BBC News, Somali
U gudub qaybta macluumaadka

You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.

Take me to the main website

Faransiiska oo wajahaya hubanti la'aan siyaasadeed kadib markii doorashadii baarlamaanka aaney cidna helin aqlabiyad

Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday

Tebin toos ah

  1. Hoggaamiye Afrikaan ah oo dadkiisa u sheegay inay iska illaawaan dimuqraadiyad

    Hoggaamiyaha Burkino Faso ayaa waraysi uu siiyay talefishinka dowladda ku tilmaamay Dimuqraadiyada mid ''dhimasho badan leh'' ayna tahay shacabka Burkino Faso inay ''iska ilaawaan''

    Captain Ibrahim Traore ayaa awoodda kula wareegay afgambi saddex sano kahor, waxaana uu sheegay in inta badan afrikaanka aysan u baahnayn dimuqraadiyad isaga oo aan faahfaahin intaas ka dheer bixin, waxaa uu intaa ku daray in Burkino Faso ay waddo gaar u ah oo samaynta arrintaasi ay leedahay.

    Sii Akhri

  2. War deg deg ah, Baxrayn oo laga maqlayo dhawaqa difaacyada hawada

    Waxaa dhawaqa digniinta laga howlgaliyay Baxrayn, sida uu laga sheegay barta X ee Wasaaradda Arrimaha Gudaha dalkaasi.

    Waxaa loogu baaqay muwaadiniinta iyo dadka deegaanka inay isdajiyeen ayn au jihaystaan meesha ugu dhow ee ay ku badbaadi karaan.

  3. War deg deg ah, Magaalada Dekedda Koonfureed ee Iiraan oo la duqeeyay markii ugu horaysay

    Magaalada leh dekedda ee Koonfurbari Iiraan ee Chabahr ayaa la duqeeyay markii ugu horaysay ee tan iyo colaada.

    Waxaa warbaahinta bulshada dhex socda sawir iyo muuqaal muujinaya waxyeelo soo gaartay taawarka laga maamulo howlgalka badaha, iyada oo ay qiimeeyeen muqaalka iyo sawirada BBC Verify iyo BBC Persian.

    Wakaalada Tasnim ayaa sheegtay in dhawaqa qaraxyo ilaa toban jeer ah laga maqlay Chabahar iyo Konarak, iyada oo sidoo kale korontadii ay ka jarantay qaybo kamid ah magaalada Chabahar.

    Tasnim ayaa sidoo kale tabisay diyaarad dagaal oo Maraykan ah ay duqaysay saldhiga ciidamada badda IRGC ee Imam Ali oo ku yaala Chabahar.

  4. Horumar cusub oo laga sameeyay daaweynta kansar xun oo dhiigga ku dhaca

    Daweyn mar loo arki jiray jiray gaarista saynis mala-awaal ah ayaa dib u rogtay kansarada dhiigga adag ee aan la dawayn karin ee qaar kamid ah bukaanada sida lagu sheegay warbixin ay soo saareen dhakhaatiirtu.

    Daweynta waxaa qayb ka ah in beddelid sax ah lagu sameeyo DNA-ga unugyada dhiigga cad si loogu beddelo ''dawo nool'' oo la dagaalanta kansarka.

    Gabadhii u horaysay ee la daweeyo oo warbixinteeda la tabiyay sanadkii 2022 ayaa weli ah mid aan qabin kansar, waxaana hadda ay naawilaysaa inay noqonto saynisyahanad ku takhasustay kansarka.

    Sii Akhri

  5. Xiriirka la yaabka leh ee u dhaxeeya timaha cirroobay iyo Kansarka

    Timaha cirroobay ayaa badanaa loo arkaa calaamad gabow. Waxa ay si muuqata noo xasuusisaa sannadaha socda iyo dhammaan isbeddelada jirka ee la socda. Balse cilmi-baaris dhowaan la sameeyay ayaa muujisay caqabad aragti fudud, iyada oo muujinaysa in timahaas qallinka u eg ay noqon karaan muuqaalo muuqda oo ka turjumaya hababka difaaca jirku leeyahay si uu uga hortago kansarka.

    Daraasad cusub oo lagu sameeyay jiirarka ayaa iftiimisay habab cajiib ah oo jirkeenu u maareeyo dhaawaca unugyada, habkaan oo muhiim u ah gabowga iyo kansarka labadaba. Marka da'du sii kororto dhaawaca unugyadu si tartiib tartiib ah u daciifaya unugyada una carqaladeeya shaqadooda. Marka ay timaado kansarka unugyada xumaaday ama aan la hagaajin karin waxa ay keeni karaan korriin aan caadi ahayn iyo samaysan kara buro.

