Çin'de köpeklerin öldürülmesiyle ilgili tartışmada neler biliniyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Haziran ayında bir sokak köpeği ile yavrularının korkunç şekilde öldürüldüğünü gösteren videolar Çin'de internette büyük tepki yaratınca, Pekin'in sansür mekanizması harekete geçti.

Ancak bu kez alışılmadık bir durum vardı: Şoke olmuş ve öfkeli insanların tepkileri, olaya karışan ve tamamı 14 yaşından küçük olan dört çocuğun durumundan endişe duyduklarını söyleyen yetkililerle karşı karşıya geldi.

Çin yönetimi, devlete yönelik eleştirileri bastırmak ve halkın öfkesini kontrol altında tutmak amacıyla medyayı ve interneti sıkı biçimde denetliyor.

Ancak bu olayda yetkililer, çocukların yaşlarını gerekçe göstererek insanlardan yorum yapmamalarını istedi ve olayla ilgili sosyal medya paylaşımlarını sildi.

Resmi açıklamada, "Kamuoyunu konuyla ilgili bilgileri yaymamaya, siber zorbalığı reddetmeye ve çocukların gelişimi için iyi bir ortam yaratmak üzere birlikte hareket etmeye çağırıyoruz" denildi.

Ancak getirilen kısıtlamalar, tepkilerin daha da büyümesine yol açmış gibi görünüyor.

Çin'deki hayvanseverler şimdi mücadelelerini internetin dışına ve ülke sınırlarının ötesine taşıdı.

Destek toplamak için New York'ta reklam panoları bile kiralandı.

Olayın üzerinden üç hafta geçmesine rağmen Çin'de konuyla ilgili paylaşımlar sosyal medyada hâlâ binlerce yorum alıyor.

Yorumlarda şok, öfke ve üzüntünün yanı sıra Çin'de hâlihazırda bulunmayan hayvanlara yönelik şiddeti önleme yasalarının çıkarılması yönündeki talepler de öne çıkıyor.

Haziran ayının sonunda internette yayılan rahatsız edici görüntülerde, Guangdong eyaletine bağlı Jieyang kentindeki çocukların üç yavru köpeğe sopalarla vurduğu, ardından annelerini ateşe verdiği görülüyordu.

Çocuklar Wang Wang adlı köpek yanarken gülüyordu.

Jieyang yetkilileri geçen ay yaptıkları açıklamada, çocuklar hakkında ceza davası açılmayacağını ve bunun yerine "özel eğitim veren bir okula" gönderileceklerini söyledi.

Ancak bu okul hakkında ayrıntılı bilgi verilmedi.

Bazı haberlerde, çocukların görüntüleri kendilerinin çekerek internete yüklediği öne sürüldü.

Ancak polis bu konuda herhangi bir açıklama yapmadı.

Sansür yetkilileri çocukların kimliklerini korumak amacıyla videonun izlenmesini engellemeye çalıştı.

Buna karşılık bazı kişiler, görüntülerin internette kalması gerektiğini savunuyor.

Çocukların kimlikleri açıklanmadı ancak videonun yüzlerinin görülebildiği bazı kesitleri internette dolaşmaya devam ediyor.

Ayrıca çocukların yüzlerinin yakın plan görüntüleri olduğu iddia edilen ancak doğruluğu teyit edilmemiş paylaşımlar da bulunuyor.

Bu durum, olayla ilgisi olmayan başka çocukların yanlışlıkla teşhis edilmesi riskini doğuruyor.

Dünyanın farklı ülkelerinde çocuk failler hakkındaki bilgilerin paylaşılması kısıtlanıyor ya da kimliklerinin açıklanması için çok katı koşullar aranıyor.

Örneğin, aşırı düzeyde kamuoyu ilgisinin yol açabileceği psikolojik zararı en aza indirmek amacıyla çocuk mahkemeleriyle ilgili haberler ve mahkeme belgelerine kamu erişimi çoğu zaman sınırlandırılıyor.

Bu olayda Çinli yetkililer tartışmayı tamamen yasaklamadı.

"Wang Wang" ve "hayvanları koruma" gibi ifadeler hâlâ en çok aranan başlıklar arasında yer alıyor.

Çok sayıda kişi konuyla ilgili paylaşım yapmayı ve hatta internet dışında farkındalık yaratmaya çalışmayı sürdürüyor.

Bununla birlikte bazı kullanıcılar, paylaşımlarının silindiğini ya da başkalarının gönderilerini paylaşmalarının kısıtlandığını bildiriyor.

Silinen veya kısıtlanan içeriklerde dört çocuktan herhangi birinin adının ya da kimliğinin açıklanıp açıklanmadığını söylemek zor. Yetkililer konuyla ilgili başka bir açıklama yapmadı.

Çinli oyuncu Du Jiang ve Tayvanlı oyuncu Joe Chen'ın da aralarında bulunduğu ve Çin'de hayvanların daha güçlü biçimde korunması çağrısı yapan bazı ünlülerin paylaşımları da ortadan kayboldu. Ancak bu gönderileri ünlülerin kendilerinin silip silmediği bilinmiyor.

