እዚ ውሑድ ዳታ ብምጥቃም፡ ጽሑፍ ጥራይ እተንብቡሉ መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ ትግርኛ እዩ። ምሉእ ኣሳእልን ቪድዮታትን ንምርኣይ ድማ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታና ተጠቐሙ።
ዶናልድ ትራምፕ ኣቐዲሙ ኣብ ትሩዝ ሶሻል ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ "እቲ ተኹሲ ደው ምባል ሕጂ ተግባራዊ ኰይኑ ኣሎ። በጃኹም ኣይትጥሓሱዎ!” ኢሉ።
ሊባኖስን እስራኤልን ድሕሪ 30 ዓመታት ንፈለማ እዋን ዝለዓለ ደረጃ ዲፕሎማስያዊ ዘተ ኣካይደን። እዚ ሳሕቲ ዝርአ ፍጻመ'ዚ፡ ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ ሕዝቦላህን ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ግጭት ንምዕራፍ ዝዓለመ ታሪኻዊ ስጕምቲ እዩ። ካብ ኣመሪካ ዝወጽአ ወግዓዊ መግለጺ ከም ዘመልክቶ፡ ብኽልተኦም ወገናት ኣብ ዝውሰን ግዜን ቦታን ቀጥታዊ ዘተ ንምቕጻል ተሰማሚዖም ኣለዉ።
እስራኤል ኣብቲ ዘተ፡ ኵሎም መንግስታውያን ዘይኰኑ ዕጥቃውያን ጕጅለታት - ብፍላይ ድማ ሕዝቦላህ - ዕጥቆም ክፈትሑ ከም እትደሊ ገሊጻ ኣላ። ሊባኖስ ብወገና፡ ተዅሲ ብህጹጽ ደው ክብልን ሰብኣዊ ቅልውላው መፍትሒ ክግበረሉን ጸዊዓ።
ሊባኖስን እስራኤልን ድሕሪ 30 ዓመታት ንፈለማ እዋን ዝለዓለ ደረጃ ዲፕሎማስያዊ ዘተ ኣካይደን። እዚ ሳሕቲ ዝርአ ፍጻመ'ዚ፡ ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ ሕዝቦላህን ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ግጭት ንምዕራፍ ዝዓለመ ታሪኻዊ ስጕምቲ እዩ። ካብ ኣመሪካ ዝወጽአ ወግዓዊ መግለጺ ከም ዘመልክቶ፡ ብኽልተኦም ወገናት ኣብ ዝውሰን ግዜን ቦታን ቀጥታዊ ዘተ ንምቕጻል ተሰማሚዖም ኣለዉ።
እስራኤል ኣብቲ ዘተ፡ ኵሎም መንግስታውያን ዘይኰኑ ዕጥቃውያን ጕጅለታት - ብፍላይ ድማ ሕዝቦላህ - ዕጥቆም ክፈትሑ ከም እትደሊ ገሊጻ ኣላ። ሊባኖስ ብወገና፡ ተዅሲ ብህጹጽ ደው ክብልን ሰብኣዊ ቅልውላው መፍትሒ ክግበረሉን ጸዊዓ።እስራኤልን ሊባኖስን ድሕሪ 1993 ንፈለማ እዋን ቀጥታዊ ዘተ ኣካይደን
ዶናልድ ትራምፕ ምስ ኢራን ዝካየድ ካልኣይ ዙር ዘተ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ሰሙን ክካየድ ከም ዝኽእል ኣሚቱ።
እዚ ዝግለጽ ዘሎ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ፓኪስታን ዝተኻየደ ዘተ ድሕሪ ምፍሻሉ እዩ። ኣብቲ እዋን ዋሽንግተንን ቴህራንን ብዛዕባ መጻብቦ ሆርሙዝን መጻኢ ንዩክለሳዊ መደብ ኢራንን ስምምዕ ክበጽሓ ኣይከኣላን።
