado weerarro ka dhan ah Iran, iyadoo sheegtay in ay doonayso in ay xoojiso isfahamka iyo iskaashiga gobalka.
Warar dheeraad ah:
Xigashada Sawirka, IRNA
Wasaaradda Caafimaadka ee Iiraan ayaa sheegtay in duqeymihii Mareykanka ee dhacay bishaan Luulyo ay sababeen dhimashada 38 qof iyo dhaawaca in ka badan 400 oo kale.
Xuseen Kermanpour, oo ah madaxa Xarunta Xiriirka Dadweynaha ee Wasaaradda Caafimaadka, ayaa ku qoray barta X:
"Dagaalkii Luulyo, ilaa 6:30 subaxnimo ee 17-ka Luulyo, tirada dadka ku dhaawacmay weerarrada Mareykanka waxay kor u dhaaftay 400, halka 38 muwaadin ay shahiideen. Kuwaas waxaa ka mid ahaa 22 haween ah oo dhaawacmay, 3 haween ah oo geeriyooday, 9 carruur ah oo ka yar 18 sano oo dhaawacmay, iyo cunug oo ka yar 18 sano oo geeriyooday."
Sida uu sheegay, 47 qof ayaa weli ku jira isbitaallada iyagoo helaya daryeel caafimaad.
Weerarradii ugu dambeeyay ee Mareykanka ku qaaday Iiraan ayaa billowday 7-dii Luulyo, iyadoo lagu sheegay inay jawaab u ahaayeen bartilmaameedsigii lagu qaaday maraakiib dhowr ah oo marayay Marinka Hormuz. Tan iyo markaas, Iiraan ayaa fulisay weerarro aargoosi ah oo ay sheegtay inay ku beegsanayso danaha iyo saldhigyada Mareykanka ee dalalka gobolka.
Xigashada Sawirka, Reuters
Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan ayaa qoraal ay ku baahiyeen baraha bulshada ku sheegay inay burburiyeen laba xarumood oo raadaar oo Maraykan leeyahay oo ku yaalla Cumaan.
Sida bayaanka lagu sheegay, ciidamada badda ee IRGC ayaa saaka aroortii hore burburiyay raadaarka lagu hago isu socodka maraakiibta ee Salalah iyo raadaarka hagidda hawada ee Ghanem, oo labaduba ku yaalla dalka Cumaan.
Qoraalka ayaa lagu adkeeyay in tallaabooyinka jawaab-celinta ee Iiraan ay sii socon doonaan si xooggan, isla markaana Marinka Hormuz uu sii ahaan doono mid ay gacanta ku hayaan ciidamada badda ee IRGC.
Wasiirrada Arrimaha Dibadda ee Shiinaha iyo Pakistan ayaa kulan ay ku yeesheen magaalada Shanghai, ugu baaqay Maraykanka iyo Iiraan inay soo afjaraan colaadda isla markaana ay dib ugu laabtaan miiska wadaxaajoodka.
Sida lagu sheegay bayaan kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Shiinaha, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Shiinaha Wang Yi iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Pakistan Ishaq Dar ayaa "muujiyay walaac ku saabsan sii xumaanaya xaaladda hadda jirta."
Waxay labada wasiir ku baaqeen in si degdeg ah loo joojiyo dagaallada, isla markaana dib loo bilaabo wada-hadallada iyo wadaxaajoodyada si xal nabadeed loogu raadiyo colaadda.
Sida ay sheegtay IRNA, munaaradda laga hago isu socodka maraakiibta ee Dekedda Chabahar ayaa saaka markii saddexaad lagu bartilmaameedsaday weerarro uu Maraykanku geystay.
Warbixintu waxay sheegtay in munaaraddii si buuxda loo burburiyey, hase yeeshee waxyeello aysan soo gaarin dekedaha lagu xirto maraakiibta, qalabka, iyo kaabeyaasha hawlgalka ee dekedda.
Sida lagu sheegay warbixinta, xoogga qaraxa ayaa ahaa mid aad u weyn, taasoo sababtay burbur dhammaystiran oo soo gaaray munaaradda.
Waxaa sidoo kale la sheegay in kooxaha farsamada iyo hawlgalka ay baarayaan xaaladda isla markaana ay ku howlan yihiin sidii dib loogu bilaabi lahaa shaqada dekedda, iyadoo aan la soo sheegin cid ku dhaawacantay weerarkan.