Buna rağmen Çinli kullanıcılar geri adım atmayı reddetti.

Bazıları Wang Wang'ın yaşadıklarını duyurabilmek için yurt dışındaki hayvan hakları savunucularına başvurdu.

Çin'de sansürlenen onca hassas konu arasında özellikle bu olayın neden bu kadar güçlü bir karşı tepki yarattığını söylemek zor.

Bunun nedenlerinden biri, olayın son dönemde manşetlere taşınan bir dizi hayvan istismarı vakasının en yenisi olması olabilir.

Görüntülerin insanlar üzerinde çok güçlü ve sarsıcı bir etkisi olduğu da anlaşılıyor.

Hayvansever PL, BBC Çince Servisi'ne görüntülerden "olağanüstü derecede ağır biçimde etkilendiğini" söyledi.

Çin'in doğusunda yaşayan kadın, "Sesimizi duyuramıyoruz. Bu nedenle Çin dışındaki pek çok insan, mesajımızı paylaşmamıza aktif olarak yardımcı oluyor" dedi.

İtalya merkezli Uluslararası Hayvanları Koruma Örgütü, dünyanın farklı yerlerinden kendilerine ulaşan ve müdahale etmelerini isteyen 100'den fazla ihbar aldıklarını açıkladı.

Örgüt ayrıca Çinli yetkililerden daha fazla bilgi talep ettiğini belirtti.

Dünyanın en yoğun yaya geçiş noktalarından biri olan New York'taki Times Meydanı'nda, Wang Wang'ın fotoğrafları her 35 dakikada bir dev dijital ekrana yansıtılıyor.

Ekrandaki mesajlardan birinde, "O seviliyordu. Yaşamak istiyordu. Hâlâ burada olmalıydı" yazıyor.

Tayvan'ın simge yapılarından, 101 katlı Taipei 101 gökdeleninin yakınındaki bir binaya da benzer reklam panoları yerleştirildi.

Buradaki panoda Wang Wang'ın yavrularını emzirirken çekilmiş bir fotoğrafı bulunuyor.

Fotoğrafın yanında ise "Bu gezegen onların da evi. Wang Wang için adalet" ifadeleri yer alıyor.

Reklam panosu için 30 bin Tayvan doları (930 dolar) harcayan Tayvanlı CK, bunun "birlik duygusu" yaratmasını umduğunu söyledi.

BBC Çince Servisi'ne konuşan CK, "Bu, herkesin internette tek tek görüşlerini dile getirmesi yerine, bu konuda birlikte sesimizi yükselttiğimizi hissetmesini sağlıyor" dedi.

CK, hayvanların yaşadıklarını duyurmak için Reddit ve X gibi platformlarda da hesaplar açtı.

CK, vahşice öldürüldüklerini gösteren kısa bir videoyu izledikten sonra günlerce düzgün uyuyamadığını ve yemek yiyemediğini belirterek, "Dünyanın bu köpeklerin maruz bırakıldığı zulmü bilmesi gerekiyor" dedi.

Elara adlı bir başka Tayvanlı kadın ise olayın özetini yapay zekâ yardımıyla Japonca, Portekizce ve Rusçanın da aralarında bulunduğu 10'dan fazla dile çevirdi. Bu metinler daha sonra internette dolaşıma sokuldu.

Hong Kong ve Makao'da yaşayanlar da otobüs ve trenlere afişler asılması için para topladı.

Çin ana karasında ise tartışma devam ediyor.

Konuşmaların büyük bölümü, hayvanlara yönelik şiddeti önleyecek yasaların çıkarılması talebi doğrultusunda farkındalık yaratmaya odaklanıyor.

Wang Wang ve yavrularını gösteren çarpıcı bir çizim, cumartesi günü Dalian'daki bir stadyumda oynanan yerel lig maçında çok sayıda futbolseverin dikkatini çekti.

Maçtan önce dev ekranda gösterilen çizimde, "Her canlı saygıyı ve iyiliği hak eder" ifadeleri yer aldı.

Amortals adlı güzellik markası ve Wah Yan Ching Nin adlı sokak giyim markası gibi yerli şirketler de ülke genelindeki alışveriş merkezlerinin dışına hayvanlara yönelik şiddetin sona erdirilmesi çağrısı yapan reklamlar yerleştirdi.

Wang Wang ve yavrularının görsellerini taşıyan çıkartmalar ve otomobil etiketleri de Çin'in en büyük e-ticaret platformu Taobao'da satışa sunuldu.

İnsanlar internette seslerini yükseltmeye de devam ediyor.

Weibo'daki bir yorumda, "Paylaşmaya devam edelim. Tartışmanın hararetinin azalmasına izin vermeyelim" denildi.

Bir başka yorumda ise şu ifadeler yer aldı:

"Sürekli sesimizi yükseltmemiz, kamu düzenini bozduğumuz anlamına gelmiyor. Bunu, daha fazla insanın yaşananları görmesi ve hayvanlara kötü davranmamamız gerektiğinin ne kadar önemli olduğunu anlaması için yapıyoruz."

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.