ምክትል ፕረዚደንት ኣመሪካ ጀይዲ ቫንስ፡ እቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሐ ናይ ዘይምትእምማን መንፈስ ኣብ ሓደ ለይቲ ክውገድ ከም ዘይክእል ተኣሚኑ። ይዅን እምበር፡ እቶም ኢራናውያን ተዛተይቲ ስምምዕ ንምግባር ድሌት ከም ዘለዎም ከም ዝኣምን ገሊጹ።
ቫንስ፡ ኢራን ንዩክለሳዊ ኣጽዋር ክህልዋ የብሉን ዝብል ፖሊሲ ትራምፕ ኣብ ቦታኡ ጸኒዑ ከም ዘሎ ኣስሚሩሉ፤ ነዚ ንምጭባጥ ድማ ዘተ ይካየድ ኣሎ።
ትራምፕ ትማሊ ንኒውዮርክ ፖስት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ናይ ሰላም ዘተ “ኣብ ውሽጢ ዝመጽኡ ክልተ መዓልታት ክካየድ ይኽእል እዩ፡” ኢሉ።
ኒውዮርክ ፖስት ከም ዝሓበሮ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ኣብ ዝገበሮ ናይ መጀመሪታ ናይ ተለፎን ቃለመሕትት፡ እቲ ዘተ “ይካየድ ኣሎ፣ ግን ከም እትፈልጥዎ ቍሩብ ዝሑል እዩ፡” ኢሉ። ቀጺሉ ድማ ተወሳኺ ዘተ ኣብ ኤውሮጳ ክካየድ ከም ዝኽእል ኣሚቱ።
ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ኣቢሉ፡ ትራምፕ ናብቲ ጋዜጠኛ ደዊሉ መብርሂ ሂቡ።
“ብሓቂ ኣብኡ [ኣብቲ ዘተ ተኻይድሉ ዝነበረ ኢስላማባድ] ክትጸንሕ ኣለካ፣ ምኽንያቱ ኣብ ውሽጢ ዝመጽኡ ክልተ መዓልታት ገለ ነገር ክፍጠር ይኽእል እዩ። ንሕና’ውን ብዝያዳ ናብኡ ከነብል ኣለና፡” ኢሉዎ።
ቀጺሉ ድማ፡ “ናብኡ ምኻድ ዝያዳ ተኽእሎ ዘለዎ ንምንታይ ምዃኑ ትፈልጥ ዲኻ? ምኽንያቱ፡ እቲ ፊልድ ማርሻል ብሉጽ ስራሕ ይሰርሕ ስለ ዘሎ እዩ፡” ኢሉ።
ትራምፕ ‘ፊልድ ማርሻል’ ክብል ዝጸውዖ፡ ነቲ ቀዲሙ “ፍቱወይ” ኢሉ ዝጸውዖ ናይ ፓኪስታን ፊልድ ማርሻል ጀነራል ኣሲም ሙኒር ንምምልካት እዩ።
እቲ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ዝኣወጆ ዕጽዋ መጻብቦ ሆርሙዝ ካብ ቀዳማይ መዓልቱ ንጹር ኣይነበረን።
ተዓዛቢ ጸጥታዊ ጉዳያት ፍራንክ ጋርድነር፡ እቲ ዕጽዋ ንጹር ዘይኰነሉ ምኽንያት እኹል ምድላዋት ስለ ዘይተገብረሉን ናይ መራኽብ መለለዪ ምልክታት ምትእስሳር ስለ ዝተዛብዐን ክኸውን ከም ዝኽእል ገሊጹ።
ቢቢሲ ቨሪፋይ ዝተዓዘቦ ምንቅስቓስ መራኽብ ከም ዘመልክቶ፡ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘለወን እንተ ወሓደ ኣርባዕተ መራኽብ ትማሊ ሰሉስ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ተሳጊረን እየን።
ካብዚኣተን እተን ክልተ ናብ ወደባት ኢራን ዝበጽሓ እየን። ብተወሳኺ፡ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘይብለን ካልኦት ሰለስተ መራኽብ ድማ እቲ ዕጽዋ ሰኑይ ካብ ዝእውጅ ንደሓር ነቲ መጻብቦ ክሰግራ ተራእየን።