    Sii Akhri

  6. Sababta korista Jaranjarada ay faa'iido ugu leedahay jirkaaga iyo maskaxdaada

    In kasta oo aan isku dayno inaan qaadano wiishka, beddelka jaranjarooyinka, koritaanka dhowr dabaq maalintii waxa ay kor u qaadi kartaa caafimaadka maskaxda iyo awoodda. Inta badan oo aad socotid, waa inta ay sii badato in aad daal badan dareento.

    Bishii Sebtembar 3, 2021, Sean Greasley waxa uu koray oo uu ka soo degay 8,849 mitir in ka yar 23 saacadood, masaafo geyn lahayd meesha ugu sarreysa buurta ugu sarreysa adduunka. Dhamaadkii, wuu dhididsanaa oo si dhib leh ayuu u socon karay. Wuxuuna ku sameeyay dhiirigelinta qoyskiisa.

    Sii Akhri

  7. War deg deg ah, Waa kuwee 10ka qoys ee caalamka ugu taajirsan?

    Warbaahinta Mareykanka ee Bloomberg ayaa soo saartay liiska 25-ta qoys ee ugu taajirsanaa adduunka sanadka 2025, waxaana sanadkan mar kale, qoyska Walton, oo ah milkiilaha suuqa weyn ee Walmart ay ka muuqdaan meesha ugu sarreysa liiska.

    Sannadkii hore, guud ahaan hantida qoysaska waxa ay ahayd $432 bilyan, taas oo sanadkan ay ku korortay $81bilyan oo doolar.

    Sii Akhri

  8. War deg deg ah, Donalad Trump oo ka digay in mar kale ay duqayn doonaan Iiraan

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa ka digay in Maraykanku uu mar kale uu six un u duqayn karo Iiraan, isaga oo ka hadlayay shir madaxeedaka NATO ee Ankara ayuu ku dhaliilay hoggaanka Iiraan, waxaana uu sheegay inay tahay wakhtiga shaqada la dhamaystiri lahaa oo si daran loo duqayn lahaa Iiraan.

    Warbaahinta dowladda Iiraan ayaa sheegtay in Tehran ay jawaab ka bixin doonto duqayn walba. Qiimaha shidaalka ayaa kor u kacay shan boqolkiiba.

    (Colaada ayaa dib u bilaabatay Talaadadii iyada oo Maraykanku duqeeyay bartilmaameedyo ku yaala Iiraan, iyada oo Iiraana ay kaga jawaabtay weerarka xurumo ciidan oo Maraykanku leeyahay oo ku yaala gobolka).

  9. Meydka hoggaamiyihii Iiraan Cali Khamenei oo dalka Ciraaq lagu wareejinayo

    Waxaa magaalada Najaf ee dalka Ciraaq, oo ka mid ah goobaha ay barakeystaan Muslimiinta Shiicada, ka socda munaasabadaha aaska hoggaamiyihii diimeed ee hore ee Iiraan, Cali Khamenei.

    Kooxo barooranaya ayaa la socday meydkiisa iyadoo loo sii marayay waddooyinka magaalada, laguna waday dhinaca Masjidka Imaam Cali iyo goobo kale oo ay barakeystaa dadka Shiicda ah.

    Qaar ka mid ah ka qaybgalayaasha ayaa muujiyay dareen ka dhan ah Mareykanka, iyagoo watay calamo ay leeyihiin kooxo hubeysan oo Ciraaqiyiin ah oo ay taageerto Iiraan.

    Dhammeystirka booqashadan Ciraaq ayaa qayb ka ah diyaarinta aaska, ka hor inta aan meydka loo qaadin magaalada Mashhad, oo ah magaalada uu ka soo jeeday Khamenei, halkaas oo la filayo in lagu aaso.

  10. Pakistan oo walaac ka muujisay xiisadda soo cusboonaatay

    Pakistan ayaa muujisay "walaac weyn" oo ay ka qabto xiisadaha sii kordhaya ee ka taagan Bariga Dhexe.

    Pakistan waxay ka mid ahayd dalalkii doorka muhiimka ah ka qaatay dhexdhexaadinta lagu gaaray is-afgaradkii ee ay bishii hore kala saxiixdeen Mareykanka iyo Iiraan, iyadoo bishii Abriil martigelisay wada-hadallo heer sare ah.

    Afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Pakistan ayaa sheegay in "dib u soo cusboonaanshaha colaadda aaney dan ugu jirin cidna," isagoo ugu baaqay dhammaan dhinacyada inay is-xakameeyaan isla markaana ay ixtiraamaan ballanqaadyadii ku jiray heshiiska is-afgaradka.

