మెట్లు ఎక్కుతున్నా, నడుస్తున్నా ఆయాసం రావడానికి కారణం ఏమిటి?

మెట్లు ఎక్కినా, వేగంగా నడిచినా ఆయాసం రావడం కొందరిలో సాధారణం.

వయసు పైబడటం, బరువు పెరగడం, వ్యాయామం లేకపోవడం లేదా శారీరకంగా బలంగా లేకపోవడం వల్ల కొంతమేర ఆయాసం రావడం సహజమే.

గతంలో సునాయసంగా చేసిన పనులు, ఇప్పుడు చేస్తుంటే ఆయాసం రావడానికి కారణమవుతున్నా, ఈ సమస్య క్రమంగా పెరిగినా, దానిని కేవలం అలసట లేదా వయోభారంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయడం ప్రమాదకరం.

శారీరక శ్రమ సమయంలో ఆయాసం రావడం గుండె జబ్బులు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, రక్తహీనత, థైరాయిడ్ రుగ్మత లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలకు ఒక ప్రారంభ లక్షణం కావచ్చని వైద్య నిపుణుల అభిప్రాయం.

మహిళలు, వృద్ధులు, మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులలో కష్టపడి పని చేసినప్పుడు ఆయాసం రావడం గుండె జబ్బుకు ఒక తొలి సంకేతం కావచ్చు.

మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు, అధిక కొవ్వు, ఊబకాయం లేదా ధూమపానం వంటి సమస్యలతో బాధపడేవారు ఈ లక్షణాన్ని తీవ్రంగా పరిగణించాలి.

ఒక వ్యక్తికి శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందితో పాటు ఛాతి బిగుతుగా ఉండటం, తల తిరగడం, హార్ట్‌బీట్ లయ తప్పడం, చెమట పట్టడం లేదా కాళ్ళ వాపు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం.

మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు లేదా నడిచేటప్పుడు ఆయాసం రావడానికి గల కారణాన్ని కేవలం లక్షణాల ఆధారంగా నిర్ధరించడం కష్టం.

ఆయాసానికి కారణాన్ని ఎలా నిర్ధరిస్తారు?

గుండె జబ్బులు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, రక్తహీనత, థైరాయిడ్ రుగ్మతలు, ఊబకాయం, మూత్రపిండాల వ్యాధులు లేదా కొన్నిసార్లు మానసిక ఒత్తిడి కూడా మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు లేదా నడిచేటప్పుడు ఆయాసం రావడానికి కారణం కావచ్చు.

అందుకే సరైన రోగ నిర్ధరణ కోసం పరీక్షలు చేయించుకోవడం అవసరం.

ఈ పరీక్షల ప్రారంభ దశలలో సాధారణంగా రక్తపోటు పర్యవేక్షణ, ఈసీజీ, ఛాతీ ఎక్స్-రే, వివిధ రక్త పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు.

హిమోగ్లోబిన్ స్థాయిలు, రక్తంలో చక్కెర, థైరాయిడ్ పనితీరు, మూత్రపిండాలు, కాలేయం పనితీరును కూడా పరీక్షించవచ్చు.

గుండె సమస్య ఉన్నట్లు అనుమానం ఉంటే ఎకోకార్డియోగ్రఫీ, త్రెడ్‌మిల్ స్ట్రెస్ టెస్ట్ లేదా సీటీ కరోనరీ యాంజియోగ్రఫీ వంటి పరీక్షలను సిఫార్సు చేయవచ్చు.

కొన్ని సందర్భాల్లో, ఊపిరితిత్తుల పనితీరు పరీక్షలు కూడా అవసరం కావచ్చు.

అకస్మాత్తుగా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలగడం అది వేగంగా తీవ్ర రూపు దాల్చడం లేదా విశ్రాంతి తర్వాత కూడా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కొనసాగడం వంటివి ఒక తీవ్రమైన హెచ్చరిక సంకేతం కావచ్చు.

ఇటువంటి సందర్భాలలో, ముందుగానే వ్యాధిని గుర్తించి చికిత్స అందించడం ద్వారా గుండె జబ్బులు, గుండె వైఫల్యం, లేదా ఇతర తీవ్రమైన సమస్యలను నివారించవచ్చు.

రోగ నిర్థరణ ఎందుకు?

శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది మొదలైతే, దాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయద్దు. పరీక్ష చేయించుకోవడం ముఖ్యం. ఉదాహరణకు మెట్లు ఎక్కడం వంటి వ్యాయామం చేసేటప్పుడు ఆయాసం రావడానికి గల కారణాన్ని తెలుసుకోవడంలో ఖచ్చితమైన నిర్థరణ మొదటి అడుగు. ఈ సమస్య కొత్తగా వచ్చినా క్రమంగా మొదలవుతున్నా లేదా చేసే శ్రమ పెరిగే కొద్దీ తీవ్రమవుతున్నా నిర్థరణ మరింత ముఖ్యం.

శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఎదురైనప్పుడు ఏయే పరీక్షలు చేయించుకోవాలనే విషయంపై ముంబైకి చెందిన న్యూబర్గ్ అజయ్ షా లాబొరేటరీ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ డాక్టర్ అజయ్ షాతో బీబీసీ మాట్లాడింది.

"ఒక వ్యాధిని నిర్థరించేటప్పుడు మేం మొదట రోగి వైద్య చరిత్రను పరిశీలిస్తాం. ఇందులో శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు, తీవ్రత గురించిన సమాచారం ఉంటుంది. ఛాతీ నొప్పి, గుండె దడ, దగ్గు, పిల్లికూతలు, నీరసం, కాళ్ళ వాపు వంటి లక్షణాల గురించి కూడా ఆరా తీస్తాం.రోగి జీవనశైలి, ఇతర అనారోగ్యాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటాం" అని ఆయన వివరించారు.

శారీరక పరీక్ష కూడా సమస్య గురించి మరిన్ని వివరాలు అందిస్తుంది.

"రోగ నిర్థరణ చేసేటప్పుడు, వైద్యులు సమస్యకు కారణాన్ని కనుక్కోవడానికి రోగ నిర్థరణకు సరైన పరీక్షలను సిఫార్సు చేయడంలో సహాయపడటమే మా పని. కేవలం లక్షణాలకు చికిత్స చేయడం కాదు" అని ఆయన చెప్పారు

ప్రారంభ దశలో చేయాల్సిన పరీక్షల గురించి అడిగినప్పుడు "రోగి లక్షణాల ఆధారంగా పరీక్షలను ఎంపిక చేస్తారు. అయితే దాదాపు ప్రతిసారీ కొన్ని నిర్థరణ పరీక్షలు అవసరమవుతాయి" అని డాక్టర్ షా చెప్పారు.

"రక్త పరీక్షలలో సీబీసీ (కంప్లీట్ బ్లడ్ కౌంట్) ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే ఇది రక్తహీనత లేదా ఇన్ఫెక్షన్ వంటి ఊపిరి ఆడకపోవడానికి కారణమయ్యే సమస్యల గురించి చెబుతుంది. అంతే కాకుండా రక్తంలో చక్కెర స్థాయి, కాలేయ పనితీరు పరీక్షలు, మూత్రపిండాల పనితీరు పరీక్షలు, థైరాయిడ్ ప్రొఫైల్స్, వాపును కూడా పరీక్షించవచ్చు. ఒకవేళ రోగికి గుండె జబ్బు ఉన్నట్లు అనుమానం ఉంటే కార్డియాక్ బయోమార్కర్ పరీక్షను సిఫార్సు చేయవచ్చు" అని ఆయన తెలిపారు.

ముందస్తు రోగ నిర్థరణ ఎందుకు ముఖ్యం?

నడుస్తున్నప్పుడు ఆయాసం లేదా అలుపొస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించడం, రోగ లక్షణాలు తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

ఆయాసం తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్యకు లక్షణం కావచ్చు.

అందువల్ల, రోగ నిర్థరణ ఆలస్యం అయితే అంతర్గత సమస్యలు ఉంటే వాటి తీవ్రత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.

గుండె వైఫల్యం, కరోనరీ హార్ట్ డిసీజ్, దీర్ఘకాలిక ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి, పల్మనరీ ఎంబోలిజం (ఊపిరితిత్తులలోని రక్తనాళంలో రక్తం గడ్డకట్టడం), రక్తహీనత, వివిధ జీవక్రియ సంబంధిత వ్యాధులను ముందుగా గుర్తించడం వల్ల సత్వర చికిత్సతో త్వరగా వాటి నుంచి కోలుకోవచ్చు.

పరీక్షల వల్ల వైద్యులు రోగి పరిస్థితిని ముందుగానే నిర్థరించి, వెంటనే చికిత్స ప్రారంభించ వచ్చు. దీంతో భవిష్యత్తులో వచ్చే సమస్యలు, పదేపదే ఆసుపత్రిలో చేరడం, తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలను నివారించవచ్చు.