ኣዛዚ ማእከላይ እዚ ኣመሪካ ኣድሚራል ብራድ ኩፐር ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ “ኣብ ልዕሊ ወደባት ኢራን ዝተገብረ ዕጽዋ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ውዒሉ ኣሎ፡” ኢሉ።
እቲ ዕጽዋ ካብ ዝጅመር ኣብ ውሽጢ 36 ሰዓታት፡ ሓይልታት ኣመሪካ ነቲ ብባሕሪ ናብ ኢራን ዝኣቱን ዝወጽእን ንግዳዊ ምንቅስቓስ ምሉእ ብምሉእ ደው ከም ዘበሉዎ እውን ገሊጹ።
ማእከላይ እዚ ኣመሪካ ኣቐዲሙ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሽዱሽተ ናይ ንግዲ መራኽብ ካብ ሓይልታት ኣመሪካ ንዝመጽአን መምርሒ ተቐቢለን ንድሕሪት ብምምላስ ናብ ወደብ ኢራን ከም ዝኣተዋ ሓቢሩ።
ቢቢሲ ቨሪፋይ ዝገበሮ ምክትታል እውን፡ ክልተ ምስ ኢራን ምትእስሳር ዘለወን መራኽብ ድሕሪ ምእዋጅ እቲ ዕጽዋ ንመጻብቦ ሆርሙዝ ተሳጊረን ክኸዳ ከለዋ ኣንፈተን ከም ዝቐየራ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ዘለዎ ተሪር ነቐፌታ ብምቕጻል፡ ትማሊ ምሸት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ከምዚ ኢሉ፤
“ኢራን ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ እንተ ወሓደ 42,000 ንጹሃንን ፍጹም ዕጥቂ ዘይብሎምን ተቓወምቲ ከም ዝቐተለት፣ ስለዝዀነ፡ ኢራን ንዩክለሳዊ ቦምብ ክህልዋ ፍጹም ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ንርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ክነግሮ ዝኽእል ሰብ ኣሎዶ? ነዚጉዳይ’ዚ ቈላሕታ ስለ ዝሃብካዮ አመስግን። ኣመሪካ ተመሊሳ ኣላ!!!”
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኢራን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ርእይቶ ምሃቦም ስዒቡ፡ ትራምፕ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ወርሒ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ናይቲ ኣመሪካዊ ጳጳስ “ምሱጥ ደጋፊ” ከም ዘይኰነ ገሊጹ ነይሩ።
ትራምፕ ወሲኹ፡ እቶም ጳጳስ “ኣብ ልዕሊ ገበን ድኹም፡ ኣብ ፖሊሲ ወጻኢ ድማ ኣዝዮም ሕማቕ” ምዃኖም ብምጥቃስ ከሲሱዎም።
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ብወገኖም፡ ኣብ ምምሕዳር ትራምፕ ዝዀነ ይዅን “ፍርሒ” ከም ዘይብሎምን ርእይቶ ምሃብ ከም ዝቕጽሉን ሓቢሮም።
ትራምፕ ብተወሳኺ፡ብዛዕባ ኔቶ ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ፡ “ኔቶ ንዓና ኣይነበረን፣ ኣብ መጻኢ እውን ንዓና ኣይክኸውንን እዩ!” ክብል ንተራ እቲ ኪዳን ኣናሽዩዎ።