    Sawirka la socday warkan wuxuu muujinayaa Madaxweyne Ku-xigeenka Mareykanka JD Vance iyo Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif intii ay socdeen wada-hadalladii lagu qabtay Islamabad bishii Abriil.

  11. War deg deg ah, Trump oo sheegay in Iiraan ay dili karto isaga

    Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa ku adkaystay in dagaalka lala galay Iiraan uu ahaa "guul milatari oo aad u weyn", isagoo sheegay inuu ka hortagay in Tehraan ay hesho hub nukliyeer ah.

    Trump wuxuu sheegay in wadaxaajoodayaasha Iiraan ay yihiin "kuwo waalan", isagoo raaciyay: "Hal maalin gudaheed, dhammaan difaacoodii cirka waa la burburiyay... wax walba waa dhammaadeen. Hoggaamiyayaashoodii way tageen."

    Wuxuu sii raaciyay: "Waxay leeyihiin hoggaamiyeyaal kale, iyagana waxaa laga yaabaa inay tagaan. Yaa garanaya?"

    Isagoo mar kale ku celiyay hadalladiisii uu hoggaamiyeyaasha Iiraan ugu tilmaamay "dad qashin ah", Trump wuxuu yiri: "Anigana waa la i dili karaa, sababtoo ah waxaan ahay bartilmaameedkooda koowaad."

    Sannadkii 2024, ololihii doorashada ee Trump ayaa sheegay in hay'adaha sirdoonka Mareykanku ay uga digeen qorshayaal la sheegay in Iiraan ay ku doonaysay in lagu khaarijiyo. Dowladda Iiraan xilligaas wax faallo ah kama bixin eedeyntaas.

  12. War deg deg ah, Degdeg: Mareykanka oo weerar ku dilay askar Iiraaniyiin ah

    Sida lagu sheegay war ay baahiyeen ciidamada Iiraan, siddeed askari oo Iiraaniyiin ah ayaa lagu dilay weerarradii uu Mareykanku qaaday habeenkii xalay.

    Warsaxaafadeedka, oo ay baahiyeen dhowr warbaahin oo Iiraan leedahay, ayaa lagu sheegay in askarta la dilay ay ka tirsanaayeen ciidanka cirka iyo ciidanka badda ee Iiraan.

    Warbixintu waxay intaas ku dartay in askartan ay ku sugnaayeen magaalooyinka Bandar Abbas iyo Bushehr.

  13. Ma ogtahay in Ruushku boqolaal bambo uu si kama ah ugu dhuftay ciidiisa?

  14. War deg deg ah, Trump oo war cusub oo ka dhan ah Iiraan ku dhawaaqay

    Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa sheegay in Mareykanku uu ka fiirsanayo inuu dib u soo rogo go'doominta badda ee dekedaha Iiraan. Go'doomintan ayaa hore looga qaaday iyadoo qayb ka ahayd heshiis hordhac ah oo la gaaray 17-kii Juun si loo soo afjaro dagaalka.

    Isagoo la hadlayay warbaahinta, Trump ayaa yiri: "Waxaan dib u soo rogi karnaa go'doominta badda." Wuxuu intaas ku daray: "Waxay quseyn doontaa oo keliya Iiraan; dhammaan dalalka kale waxay samayn karaan waxa ay doonaan."

    Trump wuxuu sheegay in Iiraan ay dhigi karto miinooyin badeed haddii ay fursad hesho, balse wuxuu xusay in Mareykanku leeyahay maraakiibta miino-saarka oo awood u leh inay soo saaraan ama baabi'iyaan miinooyinka noocaas ah.

    Madaxweynaha Mareykanka ayaa sidoo kale ku andacooday in qaar ka mid ah dalalka xubnaha ka ah NATO ay soo jeediyeen inay gobolka u diraan maraakiibta miino-saarka intii uu socday shir madaxeedka NATO.

  15. War deg deg ah, Madaxweynaha Faransiiska oo ka falceliyay hanjabaadda Trump ee Iiraan

    Madaxweynaha Faransiiska, Emmanuel Macron, ayaa sheegay inuu filayo in Mareykanka iyo Iiraan ay sii wadi doonaan wada-hadallada nabadda inkastoo ay dib u soo cusboonaadeen xiisadaha u dhexeeya labada dal.

    Macron wuxuu sheegay in weerarradii Iiraan ay ku qaaday saldhigyada milatari ee Mareykanka ay jebiyeen heshiiskii ay labada dhinac gaareen, isagoo xusay in Tehraan ay qalad samaysay markii ay qaaday weerarradaas.

    Si kastaba ha ahaatee, wuxuu carrabka ku adkeeyay in weli ay jirto fursad lagu sii wado kulamada iyo wada-hadallada lagu qorsheeyay heshiiska xabbad-joojinta ee 60-ka maalmood ee u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan.

