ቀጥታ, ኣብ ዮርዳኖስ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኢራን ክልተ ወተሃደራት ኣመሪካ ሞይቶም

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 28 ሰነ 2026ኣመሪካን ኢራንን ነቲ ውዕል ሰላም ብምጥሓስ ነንሕድሕደን ይካሰሳ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኣመሪካ፡ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ብቐዳም ኣብ ልዕሊ ባንዴራ ፓናማ እተምበልብል መርከብ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ድሕሪ ምፍፃሙ፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓድሽ መጥቃዕቲ ኣካይዳ።

   ማእከላይ እዚ ኣመሪካ (ሴንትኮም)፡ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ መራኽብ ንዝግበር "ቀጻሊ መጥቃዕቲ" ቀጥታዊ ምላሽ ንምሃብ፡ ኣብ መላእ ኢራን ዝተፈላለየ ዕላማታት ከምዝሃረመ ገሊጹ።

   ሕነ ንምፍዳይ፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን (IRGC) ኣብ ኩዌትን ባሕሬንን ኣብ ዝርከብ ትሕተ ቅርጺ ኣመሪካ ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን መጥቃዕቲ ከምዘውረደ ንመንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።

   ድሕሪ እቲ ምልውዋጥ ተኹሲ፡ ኣመሪካን ኢራንን ነቲ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ ብምጥሓስ ነንሕድሕደን ይካሰሳ ኣለዋ።

   ሴንትኮም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ኢራን ነቲ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ ከተኽብር ዕድል ተዋሂብዋ'ኳ እንተነበረ፡ ሓይልታታ ግን ንባንዴራ ፓናማ እተምበልብል ታንከር ‘ኤምቲ ኪኩ’ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ከምፈፀመት’ ገሊፁ።

   ከም መልሲ ናይዚ ድማ፡ ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝን ከባቢኡን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣብ 10 ወተሃደራዊ ዒላማታት ኢራን መጥቃዕቲ ከምዘካየዳ እቲ መግለጺ ሓቢሩ።

   እዚ ድማ ወተሃደራዊ ናውቲ፣ ስርዓተ ርክብ፣ መከላኸሊ ኣየርን መኽዘን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ዘጠቓለለ እዩ።

   መግለጺ ኢራን፡ ኣመሪካ "ሓይሊ ባሕሪ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን( IRGC) ኣብ ልዕሊ’ታ ገበነኛ መርከብ ንዝወሰዶ ስጉምቲ" ምላሽ ንምሃብ፡ ኣብ ኢራን ሓሙሽተ መደበራት ገማግም ባሕሪ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸመት ገሊፁ።

   ነዚ ሕነ ንምፍዳይ፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ኣብ ኩዌት ኣብ ዝርከብ መደበር ዓሊ ኣልሳለምን ኣብ ፖርት ሳልማን ባሕሬን ኣብ ዝርከብ ሓሙሻይ መርከብ ሓይሊ ባሕሪን ኣብ "ሸሞንተ ወሰንቲ ትሕተ ቅርጺ" ባሊስቲክ ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ከምዘዕነወ ገሊፁ።

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘካየደቶ ዳሕረዋይ መጥቃዕቲ ምስ ተገልፀ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ትራምፕ ኣብ ትሩዝ ሶሻል፡ ቴህራን "ፈጺማ ከምዘይትመሃር ዘርኢ እዩ" እዩ ኢሉ።

   "ድሕሪ ደጊም ርትዓውያን ዘይንዀነሉ እዋን ክመፅእ ይኽእል'ዩ፡ ነቲ ኣዝዩ ብዓወት ዝጀመርናዮ ስራሕ ድማ ብወተሃደራዊ መንገዲ ክንዛዝሞ ክንግደድ ኢና" ክብል ትማሊ ቀዳም ምሸት ተሓንዩ።

   እቲ ጽሑፍ ኣስዒቡ፡ "ከምኡ እንተኾይኑ፡ እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራን ድሕሪ ደጊም ኣይክትህሉን እያ!" ይብል።

2. 27 ሰነ 2026ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ጽዕነት መርከብ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣብ ኢራን ደብዳብ ፈጺማ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ኣብ ሆርሙዝ ኣብ ልዕሊ መርከብ ጽዕነት ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ንስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ጥሒሳ ብምባል፡ "ዕሽነት ዝመልኦ ግህሰት" ፈጺማ ክብል ከሲሱዋ።

   ነዚ ስዒቡ ድማ ሓይልታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ዒላማታት ኢራን መጥቃዕቲ ፈጺሞም።

   ማእከላይ እዚ ሓይልታት ኣመሪካ ብዓርቢ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ መኽዘናት ሚሳይላትን ድሮናትን ከምኡ’ውን ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣብ ዝርከቡ ናይ ራዳር መደበራት መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸመ ገሊጹ።

   እዚ ስጕምቲ እዚ፡ ሓሙስ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ናይ ጽዕነት መርከብ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ድሮን ዝተዋህበ ምላሽ ምዃኑ እቲ እዚ ሓቢሩ። እቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብቲ ዞባ ተዓጊቶም ንዘለዉ ኣሽሓት መርከበኛታት ንምውጻእ ተሓሲቡ ዝነበረ መደብ ክተዓናቐፍ ገይሩ እዩ።

   ኢራን ብወገና፡ እታ መጥቃዕቲ ዝወረዳ ብባንዴራ ሲንጋፖር እትጓዓዝ "ኤቨር ላቭሊ" ዝተሰምየ ናይ ጽዕነት መርከብ፡ ኣብቲ ዘይተፈቕደላ መስመር ባሕሪ ብምጓዓዛ መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸማ ገሊጻ።

   ዕጡቕ ሓይሊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ድማ ሓይልታት ኣመሪካ ብዝተፈላለየ ምስምስ ኣብ ልዕሊ ገማግም ባሕሩ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙ ብምኽሳስ፡ ሓይልታት ባሕሩ ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከቡ ወተሃደራዊ መደበራት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ብምፍጻም ሕነ ከም ዝፈደዩ ሓቢሩ።

   ቢቢሲ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ምስ ምኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ርክብ እኳ እንተ ገበረ፡ ምላሽ ግን ኣይረኸበን።

   ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ትራምፕን ካልኦት ሰበ-ስልጣን ኣመሪካን ምስ ኢራን ክግበር ዝጸንሐ ዘተ ጽቡቕ ይኸይድ ከም ዝነበረ ክገልጹ ጸኒሖም እዮም።

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ እቲ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ገና ጸኒዑ ኣሎዶ የሎን ንዝብል ሕቶ ጋዜጠኛታት ክምልስ ከሎ፡ "እንታይ ይኸውን ከም ዘሎ ክትፈልጡ ኢኹም፡" ክብል ብምግላጽ ሰፊሕ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቘጢቡ እዩ።