ኣመሪካ ነቲ ምስ ኢራን ኣትያቶ ዘላ ተነቃፊ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ባዕላ ተዳኽሞ ከምዘላ ቻይና ከሲሳ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ብኣመሪካ ተኣዊጁ ዘሎ ምኽርዳን መጻብቦ ሆርሙዝ "ሓደገኛን ዘይሓላፍነታዊን ጠባይ እዩ" ክብል ኮኒኑ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ዴሳዊት ሃገር ጉዎ ጂያኩን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ዕጽዋ ንዝጸንሐ "ወጥርታት ዘጋድድን ነቲ ተነቃፊ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ዘዳኽምን እዩ" ኢሉ።
በይዢንግ ምዕቡል ስርዓተ-ምክልኻል ንኢራን ክትህባ ትዳሎ ኣላ ንዝብል ክሲ ዋሽንግተን'ውን "ፍጹም ዝተሰንዐ" ብምባል ነጺጉዎ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ቻይና ንቴህራን ወተሃደራዊ ደገፍ እንተሂባ፡ 50% ቀረጽ ክውስነላ ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃቑ'ያ ቻይና ነቲ መግለጺ ሂባ ዘላ።
ቻይና ልዑል መጠን ዘለዎ ነዳዲ ካብ ኢራን ስለትዕድግ፡ ዋሕዚ ቀረብ ከይጐድላ ኣብቲ ዞባ ምርግጋእ ክሰፍን'ያ ትደሊ ዘላ።
ትማሊ ምሸት ሓይልታት ኣመሪካ ነቲ መጻብቦ ከምዝዓጸውዎ ድሕሪ ምፍላጦም፡ ብውሕዱ 4 መራኽብ ንግዲ ከምዝሓለፋ ጸብጻባት ሓቢሮም ኣለዉ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ዓለምለኻዊ ውድብ ባሕሪ ከምዝብሎ፡ ንዓለም ዘገልግል መጻብቦታት ክትዓጹ ሕጋዊ መሰል ዘለዋ ሃገር የላን ክብል ኣፍሊጡ'ሎ።
"ኣብቲ ከባቢ ግጭት ከምዘሎ ይርድኣኒ እዩ፡ እንተኾነ ኣብ ዓለምለኻዊ ሕጊ ንመስመር መጓዓዝያ ባሕሪ ዓለም ናይ ምዕጻው ተግባር ዘፍቅድ ዓለምለኻዊ ሕጊ የለን" ክብል ዋና ጸሓፊ እቲ ትካል ኣርሰኒዮ ዶሚንገዝ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ብሰንኪ እቲ ኲናትን ምርጋጥ መጻብቦ ሆርሙዝን ኣስታት 20,000 ኣብቲ ወሽመጥ ሓዲግ ተሪፎም ከምዘለዉ'ውን ዶሚንገዝ ጠቒሱ።
ዋላ'ኳ ዋጋ ነዳዲ ብተዛማዲ ጐዲሉ ትሕቲ 100 ዶላር ንሓደ በርሚል ወሪዱ እንተሎ፡ ካብቲ ቅድሚ ኲናት ዝነበሮ ብ36% ብምውሳዂ ካብ ንቡር ወጻኢ ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ መንጐ መራሒ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዓለምን ፕረዚደንት ኣመሪካን ዝተጀመረ ዳርባ ቃላት ይቕጽል ኣሎ።
ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኤክስ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ "ደርበይቲ ቦምባታት" ደቂ-መዛምርቲ ክርስቶስ ኣይኮኑን ዝብል ነቐፌታ ወርዊሮም ነይሮም።