చాలా మంది ఆయాసాన్ని వయసు వల్ల లేదా శారీరక బలహీనత వల్ల వచ్చే సమస్యగా భావించి పట్టించుకోరు. దీనివల్ల రోగ నిర్థరణ ఆలస్యం అవుతుంది.

ముందస్తు పరీక్షలు, ఖచ్చితమైన రోగ నిర్థరణ ఈ ఆలస్యాన్ని నివారించి, సకాలంలో చికిత్సను అందించగలవు.

గుండె జబ్బుల ప్రమాదం

కొద్దిపాటి శ్రమ తర్వాత లేదా రోజువారీ పనుల సమయంలో కూడా ఆయాసం వచ్చినా, కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్న తర్వాత కూడా ఇది తగ్గకపోతే, ఛాతి బిగుతుగా ఉన్నట్లు అనిపించచం, నొప్పి, తల తిరగడం, చెమటలు పట్టడం వంటి లక్షణాలు కూడా ఉంటే అవి గుండె జబ్బుకు సంకేతాలు కావచ్చు.

ఇలాంటప్పుడు ఆలస్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

దీని గురించి పుణేలోని బానేర్‌లో ఉన్న మణిపాల్ హాస్పిటల్స్‌లో కార్డియాలజీ విభాగాధిపతి డాక్టర్ అభిజిత్ జోషిని బీబీసీ కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగింది.

ప్రశ్న: గుండె జబ్బులలో ఆయాసం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు ఎంత సాధారణంగా కనిపిస్తాయి?

డాక్టర్ అభిజిత్ జోషి: చాలా మందిలో ముఖ్యంగా మహిళలు, వృద్ధులు మధుమేహం ఉన్నవారిలో ఛాతీ నొప్పి రాకముందే కాస్త కష్టపడినప్పుడు ఆయాసం రావడం గుండె జబ్బుకు ఒక తొలి లక్షణం కావచ్చు. దీని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

ప్రశ్న: ఛాతీ నొప్పి లేకున్నా గుండె జబ్బు వచ్చే అవకాశం ఉందా?

డాక్టర్ అభిజిత్ జోషి: కొన్ని సార్లు గుండె జబ్బు ఉన్నప్పటికీ ఛాతీలో నొప్పి రాకపోవచ్చు. కొంతమంది రోగులలో ఆయాసం, అలసట, హార్ట్‌బీట్ వేగం పెరగడం, తల తిరగడం లేదా నీరసం వంటివి ప్రధాన లక్షణాలుగా ఉండవచ్చు. మధుమేహ రోగులకు 'నిశ్శబ్ద' గుండె జబ్బులు వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న: గుండె నుంచి రక్త ప్రసరణ సామర్థ్యం తగ్గితే ఏమవుతుంది?

డాక్టర్ అభిజిత్ జోషి: గుండె పంపింగ్ సామర్థ్యం తగ్గితే శరీరంలోని వివిధ అవయవాలకు తగినంత రక్తం, ఆక్సిజన్ అందవు. దీనివల్ల అలసట, ఆయాసం, కాళ్ల వాపు, ఊపిరితిత్తులలో ద్రవం చేరే ప్రమాదం పెరగవచ్చు. దీనివల్ల రోజువారీ పనులు చేసుకునేటప్పుడు కూడా శ్వాస తీసుకోవడం కష్టంగా ఉంటుంది.

సకాలంలో వ్యాధిని గుర్తించి చికిత్స అందించడం ద్వారా గుండెపోటు లేదా గుండె వైఫల్యం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలను నివారించవచ్చు.

శ్వాస ఆడకపోవడం, ఛాతీ నొప్పి, స్పృహ కోల్పోవడం, తలతిరగడం, పెదవులు నీలి రంగులోకి మారడం, కాళ్ల వాపు, రక్తపు వాంతులు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించండి.

ఈ లక్షణాలు తీవ్రమైన గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల అత్యవసర పరిస్థితికి సంకేతాలు కావచ్చు.

సకాలంలో చికిత్స ప్రాణాలను కాపాడటమే కాక దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య ఫలితాలను కూడా మెరుగుపరుస్తుంది.

వైద్యుడిని సంప్రదించకుండా సొంతంగా మందులు వాడటం ప్రమాదకరం.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)