3. 26 ሰነ 2026ኣብ ቬነዙወላ ብሓደጋ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝተጎድኡ ሰባት ምድላይ ይቕጽል

   ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬነዙወላ ደልሲ ሮድሪገዝ ኣብዚ ሕጂ እዋን ቁጽሪ ናይቶም በቲ ትማሊ ረቡዕ ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝሞቱ ሰባት 589 ከም ዝበጽሐን፡ 2,980 ድማ ከም ዝቘሰሉን ገሊጻ።

   ንወተሃደራዊ ሓይሊ ነታ ሓንቲ ካብተን ኣዝየን ዝተሃስያ ከባቢታት ዝዀነት ላ ጌይራ ክቋፐጻጸራ’ውን መምርሒ ሂባ ኣላ።

   ሆስፒታላት ድማ ተጨናኒቐን ከም ዘለዋ ይንገር።

   ሓካይም ንቢቢሲ ከም ዝሓበርዎ፡ ቅድሚ እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ቀረብ ሕክምና ንህዝቢ እኹል ኣይነበረን።

   ሕቡራት ሃገራት፡ ጉጅለታት ዘሽትቱ ኣኽላባት ዝርከብዎም ልዕሊ 1000 ኣህጉራውያን ሰራሕተኛታት ምድላይን ምድሓንን ህወይት ከም ዝተዋፈሩ ገሊጹ።

   ሓላፊ ሰብኣዊ ሓገዝ ሕቡራት ሃገራት ቶም ፍሌቸር፡ "ሰባት ናብ ቬነዙወላ ሓገዝ ከም ዝመጽእ ክፈልጡ እደሊ፡" ኢሉ።

   ቬነዙወላ ድሮ ኣብ ዘይርጉጽነት ጥሒላ ዘላ ሃገር እያ - እቲ ካብ 2013 ጀሚሩ ነታ ሃገር ዝገዝእ ዝነበረ ኒኮላስ ማዱሮ ብሓይልታት ኣመሪካ ካብ ዝትሓዝ ኣስታት ሽዱሽተ ወርሒ ገይሩ ኣሎ።

4. 26 ሰነ 2026ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ዝሓለፈት ኣይቮሪኮስት

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣይቮሪኮስት ንኪዩሩሳው 2 ን0 ብምስዓር ኣብ ታሪኻ ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ዋንጫ ዓለም በጺሓ።

   ኣይቮርያውያን ናብ 32 ጉጅለ ንምሕላፍ ሓንቲ ነጥቢ ጥራይ'ኳ የድልዮም እንተነበረ፡ ንመጋጥምታ 2 ብ 0 ብምስዓር ንሳልሳይ ግዜ ኣብ ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምስታፍ ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕካ ምሕላፍ በጺሓ።

   ኒኮላስ ፔፔ ኣብ 7ይ ደቒቕ ሸቶ ብምምዝጋብ ናይ ምውዳቕ ስግኣቶም ክቕንጠጥ ገይሩ።

   ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋንጫ ኣፍሪቃ ንሃገራዊት ጋንታኡ ዘይተመርጸ ኣከፋፋሊ ኣርሰናል ነበር ፔፔ፡ ኣብ መበል 65 ደቒቕ ካልኣይቲ ሸቶኡ ኣመዝጊቡ።

   እዚ ማለት ኣይቮሪኮስት ኣብ ክልቲኡ ጸወታታት ምድብ 'E' ተዓዊታ ኣብ ዋንጫ ዓለም 6 ነጥቢ ኣመዝጊባ ማለት እዩ።

   ኣሰልጣኒ ኣይቮሪኮስት ኤመሪ ፋየ ድሕሪ ጸወታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ንደገፍቲ ዘሕልፎ መልእኽተይ፡ ነዚ ታሪኻዊ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ኣስተማቕርዎ፤ ጸንብሉዎ ዝብል'ዩ፡” ኢሉ።

   "ሓጎስና ምግላጽ ምስ ወዳእና፡ ኣብዚ ውድድር ኣብ ዝበጻሕናዮ ደረጃ ክንበጽሕ ሰናይ ትምኒትኩም ስደዱልና።"

   "በዚ ውጽኢት ኣዝየ ሕጉስ እየ። ኩሉ ፍጹም ኣይነበረን፤ ይኹን እምበር፡ ዘይምስዓርና ንስነ-ልቦናና ጽቡቕ'ዩ። ሕጂ ጋንታና ብዓወት ክትሕደስ'ያ። ድሕሪ ዓወት ከተዕርፍ ቀሊል'ዩ፡" ኢሉ።

5. 26 ሰነ 2026ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዜጋታቱ ጥንቃቐ ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ፕሪቶርያ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ፡ መራሕቲ ጸረ ኢሚግሬሽን ደቡብ ኣፍሪቃ ስደተኛታት ካብታ ሃገር ዝወጹሉ ናይ መወዳእታ ግዜ ገደብ ክውዳእ ኣብ ዝቐርበሉ ዘሎ እዋን፡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት “ጥንቃቐ” ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ።

   ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ መራሕቲ ጸረ ኢሚግሬሽን ዘቐመጥዎ ናይ መወዳእታ ግዜ ዝመጽእ ሰሙን ሰሉስ 23 ሰነ 2018 (ኣ.ግ) እዩ ከእክል።

   መራሒት ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጐስጓስ ዘካይድ ዘሎ 'ማርች ኤንድ ማርች' ዝተባህለ ምንቅስቓስ ጃሲንታ እንጎቤሴ ዙማ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ እቲ ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ቦታኡ ከም ዘሎ ገሊጻ።

   ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ፕሪቶርያ ብሓሙስ 18 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ዜጋታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት “ምስ መንግስቲ ኣድላዪ ርክባት ይገብር ኣሎ” ኢሉ።

   መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ “ስደተኛታት መጥቃዕቲ” ከይፍጸም ከም ዝከላኸለሎም ብተደጋጋሚ ምግላጹ ብምዝኽኻር፡ መንግስቲ "ኣብ ዝቕጽሉ መዓልታት ስጉምትታት ምኽባር ጸጥታ ከሐይል ትጽቢት ይግበር፡" ኢሉ።

   እንተዀነ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት መጥቃዕቲ ከጋጥም ከም ዝኽእል ስክፍታኡ ገሊጹ።

   "ሕጂ'ውን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘይሕጋዊ ንጥፈታትን መጥቃዕትን ይፍጸም ከም ዘሎ ዘርእዩ ምልክታት ኣለዉ፡" ክብል ድማ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።

   እቲ ኤምባሲ፡ "ግህሰት መሰላትን ስክፍታታት ጸጥታን" ከም ዘሎ ብምግላጽ፡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት "ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታቶም ጥንቃቐ ክገብሩ፡" ኣተሓሳሲቡ።

   ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ጸረ ስደተኛታት ተቓውሞታት እናበዝሐ መጺኡ ኣሎ። ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ሃገራት'ዉን መጥቃዕቲ ከም ዝበጽሖም ዘርኢ ቪድዮታት ክዘዋወር ጸኒሑ'ዩ።

   ኣብ ልዕሊ እቶም ስደተኛታት ዝተፈጥረ ስግኣት ስዒቡ፡ ናይጀርያን ጋናን ዜጋታተን ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከዉጽኣ ምኽንያት ኰይኑ ኣሎ።

   መራሕቲ እቲ ምንቅስቓስ፡ ሰነዳት ዘይብሎም ስደተኛታት ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንክወጽኡ ኣብ ዝተቐመጠ ግዜ ገደብ (መጻኢ ሰሉስ) ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ ጸዊዖም ኣለዉ።

   "ንማንም ክንጎድእ ኣይንፍትንን ኢና። ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ካብ ሃገርና ክወጽኡን መንግስቲ ነቲ ዘሎ ሕግታት ከኽብርን ጥራይ ኢና ንሓትት ዘለና፡" ይብሉ።

   እዚ ብክፍሊ ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኣካል፡ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሰብን ተነቒፉ’ሎ።

6. 26 ሰነ 2026ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝተመሓላለፈ ሓድሽ ውሳነ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ

   ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ፡ ነቲ ምምሕዳር ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንስደተኛታት ሄይቲን ሶርያያን ግዝያዊ ሓለዋ ሕጊ ዕቑር (TPS) ክረኽቡ ዝሕግዝ ዝነበረ ኣሰራርሓ ንምቁራጽ ዝወሰዶ ውሳነ ዝድግፍ ውሳነ ሂቡ።

   እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ፡ ኣብ ኣመሪካ ናይ ምጽናሕ መሰሎም ንምሕላው ጥርዓን ኣቕሪቦም ውሳነ መንግስቲ ብግዝያውነት ክእገድ ንዝገበሩ ኢትዮጵያውያን ዝኸዱዎ መስርሕ ፍርዲ ጽልዋ ከም ዘሕድር ሓደ ጠበቓ ኢሚግሬሽን ንቢቢሲ ሓቢሩ።

   እዚ "ግዝያዊ ሓለዋ ዘለዎ ኩነታት" - "Temporary Protected Status" ዝተባህለ ኣሰራርሓ፡ካብ ግጭት፣ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ወይ ካልእ ጸጥታዊ ሓደጋታት ዘጋጥመን ሃገራት ዝመጽኡ ስደተኛታት ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ ዘኽእሎም ግዝያዊ ሕጋዊ ሓለዋ እዩ።

   ምምሕዳር ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ጆ ባይደን ነዚ ሓለዋ ንኢትዮጵያውያን ድሕሪ ኲናት ትግራይ ሂቡዎም።

   በዚ ሓለዋ እዚ ንሰለስተ ዓመት ኣስታት 5 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ተጠቀምቲ ከም ዝዀኑ ይንገር።

   እንተዀነ፡ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ተሪር መርገጺ ክሕዝ ዝጸንሐ ምምሕዳር ትራምፕ፡ ነዚ መሰል ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኢትዮጵያ፡ ሄይቲን ሶርያን ሓዊሱ ካብ ሓያሎ ሃገራት ዝመጽኡ ስደተኛታት ዝረኽቡዎ ዝነበረ ኣገልግሎት ክግታእ ገይሩ ኣሎ።

   ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ንኢትዮጵያውያን ዝወሃብ ዝነበረ ሓለዋታት ከብቅዕ ዝወሰነ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጸጥታ ኣመሪካ’ውን እቶም ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ 60 መዓልታት ማለት ክሳብ ለካቲት ካብ ኣመሪካ ክወጽኡ ኣዚዙ ነይሩ።

   ሰለስተ ኢትዮጵያውያን 'ኣፍሪካ ኮሚዩኒቲስ ቱጌዘር' ምስ ዝተባህለ ተሓላቒ ጉጅለ መሰላት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብምዃን ኣብ ቦስተን ንዝርከብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም።

   ነዚ ጉዳይ ዝርኣየ ዳ ኛፌደራል ድማ፡ እቲ ጉዳይ ንምምርማር ነቲ ስጉምቲ ብምእጋድ ጻንሒት ኢትዮጵያውያን ክናዋሕ ዝገብር ውሳነ ሂቡ።

   ጠቕላይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ ብሓሙስ 25 ሰነ 2026 ኣብ ዘሕለፎ ውሳነ፡ ብተመሳሳሊ መልክዑ ግዝያዊ እግድ ተዋሂቡዎም ዝነበሩ ስደተኛታት ሄይትን ሶርያን ይምልከት።

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ሚነሶታ ናይ ኢሚግሬሽን ጠበቓ ሙላለም ጌታቸው ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ፡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ኢትዮጵያ ይግባይ’ውን ክምልከት ከም ዝኽእል ሓቢሩ።

   ውሳነታት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ “ኣብ ውሽጢ ሓደ ጉዳይ” ከም ዘይውዳእ ዝገለጸ ሙላለም፡ ኣብ “ቐጻሊ ታሕተዎት ኣብያተ ፍርዲ ተመሳሳሊ ጉዳያት በዚ ኣገባብ'የን ክሕዝኦ ዝግባእ ዝብል መምርሒ’ዩ ዝፈጥር፡” ኢሉ።

   ጉዳይ ጌይቲን ሶርያን ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝወሰዶ ውሳነ፡ ኣብ ታሕተዋይ ብርኪ ዝርከቡ ኣብያተ ፍርዲ ዝኣገዱዎ ሚኒስትሪ ፍትሒ ኣመሪካ እዩ።

   "ሚኒስትሪ ፍትሒ ንጉዳያት ሄይቲን ሶርያን [ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ] ጥራይ እዩ ወሲድዎም፡ [እቲ ውሳነ] ግን ንኹሉ ሰብ ዝምልከት'ዩ" ይብል ሙላለም።

   ብመሰረት እቲ ጠበቓ፡ ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብያተ ፍርዲ ፌደራል ንኸምዚ ዝበለ ውሳነ ምምሕዳር ትራምፕ ንምዕጋት “ስልጣን ኣይነበረንን”።

   ነዚ ውሳነ ስዒቡ፡ ክፍሊ ድሕነት ሃገር ወሲኹ፡ ነቲ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ዝወሰዶ ውሳነ ንግዚኡ ዝተናውሐ ሕጋዊ ሓለዋታት ከም ዘቋርጾ ገሊጹ።

   ይኹን'ምበር በዚ ኣገባብ ሓለዋኦም ዝተቛረጸ ኢትዮጵያውያን ብናይ ስደተኛታት ሕቶ ዑቕባ፣ ኣብ ሓዳር ዝተመርኰሰ ቀዋሚ ነባሪ፣ ብ"ስፖንሰርሺፕ" ወይ ብስራሕ ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ "ውሱን ዕድል" ከም ዘሎ እቲ ጠበቓ ኣብሪሁ።