እቲ ርእይቶ ንዶናልድ ትራምፕ ዘቖጥዐ ኮይኑ ተረኺቡ'ሎ። እቲ ፕረዚደንት በቲ ዝውንኖ ማሕበራዊ መራኸቢ 'ትሩዝ ሶሻል' ኣብ ዝሃቦ ግብረመልሲ "ኣብ ክንዲ ፖለቲከኛ፡ ዓቢይ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ንምዃን የተኩሩ" ብምባል ክምዕዶም ፈቲኑ።
እቶም መንፈሳዊ መራሒ ኣብ ጉዳይ "ገበን ድኹም" እዮም ዝበለ ትራምፕ፡ "ጸግዒ ሕሉፋት ጸጋማውያን" ኣለዎም ክብል ወቒሱ።
"ኣነ ኣብ ዋይት ሃውስ [ከም ፕረዚደንት] እንተዘይህሉ፡ ሊዮ ኣብ ቫቲካን ኣይምሃለወን"።
ኣቡነ ሊዮ መበል 14 ናብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝገሽሉ ዝነበሩ እዋን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ'ውን ንግብረመልሲ ትራምፕ ምላሽ ሂቦምሉ ኣለዉ።
"ብዛዕባ መልእኽቲ ወንጌል ዓው ኢለ ንምዝራብ ወይ ንምምሕዳር ትራምፕ ኣይፈርሕን እየ" ክብሉ ንሰላም ዘለዎም መርገጺ ደጊሞም ኣነጺሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን "ብህይወት ድኹማት፡ ቆልዑን ስድራቤታትን ዝርከብ ረብሓ ዋጋ ክህልዎ ኣይክእልን እዩ" ብምባል'ዮም ናብቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ተፈጢሩ ዘሎ ኲናት ዘነጻጸረ ነቐፌታ ገሊጾም ነይሮም።
"ወተሃደራዊ ስጉምቲ፡ ቦታ ናጽነት ወይ እዋን ሰላም ኣይክፈጥርን እዩ" ክብሉ'ውን ኣጠንቂቖም።
ኣመሪካ ዝኣወጀቶ ምኽርዳን መጻብቦ ሆርሙዝ ቅድሚ ሓደ ሰዓት ጀሚሩ'ሎ።
ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሩ ዘሎ ማእከላይ እዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ዝኾነት ካብን ናብን ወደባት ኢራን እትጓዓዝ መርከብ ንግዲ ክማርኽ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።
ኣብ ፓኪስታን ክካየድ ዝቐነየ ዝርርብ ብዘይፍረ ድሕሪ ምውድኡ'ያ ኣመሪካ ነቲ ስጉምቲ ወሲዳ ዘላ።
ቅድሚ ሓደ ሰሙን ዝተበጽሐ ስምምዕ ምቁራጽ ተዂሲ ጸኒዑ'ኳ እንተሎ፡ ቴህራን ንጠለባት ዋሽንግተን ብምንጻጋ፡ እቲ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣቐዲሙ ዘጠንቀቐሉ ምዕጻው መጻብቦ ሆርሙዝ ካብ ሎሚ ምሸት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ክውዕል'ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ተስፋ ዘተ ሰላም ጠቕሊሉ ከምዘይቀሃመ ኢስላማባድ ኣፍሊጣ'ላ።
ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ከም ዝሓበሮ፡ ቀደማይ ሚኒስተር ፓኪስታን ጻዕርታቱ ይቕጽል ከምዘሎ ተዛሪቡ።