   እቲ ብሓደ መንገዲ ዝተረኽበ መከላኸሊታት ናብ ካልእ መንገዲ ናይ ምቕያር መስርሕ "ኣዝዩ ከቢድ'ዩ" ክብል ወሲኹ ገሊጹ።

7. 26 ሰነ 2026ንጻዕርታት ህይወት ኣድሕን ዝግበር ዘሎ ደገፍ

   ብዙሓት ሃገራት ንቬነዝወላ ኣብ ጻዕሪ ህይወት ኣድሕን ንምሕጋዝ ቃል ኣትየን ኣለዋ። ኣመሪካ 150 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ሓገዝ ከም እትልእኽ ኣፍሊጣ። ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣመሪካ ንጕጅለታት ረድኤት ንምድጋፍን ህጹጽ ስርሒታት ንምክያድን መጓዓዝያ መራኽብን ነፈርትን ናብታ ሃገር ይሰድድ ምህላዉ ወግዓዊ መግለጺ ኣውጺኡ ኣሎ።

   ጸሓፊ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩቢዮ እታ ሃገር ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ሕክምናዊ ጸጋታትን ሰብኣዊ ሓገዛትን ብህጹጽ ተዋፍር ከም ዘላ ኣረጋጊጹ።

   እዚ ሓደጋ ንሓድሽ ዝምድና ኣመሪካን ቬኔዙዌላን ከም ቀዳማይ ፈተና ኰይኑ የገልግል ኣሎ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጥሪ ንፕረዚደንት ኒኮላስ ማዱሮ ንምሓዝ ትእዛዝ ድሕሪ ምሃቡ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ተበላሽዩ እኳ እንተጸንሐ ትራምፕ መንግስቱ ብቕልጡፍ ስጕምቲ ክወስድ ከም ዝኣዘዘ ሓቢሩ ኣሎ።

   ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ትሩዝ ሶሻል ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣዝዩ ሰፊሕ ከም ዝዀነን ዘስካሕክሕ ቍጽሪ ምዉታት ከም ዘስዓበን ብምግላጽ ኣመሪካ ንምሕጋዝ ድልውቲ ምዃና ኣስሚሩሉ።

   ምምሕዳር ትራምፕ ንማዱሮ ካብ ስልጣን ንምእላይ ድሕሪ ምውሳኑ ምስ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ሓድሽ ዝምድና ንምህናጽ ይሰርሕ ኣሎ።

   እታ ግዝያዊት ፕረዚደንት ብወገና ኣመሪካ ሪፓብሊክ ዶሚኒካን ኤል ሳልቫዶር ሜክሲኮን ቐጠርን ንጻዕርታት ህይወት ኣድሕን ዝኸውን ደገፍ ይሰዳ ከም ዘለዋ ሓቢራ።

   መራሒት ተቓዋሚ ሰልፊ ማሪያ ኮሪና ማቻዶ እውን ኣብ ኤክስ ኣብ ዘውጽኣቶ ጽሑፍ ልባን ጸሎታን ኣብዚ ናይ ጭንቀት እዋን ምስ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ቬነዝወላ ከም ዘሎ ገሊጻ ኣላ።

   እዚ ደገፍ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓቢ ተስፋ ዝህብ እዩ። ህዝቢ ቬነዝወላ ኣብዚ እዋን ከቢድ ጸገማት የሕልፍ ኣሎ።

   

8. 26 ሰነ 2026ሳዕቤናት እቲ ሓደጋን ስግኣት ምውሳኽ ቍጽሪ ግዳያትን

   ድሕሪ እዚ ክልተ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ እንተ ወሓደ 30 ዝዀኑ ተወሰኽቲ ደቀቕቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከም ዘጋጠሙ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ኣብ መግለጺኣ ኣረጋጊጻ ኣላ።

   ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ ከም ዝሓበሮ ቍጽሪ ግዳያት ብዝያዳ ክውስኽ ትጽቢት ይግበር።

   እቲ ትካል ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ብሰንኪ እዚ ሓደጋ ልዕሊ 10,000 ሰባት ናይ ምማት 42% ተኽእሎ ከም ዘሎን ልዕሊ 100,000 ናይ ምማት ድማ 33% ተኽእሎ ከም ዘሎን ብግህዶ ኣጠንቂቑ።

   እዞም ኣሃዛት ንህጹጽ ግብረ መልሲ ንምድላው ዝሕግዙ እኳ እንተዀኑ ኣብ ተመሳሳሊ ታሪኻዊ ሓደጋታት ብዝሒ ህዝቢን ዕምቈት ምንቅጥቃጥ ምድሪን ተመርኲሶም ዝተሰልዑ እዮም።

   ቬነዝወላ ኣብ መራኸቢ ክልተ ዓበይቲ ቴክቶኒክ ጸፍሕታት እትርከብ ሃገር ብምዃና እዚ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ብሰንኪ እቲ ኣብ መንጎአን ዝነበረ ምትሕኽኻኽ ብሃንደበት ዝተፈጠረ ጸቕጢ ዝሰዓበ እዩ።

   ኣብ ካራካስ ዝቕመጥ ጋዜጠኛ ሉዊስ ሀርናንደዝ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ብሰንኪ እቲ ዘሎ ናይ ኤሌክትሪክ ምቍራጽን ስእነት ኢንተርነትን ልክዕ መጠን እቲ ዕንወት ንምግምጋም ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኰይኑ ከም ዘሎ ኣረዲኡ።

   ኣብ ርእሲ እዚ እታ ሃገር ዘላቶ ከቢድ ቍጠባዊ ቅልውላው ነቲ ኵነታት ብዝያዳ ኣጋዲዱዎ ይርከብ ኣሎ። እዚ ናይ ሕጂ ሓደጋ ካብቲ ብዓሰርተ ትሽዓተ ሚእቲ ዝተመዝገበ ምንቅጥቃጥ ምድሪ እቲ ዝሓየለ እዩ ተባሂሉ ይግለጽ።

   ኣብ ዓሰርተ ትሽዓተ ሚእትን ስሳን ሸውዓተን ዘጋጠመ ሓደጋ ክልተ ሚእቲ ሰባት ክቐዝፍ ከሎ እዘን ሎሚ ዝዓነዋ ሎስ ፓሎስ ግራንደስን ኣልታሚራን ሽዑ እውን ብኸቢድ ተሃስየን ምንባረን መዛግብቲ ጂኦሎጂ ብግልጺ የርእዩ ኣለዉ። እዚ ታሪኽ ተደጊሙ ንህዝቢ ብኸቢድ የጨንቕ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

9. 26 ሰነ 2026ኣብ ቬነዝወላ ብዘጋጠመ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ ልዕሊ 235 ሰባት ሞይቶም

   ኣብ ቬነዝወላ ብዘጋጠመ ክልተ ተኸታታሊ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ እንተ ወሓደ 235 ሰባት ክሞቱ ከለዉ 4300 ድማ ጉድኣት ወሪድዎም ኣሎ። እቲ ሓደጋ ኣብ ጥቓ ርእሰ ከተማ ካራካስ ዘጋጠመ ኰይኑ ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ኣብ ትሕቲ ዝፈረሰ ህንጻታት ተቐቢሮም ንዘለዉ ሰባት ንምድሓን ኣብ ህጹጽ ጻዕሪ ይርከቡ ኣለዉ። ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ ከም ዝገለጾ እቲ ቀዳማይ 7.2 ዝዓቐኑ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ድሕሪ ሒደት ካልኢታት ብዝያዳ ሓያል ዝዀነ 7.5 ዝዓቐኑ ካልኣይ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ስዒብዎ እዩ። ክልቲኡ ሓደጋታት ንመሬት ብኣዝዩ ዝቐረበ ዕምቈት ስለ ዘጋጠመ እቲ ዕንወት ዝያዳ ከቢድ ክኸውን ክኢሉ ኣሎ።

   ኣብ ርእሰ ከተማ ካራካስን ኣብ ጥቓኣ እትርከብ ገማግም ባሕሪ ላ ጓይራን ሰባት ካብ ትሕቲ እቲ ዝፈረሰ ህንጻታት ኰይኖም ንረድኤት ክጽውዑ ይስምዑ ኣለዉ። እቲ ሓደጋ ረቡዕ ምሸት ሰዓት ሽዱሽተን ኣርባዕተን ደቒቕ ዘጋጠመ ኰይኑ ኣብ ቬንዝወላ መዓልቲ ሃገራዊ በዓል ብምንባሩ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ኣብ ስራሕ ኣብ ገዛውቱ ይርከብ ነይሩ።

   በዚ ምኽንያት ድማ ቍጽሪ ግዳያት ኣዝዩ ልዑል ክኸውን ክኢሉ ኣሎ። ብዙሓት ሰባት ኣብ ትሕቲ ዑናታት ተቐቢሮም ብህይወት ከም ዘየለዉ ይግመት። ካልኦት ድማ ኣባይቶም ብምፍራሱ ወይ ከኣ ኣብቶም ዝተሰባበሩ ህንጻታት ንምእታው ብምፍራሖም ኣብ ጐደናታት ክሓድሩ ተገዲዶም ኣለዉ።

   ኣቦ መንበር ሃገራዊ ባይቶ ቬነዝወላ ሆርሀ ሮድሪገዝ ብ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ድሕሪ ምእዋጃ ቍጽሪ ምዉታት እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣረጋጊጹ ኣሎ። ህዝቢ ድማ ኣብ ራዕዲ ይርከብ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

10. 26 ሰነ 2026ካራካስን ከባቢኣን ብሰንኪ እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ከቢድ ዕንወት ወሪዱወን

    ኣብ መላእ ቬነዝወላ 250 ህንጻታት ብኸቢድ ከም ዝዓነዉ ወይ ብምሉእ ከም ዝፈረሱ ሆርሀ ሮድሪገዝ ሓቢሩ ኣሎ።

    እቲ ዝዓበየ ዕንወት ኣብ ላ ጓይራ ዝወረደ ዀይኑ ሓደ 10 ደርቢ ዝነበሮ ሆቴል ምሉእ ብምሉእ ናብ ዑና ተቐይሩ። ምኒስተር ውሽጣዊ ጕዳያት ዲዮስዳዶ ካቤሎ ብወገኑ ኣብ ርእሰ ከተማ ካራካስ እውን ሓያሎ ህንጻታት ከም ዝፈረሱን ዞባታት ትሩሒዮ ያራኩይ ካራቦቦ ኣራጓ ሚራንዳ እውን ከም ዝተሃስዩን ገሊጹ ኣሎ።

    ከንቲባ ቻካኦ ዝዀነ ጉስታቮ ዱኬ ኣብ ጥቓ ሓደ ዝፈረሰ ህንጻ ኰይኑ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብቲ ቦታ 11 ሰባት ከም ዝሞቱን 23 ድማ ብህይወት ከም ዝደሓኑን ኣረጋጊጹ። ጕጅለታት ረድኤት ክኢላታት ኣትዮም ተወሳኺ ህይወት ንምድሓን ምእንቲ ክኽእሉ ነቲ ዝፈረሰ ኣባይቲ የጽርዩ ኣለዉ።

    ብተወሳኺ እቲ ቐንዲ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ቬነዝወላ ዝዀነ ማይኬቲያ ብሰንኪ ዘጋጠሞ ከቢድ ዕንወት ንኣገልግሎት ዕጹው ኰይኑ ይርከብ። ኣብ ውሽጢ እቲ ተርሚናል ካብ ናሕሲ ዶሮናን ስብርባርን ይወድቕ ከም ዘሎ ቪድዮታት የርእዩ። ካብ ካራካስ 250 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ቱካካስ እውን ካልእ ሆቴል ፈሪሱ ኣሎ።

    ጁዋን ኦርቲዝ ዝተባህለ ተምሃራይ ሕክምና ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ሓደ ናይ ቀረባ ዓርኩ ከም ዝሞተ ካልእ ዓርኩ ድማ ኣብ ትሕቲ ዑናታት ከም ዘሎን ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝነብሩ ኣስታት 20 ዝፈልጦም ሰባት ከም ዝጠፍኡን ገሊጹ።

    ኣብ ሎስ ፓሎስ ግራንደስ እትነብር ጋዜጠኛ ኒኮል ኮልስተር እውን እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣብ ህይወታ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ኣዝዩ ሓያል ምንባሩ ብምግላጽ ዘርዕድ ከም ዝነበረ ብምረት ትገልጽ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

11. 25 ሰነ 2026ምንቅጥቃጥ ኣብ ሓንቲ ዞባ ጥራይ ዘስዓቦ ዓቢ ዕንወት

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ብዙሓት ነበርቲ ግዝኣት ላ ጓይራ ኣብ ጎደናታት ወይ ስድራቤቶም ኣብ ምድላይ ከምዝሓደሩ፡ ንማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ተዛሪቦም።

    ወዲ 49 ዓመት ላሪ ሮሃስ፡ ስድርኡ ተኸርዲኖም ኣብ ዝርከብሉ ኣብ ቅድሚ ሓደ ዝፈረሰ ህንጻ ደው ኢሉ፡ "ኣብዚ እዋን'ዚ ዋላ ሓንቲ ዝተረፈ ነገር የብልናን፡ ዋላ'ውን ናብኡ ክንኣቱ ሓይሊ ወይ ትብዓት የብልናን" ይብል።

    ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ፡ ኣብ ፍርስራስ ናይ ሓደ 12 ደብሪ ህንጻ ዜና ህላወ ጓላ እናተጸበየት፡ "ኣብዚ ብህይወት ዝተደብዩ ሰባት ኣለዉ፡ ከድሕኖም ዝመጽእ ዋላ ሓደ ሰብ የለን" ኢላ።

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

    ኣብ ሃገረ ቬንዙዋላ ኣጋጢሙ ዘሎ ድርብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ስዒቡ፡ ኣብ ከተማ ላ ጓይራ ጥራይ ልዕሊ 100 ህንጻታት ከምዝዓነዉ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።

    እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ፡ ግዝያዊ ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ፡ ኩለን ጉጅለታት ምድላይን ምድሓንን ሕቡራት ሃገራት፡ ንኻልኦት ሓደሽቲ ጉጅለታት ረድኤት- ሎጂስቲክስን ካልእ ድጋፍን ንኽህባ ፍቓድ ከምዝሃበ ይሕብር።

    ዓለማውያን ጉጅለታት፡ ኣብ ላ ጓይራን ካራካስን ትኹረት ክገብራ እንከለዋ፡ ሲቪላዊ ሓለዋን ትካለት ውሽጢ ዓዲን ኣብ ካልኦት ኩሎም ከባቢታት ቬንዙዌላ ይንቀሳቐሳ ከምዘለዋ ይገልጽ።

    ሮድሪገዝ ኣቐዲሙ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ዞባ "ዓሰርተታት" ህንጻታት ከምዝዓነዉን፡ ኣዝያ ዝተሃስየት ግዝኣት ምዃናን ገሊጽዋ ነይሩ።

12. 25 ሰነ 2026ምንቅጥቃጥ ምድሪ ቬንዙዌላ፡ ቊጽሪ ምውታት ይዓርግ ዝወረደ ዕንወት ይቕልቀል, ብስእሊ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ኣብ ቬንዙዌላ ሎሚ መሬት ምስ ወግሐ ነቲ ትማሊ ዘጋጠመ "ድርብ" ምንቅጥቃጥ ምድሪን ሳዕቤኑን ዘርኢ ስእልታት ይቕልቀል ኣሎ።

    ገለ ሰባት ካብ ዝፈረሰ ህንጻታት ውልቃዊ ንብረቶም ሒዞም ክወጹ ይረኣዩ።

    ካልኦት ድማ ኮፍ ኢሎም: ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዝበፅሐ ኣዕናዊ ትርኢታት ፍርስራስ ይዕዘቡ።

    ቁጽሪ ዝሞቱ ናብ 164 ከምዝዓበየ ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ከምዝገለፀት ሮይተርስን ኤኤፍፒን ሓቢሮም።

    ኣመሪካ እትርከበን ሃገራት ዓለም ህጹጽ ደገፍ ክህባ ቅሩባት ምዃነን ይገልጻ ኣለዋ።

    ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ደልሲ ሮድሪገዝ ብተለፎን ከምዝተዘራረበ ዝገለጸ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩብዮ፡ ሃገሩ እትህቦ ደገፍ "ቅልጡፍን ኣድማዒን" ከምዝኸውን ቃል ኣትዩ።

    ጀርመን ብወገና ንሰብኣዊ ረዲኤት ዘገልግላ 6 ዓበይቲ ወተሃደራውያን ነፈርቲ ከተዋፍር ቅርብቲ ምዃና ኣፍሊጣ። ስዊዘርላንድ'ውን 80 ሰራሕተኛታት ህጹጽ ሓደጋ ክትሰድድ እያ። ነዘርላንድስ (ሆላንድ) ድማ 2 ሚልዮን ዩሮ ቀሪባ'ላ። ስጳኛ፡ ፈረንሳ፡ ቻይናን ህንድን'ውን ደገፍ ክህባ ከምዝደልያ ኣረጋጊጸን ኣለዋ።

    "ድርብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ" ዝብሃል ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ተኸታቲሉ ዝኽሰት እዩ። ኣብዚ ናይ ቬንዙዌላ፡ ፈለማ 7.2 ነጥቢ ዝዓቐኑ ምንቅጥቃጥ'ዩ ኣጋጢሙ፡ ድሕሪ 38 ካልኢታት (ሰንከንድስ) ድማ እቲ ዝዓበየ 7.5 ዝበጽሕ ምንቅጥቃጥ ስዒቡ።

    ኣብ 2023 ኣብ ቱርኪን ሶርያን ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ኣስታት 55,000 ሰባት ምቕታሉ ይዝከር።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

13. 25 ሰነ 2026ጻዕሪ ህይወት ኣድሕንን ብድሆታት ቬነዝወላን

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብዚ እዋን ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ኣብ ትሕቲ እቲ ዝፈረሰ ሓያሎ ደርብታት ዘለዎ ህንጻታት ተደጒሎም ንዘለዉ ሰባት ንምድሓን ኣብ ህጹጽ ስራሕ ይርከቡ ኣለዉ።

    ይዅን እምበር፡ እዚ ሓደጋ ዘጋጥም ዘሎ ቬነዝወላ ኣብ ከቢድ ቍጠባውን ፖለቲካውን ቅልውላው ተሸሚማ ኣብ ዘላትሉ እዋን እዩ።

    ካብ ተመኵሮን ኵነታት እታ ሃገርን ክግምገም ከሎ፡ እዚ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ ንዓቕሚ ትካላት ጥዕናን ህይወት ኣድሕንን እታ ሃገር ዓቢ ብድሆ ኰይኑዎ ኣሎ።

    ስእነት መድሃኒት፡ ማሽነሪታትን ነዳድን ነቲ መስርሕ ህይወት ኣድሕን ብኸቢድ ዘዳኽሞ ምዃኑ ርዱእ እዩ።

    እዚ ድርብ ርእደ-መሬት ነታ ብድሮኡ እውን ብስእነት መሰረታዊ ኣገልግሎታት ኣብ ጽንኩር ኵነታት እትርከብ ሃገር፡ ናብ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝሸምም ታሪኻዊ ሓደጋ ኰይኑ ኣሎ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA

14. 25 ሰነ 2026ኣዋጅ ህጹጽ እዋንን መግለጺ መንግስትን

    ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬነዝወላ ዴልሲ ሮድሪገዝ ኣብ መላእ እታ ሃገር 'ኣዋጅ ህጹጽ እዋን' (State of Emergency) ኣዊጃ።

    ንሳ ብዛዕባ ቍጽሪ ምዉታት ብንጹር ኣሃዝ እኳ እንተ ዘይገለጸት፡ ነቶም ግዳያት ዝዀኑ ዜጋታት ግን መልእኽቲ ምጽንናዕ ኣመሓላሊፋ።

    ምኒስተር ጕዳያት ውሽጢ ዲዮስዳዶ ካቤሎ ብወገኑ፡ ብተሌፎን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ዞባታት ትሩሒዮ፡ ያራኩይ፡ ካራቦቦ፡ ኣራጓ፡ ሚራንዳ፡ ካራካስን ላ ጓይራን ብኸቢድ ከም ዝተሃስያ ኣረጋጊጹ።