"ምቁራጽ ተዂሲ ጸኒዑ'ሎ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ፡ ንዝተረፉ ዘይተወድኡ ጉዳያት ንምፍታሕ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ" ክብል ሸህባዝ ሻሪፍ ተስፋ ሂቡ።
መራኽብ ኲናት ኢራን ነቲ ናይ ምርጋጥ ስጉምቲ ከተዓናቕፋ እንተ ፈቲነን "ክድምሰሳ" ምዃነን ትራምፕ ኣጠንቂቑ'ሎ።
158 መራኽብ ኲናት ከምዘዕነዉ ዝጠቐሰ ትራምፕ፡ እተን ተሪፈን ዘለዋ ዓቢ ስግኣት ዘይኮና ናኣሽቱ "ፈጣናት መራኽብ" እውን ኣሰር እተን ኣብ ከርሲ ባሕሪ ዘለዋ ከምዝስዕባ'ዩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ተሓንዩ።
"መጠንቀቕታ፡ ዝኾነት ካብዘን መራኽብ እዚአን ናብ ምኽርዳንና እንተመጺአን፡ ብዘየላቡ ክድምሰሳ እየን፡ ልክዕ ከምቲ ንጃላቡ ኣሰጋገርቲ ዕጸ-ፋርሳት ዝገበርናዮ ናይ ቅትለት ስርዓት" ይብል ትራምፕ ኣብ ትሩዝ ሶሻል።
ድሮ፡ ዩ-ኤስ-ኤስ ኣብራሃም ሊንከን ዝተባህለት ዓርሞሸሽ፡ እትርከበን መራኽብ ኲናት ኣመሪካ ኣንፈተን ናብቲ መጻብቦ ኣቢለን ኣብ ወሽመጥ ዓረብ ክጓዓዛ ተራእየን ኣለዋ።
ድሕሪ'ቲ ን40 መዓልታት ዝተኻየደ ግጭት ኢራንን ኣመሪካ-እስራኤልን፡ ሓደ ዘገርም መደምደምታ እዩ ተቐልቂሉ ወጺኡ፤ ኢራን ዝያዳ ብመንገዲ ኒዩክለሳዊ ዓቕሚ ዘይኮነስ፡ ነቲ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዘለዎ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ምቍጽጻር ዘለዋ ዓቕሚ ብዘግሃደ መልክዕ።
ኣብ ምጅማር እቲ ኲናት፡ ንቐንዲ ቦታታትን መራሕትን ኢራን ዒላማ ዝገበረ ከቢድ ደብዳባት ብምግባር ለውጢ ስርዓት ንምስግዳድ ዝግበር ፈተነ ምዃኑ ብሰፊሑ ክትረኽ ጸኒሑ እዩ።
ኢራን ግን ኣብ ልዕሊ መሻርኽቲ ኣመሪካ ዝዀና ሃገራት ወሽመጥ፡ መጥቃዕቲ ሚሳይላትን ድሮናትን ኣዕሊባ፤
እቲ ተጻብኦታት እናገደደ ድሕሪ ምኻዱ ድማ፡ ኣተኵሮኣ ናብቲ ንወሽመጥ ፋርስ ምስ ዓለማዊ ዕዳጋታት ዘራኽብ ጸቢብ መስመር ማይ ብምዛር፡ ምንቅስቓስ መራኽብ ክትዘርግን ክትዓግትን ክኢላ።
እዚ ስጕምቲ እዚ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካን እተን ብመንገዲ እቲ መጻብቦ ብዝሓልፍ ዘየቋርጽ ዋሕዚ ነዳድን ጋዝን ዝምርኮሳ መሻርኽታን ብቕጽበት ዓቢ ጸቕጢ ፈጢሩ።
ሰበስልጣን እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ነዚ መስመር'ዚ ምቍጽጻር ካብቲ ንቡር ወተሃደራዊ ምዕባለ ብዝዓበየ መልክዕ ስትራተጂያዊ ረብሓ ከምጽእ ከም ዝኽእል ብግቡእ ተገንዚቦምዎ እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት ኣብ ሃንጋሪ ዝተኻየደ ምርጫ ኣቓልቦ መላእ ኣውሮጳን ዓለምን ረኺቡ ቀንዩ ነይሩ።