    ኣብ ርእሰ-ከተማ ካራካስ ድማ ብፍላይ ከባቢታት ፓሎስ ግራንደስን ኣልታሚራን ዝለዓለ ዕንወት ከም ዘጋጠመን እቲ ምኒስተር ወሲኹ ሓቢሩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

15. 25 ሰነ 2026ምፍራስ ህንጻታትን ስግኣት ዝለዓለ ቍጽሪ ግዳያትን

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    እዚ ሓደጋ ኣብ ቬነዝወላ ሃገራዊ በዓል ኣብ ዝኽበረሉን፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ካብ ስራሕ ወጻኢ ኣብ ገዛውቱ ኣብ ዝነበረሉን ዕለት ብምኽሳቱ፡ መጠን እቲ ጕድኣት ኣዝዩ ልዑል ክኸውን ከም ዝኽእል ተገሚቱ ኣሎ።

    ኣብ ርእሰ-ከተማ ካራካስ ሓያሎ ነዋሕቲ ህንጻታት ዝፈረሱ ኰይኖም፡ ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ እቲ ሓደጋ "ኣዝዩ ሰፊሕ" ምዃኑ ብምግላጽ፡ ልዑል ቍጽሪ ምዉታትን ከቢድ ዕንወትን ክህሉ ከም ዝኽእልን ብትሪ ኣጠንቂቑ።

    ብተወሳኺ፡ እቲ ቀንዲ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ቬነዝወላ ብሰንኪ ዝወረዶ ከቢድ ዕንወት ንኣገልግሎት ምሉእ ብምሉእ ዕጹው ኰይኑ ኣሎ።

    እዚ ኸኣ ነቲ ናይ ህጹጽ እዋን ረድኤት ከየደናጕዮ ስግኣት ፈጢሩ ይርከብ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

16. 25 ሰነ 2026ቬነዝወላ፡ ዘስካሕክሕ ድርብ ምንቅጥቃጥ-መሬትን ስፍሓት ሓደጋን

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብ ቬነዝወላ፡ ርእሰ ከተማ ካራካስ ሓዊሱ ሓያሎ ዞባታት ዘናወጸ፡ ኣዝዩ ሓደገኛን ዘስካሕክሕን ድርብ ምንቅጥቃጥ-መሬት ኣጋጢሙ።

    ብመሰረት ጸብጻብ ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ (USGS)፡ እቲ ቀዳማይ 7.2 ዝዓቐኑ (ብገሊኡ ጸብጻባት 7.1) ምንቅጥቃጥ-መሬት ኣብ ከባቢ ሞንታልባን 13.2 ኪሎሜተር ኣብ ትሕቲ መሬት ዘጋጠመ እዩ።

    ድሕሪ 39 ካልኢታት ድማ 7.5 ዝዓቐኑ ካልኣይ ሓያል ምንቅጥቃጥ-መሬት ካብ ዩማረ 23 ኪሎሜተር ርሒቑ፣ ኣብ 10 ኪሎሜተር ዕምቈት ተኸሲቱ።

    እዚ ፍጻመ (ኣቈጻጽራ እቲ ከባቢ) ሰዓት 18:04 ድሕሪ ቐትሪ እዩ ኣጋጢሙ።

    እቲ ምንቅጥቃጥ ኣዝዩ ሓያል ስለ ዝነበረ ጽልዋኡ ክሳብታ ርእሰ ከተማ ጐረቤት ሃገር ዝዀነት ኮሎምብያ ዝዀነት ቦጎታ ብርኡይ ተሰሚዑ።

    መጀመርታ ንቬነዝወላን ደሴታት ቨርጂን ኣመሪካን ብሪጣንያን ዘጠቓልል መጠንቀቕታ ሱናሚ ተዋሂቡ እኳ እንተ ነበረ፡ ዳሕራይ ግን ተሰሪዙ።

17. 24 ሰነ 2026ሕቡራት ሃገራት: ተቖጻጸርቲ ኑክሌር ናብ ኢራን ክሰድድ ምዃኑ ኣፍሊጡ

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA

    ሓላፊ ዓለማዊ ትካል ምቁጽጻር ኑክሌር፡ ብመሰረት ምስ ኣመሪካ ዝተገብረ መባእታዊ ስምምዕ ሰላም፡ ኣብ ኢራን መርመራ ከካይዱ ምዃኖም ገሊጹ።

    ዋና ዳይረክተር ዓለምለኻዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት፡ ራፋኤል ግሮሲ፡ ኣብ ጃፓን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ "እቲ መርመራታት ናይ ግድን ክካየድ'ዩ" ኢሉ።

    "ኣብቲ መስርሕ፡ ኣገባባት፣ ዕለታትን ቦታታትን - ኣብ ቀረባ እዋን ክንሰርሓሉ ኢና። እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኸተመ ስምምዕ፡ ምዕናው ናይቲ ኣዝዩ ዝተሃብተመ ዩራንየም ኢራን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር እቲ ትካል- IAEA ኰይኑ ከምዝፍጸም "ብግልጺ ከምዝሰፈረ ወሲኹ ተዛሪቡ።

    ይኹን’ምበር ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን፡ ምርኣይ ዝተሃስዩ ማእከላት ኑክሌራዊ ትካላትን ንብረትን፡ ኣብ መፈፀምታ እቲ ምስ ኣመሪካ ዝተገብረ ናይ መወዳእታ ስምምዕ ጥራይ ከምዝኸውን ኣሚቱ።

    ግሮሲ ነዚ ዝገለጸ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩቢዮ ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ብምብጻሕ ብዛዕባ እቲ ስምምዕ ኣብ ዝዘራረበሉ ዘሎ እዋን እዩ።

    ትማሊ ረቡዕ ምስ ፕረዚደንት ኢማራት ዓረብ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣል ናህያን ከምዝተራኸበን፡ ናብ ኩዌትን ባሕሬንን ክገይሽ ምዃኑን ተፈሊጡ።

18. 23 ሰነ 2026ምስቲ ኣብ ኣውሮጳ ተኸሲቱ ዘሎ ረስኒ ብዝተሓሓዝ 40 ሰባት ሞይቶም

    

    ምንጪ ስእሊ, PA Media

    ኣብ ኣውሮጳ ተኸሲቱ ዘሎ ዋዒ ክራማት ሓደኛ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ።

    ኣብ ፈረንሳ ጥራይ፡ ምስቲ ተፈጢሩ ዘሎ ረስእኒ ብዝተኣሳሰር 40 ሰባት ኣብ ማያት ጥሒሎም ከምዝሞቱ ጸብጻባት ሓቢሮም።

    ሰብመዚ እታ ሃገር ሰባት ብዘይ ሓለዋ ክኢላታት ናብ ባሕሪ፡ ቀላያትን ወሓይዝን ከይኣትዉ ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ።

    ፈረንሳ፡ ኢጣልያን ስጳኛን ገለ ካብተን በቲ ውዑይ ኩነታት ኣየር ዝያዳ ዝተጸልዋ ሃገራት እየን።

    ትማሊ ኣብ ታሪኽ ፈረንሳ እታ ዝወዓየት ለይቲ ኮይና ሓዲራ። ሎሚ'ውን መጠን ዋዒ ኣብታ ሃገር ናብ 44.3 ዲግሪ ዓሪጉ ውዒሉ።

    ኣብ ስጳኛ'ውን መጠን ዋዒ ክሳብ 40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ክበጽሕ ትጽቢት ይግበር።

    ከም ሮማ፡ ቦሎኛ፡ ሚላን፡ ቨኒስ፡ ፍሎረንስን ናፖሊን ዝበላ ከተማታት ኢጣልያ'ውን መጠንቀቕታ ኣውጺአን ኣለዋ።

    ኣብ ብሪጣንያ ድማ፡ ዛጊት 33.7 ዲግሪ ተመዝጊቡ'ሎ። ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር ኣብ ወርሒ ሰነ ዝተመዝገበ ዝለዓለ መጠን እቲ ኣብ 1976 ዝተራእየ 35.6 ዲግሪ እዩ ነይሩ።

    ብሰንኪ'ቲ ኩነታት ኣብ ብሪጣንያ ትርከበን ዝተፈላለያ ሃገራት ሰብመዚ ኣብያተ ትምህርቲ ዝርከብዎም ትካላት ምሉእ ብምሉእ ወይ ብኸፊልን ክዓጽዉ ተገዲዶም ኣለዉ።

    ክቱር ረስኒ ንሓዲዳት ባቡር ስለዘግፍሖ'ውን መጓዓዝያ ባቡር ከተዓናቕፍ ይኽእል'ዩ። ሓደ ካብ ዓበይቲ ትካላት ባቡር ብሪጣንያ ጽባሕ ረቡዕ መገሻታት ክግታእ ተማሕጺኑ ኣሎ።

    ዝኾነ ሰብ መሬት ጠለስ ምስ በለ ክንቀሳቐስን ማይ ከይሓድግን ድማ ሰብሞያ ጥዕና ብወገኖም ይምሕጸኑ ኣለዉ።

19. 23 ሰነ 2026ምኒስተር ምክልኻል ኣመሪካ ንወፃኢታት ኲናት ኢራን 80 ቢልዮን ዶላር ሓቲቱ

    

    ምኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ፡ ኲናት ኢራን ንምሽፋን፡ ኣስታት 80 ቢልዮን ዶላር ወፃኢታት ከምዝሓተቶ ንኣባላት ባይቶ ሓቢሩ።

    ዋይት ሃውስ እቲ ሕቶ ባጀት ዛጊድ ብወግዒ ከምዘይቀረበ እኳ እንተገለጸ፡ ንጸሓፊ (ምኒስተር) ኲናት እታ ሃገር፡ ፒት ሄግሰት ግን ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ምስ ኣባላት ባይቶ ክራኸብን ክዘራረበሉን ከምዝቐነየ ይግለጽ።

    ኣብ ዝሓለፈዓመት ንኲናት ኢራን ዝውዕል ገንዘብ ሕቶ ናብ ኣባላት ባይቶ ከምዝቐረበ፡ ክልተ ፈለጥቲ-ውሽጢ ምንጭታት ብምጥቃስ ኣሶሼትድ ፕረስ ፀብፂቡ ነይሩ።

    ብሰፊሑ ‘ፔንታጎን’ ብዝብል ዝፍለጥ እቲ ቤት ፅሕፈት ምክልኻል ሃገር ግን ርእይቶ ክህበሉ ንዝቐረበሉ ሕቶ ምላሽ ኣይሃበን።

    እቲ ናይ ባጀት ሕቶ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘካየዶ ውግእ ካብ ዘይድግፉ ኣባላት ባይቶ፡ ተቓውሞ ከጋጥሞ ትጽቢት ይግበር።

    ኣብ ወርሒ ግንቦት፡ ኣብ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ኣኼባ ሕቶን መልስን ፡ ንሰልፊ ደሞክራሲ እትውክል ኣባል ባይቶ ፓቲ ሊ፡ ንሄግሰት፡ "ብዙሓት ኣመሪካውያን ዝተቓወምዎ ኲናት ንምምዋል ገንዘብ ተውጽእ ኣለኻ" ኢላ ነቒፋቶ ምንባራ ይዝከር።

20. 23 ሰነ 2026ደቡብ ሱዳን፡ ድሕሪ ናፅነት ንፈለማ እዋን ሃገራዊ መረፃ ከተካይድ'ያ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ደቡብ ሱዳን፡ ድሕሪ ናጽነታ ንፈለማ እዋን፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ሃገራዊ መረፃ ክተካይድ ምዃና ሰበስልጣን እታ ሃገር ኣፍሊጦም።

    እታ ሃገር፡ ኣብ 2011 ናጽነታ ካብ እትእውጅ ንደሓር መራሕታ ናብ መረፃ ቀሪቦም ኣይፈልጡን።

    ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ን15 ዓመታት ፕረዚደንት ዀይኑ ኣብ ስልጣን ፀኒሑ ኣሎ።

    ኣብታ ሃገር ንፈለማ እዋን ኣብ 2015፡ ቅድሚ 11 ዓመት ሓፈሻዊ መረፃ ከተካይድ ተሓሲቡ ነይሩ።

    እንተዀነ ብሰንኪ እቲ ዝካየድ ዝነበረ ኲናት ሓድሕድ ተናዊሑ።

    ኣብ 2018 ስምምዕ ሰላም ምስተፈረመ ድማ፡ ኪር ኣቦመንበር ናይቲ ሓባራዊ መንግስቲ፡ መነሓንሕቱ ሪክ ማቻር ድማ ምክትሉ ኰይኑ ቀፂሉ።

    እቲ ስምምዕ ሰላም፡ ኣብ 2022 መረፃ ንምክያድ ዝዓለመ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ እታ ሃገር ብዝተፈጥረ ዘይምረድዳእ ግን ምድንጓዩ ይዝከር።

    ሕዚ’ውን እንተዀነ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ፖለቲከኛታት ዝፍጠር ወጥሪ ካልእ ምድንጓይ ከየስዕብ ይስጋእ።

    ሪክማቻር ዝሓለፈ ዓመት ካብ ስልጣን ምክትል ፕረዚደነት ተኣልዩ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ይርከብ።

    ንሱ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ርእሰከተማ ጁባ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዘሎ ኮይኑ፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት መጋቢት ጀሚሩ ኣብ ገለ ክፋል እታ ሃገር ግጭት ይረአ ኣሎ።