ኣብቲ ዝተኻየደ ፓርላመንታዊ መረጻ ብወዲ 45 ዓመት ፒተር ማጊያር ዝምራሕ ሰልፊ በገፊሕ ብምስዓር ዓብላሊ መናብር ተዓዊቱ'ሎ።
ነዊሕ ዘመነ ስልጣን ናይቲ ን16 ዓመታት ነታ ሃገር ክመርሓ ዝጸንሐ ቀዳማይ ሚኒስተር ቪክተር ኦርባን ድማ ትማሊ ምሸት ከምዘብቅዐ ተረጋጊጹ። ብወግዒ ስዕረቱ ድሕሪ ምእማኑ ኣብ ርእሰከተማ ቡዳፐስት ፈንጠዝያ'ዩ ሓዲሩ።
እቲ መሓዛን መሻርኽትን ፕረዚደንት ሩስያ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ምዃኑ ዝንገረሉ ኦርባን ንመራሕቲ ሕብረት ኣውሮጳ እሾዂ ኮይኑዎም'ዩ ጸኒሑ።
ንየማናይ ክንፊ ፖለቲካዊ መርገጺ እታ ሃገር ዝውክል ኦርባን፡ ሃገራት ምዕራብ ኣውሮጳ ብጉዳይ ዩክረይን ብዝተሓሓዝ ምስ ሞስኮ ዘለወን ርክብ ናብ ዝኸፍአ ደረጅኡ ወሪድሉ ኣብ ዘሎ እዋን ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ጥቡቕ ዝምድና ምምስራቱ ዓቢ ብድሆ ኮይንወን'ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን እቲ ሕብረት ንዩክረይን 105 ቢልዮን ዶላር ለቓሕ ክህባ ኣብ ስምምዕ'ኳ እንተበጽሐ ብሰንኪ ኦርባን ፈሺሉ'ዩ - ነፍሲወከፍ ሃገር ወሳኒ ድምጺ ስለዘለዋ።
"ሩስያውያን ዓድኹም ኪዱ" ክብሉ ደገፍቲ ማጊያር ድሕሪ'ቲ ዓወት ክጭድሩ ተሰሚዖም ነይሮም።
ምስ ትራምፕ ዘለዎ ዝምድና'ውን ካብ ናይ ካልኦት መራሕቲ እታ ኣህጉር ሓለፋ ዝጸንሖ እዩ። እቲ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ብምግላጽ፡ ምክትሉ ጀይዲ ቫንስ ኣብ ጐስጓስ ምርጫ ንክሕግዞ ናብ ርእሰከተማ ቡዳፐስት ክሳብ ምስዳድ በጺሑ ነይሩ'ዩ።
እንተኾነ፡ እቲ ብማጊያር ዝምራሕ ሰልፊ ክብረትን ናጽነትን (ቲስዛ) 135 ብምርካብ ንፈተውትን ጸላእትን ዘገረመ ዓወት ተጓናጺፉ ኣሎ። ብኦርባን ዝምራሕ ገዛኢ ሰልፊ ድማ 55 መናብር ተዓዊቱ'ሎ። ሕሉፋት የማናውያን ብወገኖም 6 መናብር ከምዝተዓወቱ ይግለጽ ኣሎ።
እቲ ዘገርም፡ እዚ ጸግዒ ሕብረት ኣውሮጳ ወሲዱ ዘሎ ፒተር ማጊያር ኣባል ናይቲ ብኦርባን ዝምራሕ ሰልፊ 'ፊደስዝ' ብምዃን'ዩ ናብ ፖለቲካ ዓለም ተጸንቢሩ።
ኣብቲ ክካየድ ዝጸንሐ ጐስጓሳት፡ ሃንጋሪ ካብ ሩስያ ክትርሕቕን ምስ ምዕራብ ኣውሮጳ ክትጠብቕን ከምዝደሊ ብንጹር መርገጺኡ ድሕሪ ምግላጹ፡ ሰፊሕ ህዝባዊ ተቐባልነት ክረክብ ክኢሉ'ዩ።
እቲ ናይ 'ምርጫ ምልኪ' ሃኒጹ ተባሂሉ ክንቀፍ ዝጸንሐ ኦርባን፡ ተረርቲ ሕግታት ብምውጻ እንናጽነታት ሚድያን ሓርነታት ህዝቢን ምግዳቡ ተቓውሞታት ክገጥሞ ጸኒሑ ነይሩ።
እዚ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምዃን በትረ-ስልጣን ክርከብ ዝዳሎ ዘሎ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ነቲ ሕግታት ብምቕያር ናይ ስርዓት ለውጢ ክገብር ምዃኑ ቃል ኣትዩ'ሎ።