    Hadallada Macron ayaa yimid kadib markii Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu sheegay in heshiiskii u dhexeeyay labada dal uu burburay sababo la xiriira weerarradii ay mar kale isweydaarsadeen.

    Madaxweynaha Faransiiska ayaa sheegay in sii wadidda wada-hadalladu ay muhiim u tahay in laga hortago in colaaddu ay sii xumaato.

  16. War deg deg ah, Trump oo ku hanjabay in caawa uu dhacayo weerar xooggan oo Iiraan lagu qaado

    Haddii aad hadda nagu soo biirtay, halkan waxaa ku yaal dulmar kooban oo ku saabsan hadalladii ugu dambeeyay ee Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ee la xiriiray Iiraan:

    • Trump ayaa ka digay in Mareykanka ay "caawa u badan tahay inuu mar kale si xooggan u weeraro Iiraan", kadib weerarro cusub oo dhacay habeenkii xalay.
    • Madaxweynaha ayaa mar kale ku celiyay in ujeeddada hawlgallada Mareykanka ee Iiraan ay tahay in la soo afjaro barnaamijka nukliyeerka ee dalkaas, balse aysan ahayn in la beddelo maamulka talada haya.
    • Markii wax laga weydiiyay hadalkiisii hore ee ahaa in heshiiskii xabbad-joojinta ee u dhexeeyay Mareykanka iyo Iiraan uu burburay, Trump si cad ugama jawaabin su'aasha ahayd in heshiis cusub la gaari karo. Wuxuu yiri:

    "Waxaan sameyn karnaa xitaa heshiis la'aan, waayo sidaas ayaa ka sahlan."

    • Trump ayaa sidoo kale ku hanjabay inuu dib u soo celin doono go'doomintii badda ee lagu hayay Iiraan, taas oo markii hore laga qaaday iyadoo qayb ka ahayd heshiiskii lagu soo afjaray dagaalka.
    • Sida uu qoray weriyaha Aqalka Cad ee Bernd Debusmann Jr., Caro ayaa si cad uga muuqatay Trump wuxuu muujinayay in laga yaabo inuu ka samri waayay Iiraan.

  17. War deg deg ah, Dhakhatar dad ku laayay daawooyin uu siiyay oo xukun lagu riday

    Maxkamad ku taalla Berlin ayaa dhakhtar Jarmal ah oo ku takhasusay daryeelka bukaannada xaaladaha adag ku xukuntay xabsi daa'in kadib markii lagu helay inuu dilay 15 bukaan oo uu daweynayay.

    Dhakhtarka oo 41 jir ah, laguna aqoonsaday oo keliya magaca Johannes M, ayaa maxkamaddu ku tilmaantay inuu lahaa "rabitaan dil."

    Intii u dhexeysay 2021 iyo 2024, wuxuu 12 haween ah iyo 3 rag ah si qarsoodi ah ugu duray dawooyin dilaa ah oo isugu jiray kuwa murqaha dabciya iyo suuxdin, isagoo booqashooyin ugu tagayay guryahooda.

    Da'da dhibbanayaashu waxay u dhexeysay 25 ilaa 94 sano.

    Waxaa kale oo lagu eedeeyay inuu dhowr jeer dab qabadsiiyay guryaha dhibbanayaasha si uu u tirtiro raadadka dambiyada.

    Mas'uuliyiintu waxay sheegeen in tobannaan dhimasho oo kale weli baaritaan lagu hayo.

    Maxkamadda dhexdeeda, dhakhtarku wuxuu qirtay 12 ka mid ah dilalka, isagoo sheegay inuu "naftiisa ka quustay."

  18. War deg deg ah, Trump oo ka farxiyay madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky

    Madaxweyne Trump ayaa sidoo kale sheegay inuu u oggolaan doono Ukraine inay soo saarto gantaallada difaaca cirka ee Mareykanka ee Patriot, arrintaas oo loo arko guul weyn oo u soo hoyatay Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky.

    Ku dhawaaqistan ayaa timid kadib kulan ay labada hoggaamiye ku yeesheen hareeraha shir madaxeedka NATO, halkaas oo Trump uu hadallo wanaagsan ka sheegay dadaalka dagaal ee Ukraine.

    Trump wuxuu sheegay in Kyiv ay si degdeg ah u soo saari karto gantaalladan, inkastoo uu xusay in shirkadda Mareykanka ee soo saarta Patriot aan weli arrintaas si rasmi ah loogu wargelin.

    Zelensky ayaa sheegay in gantaallada Patriot ay yihiin habka ugu waxtarka badan ee lagu soo ridi karo gantaallada ballistic-ga ee Ruushka.

    Dhanka kale, Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka Marco Rubio ayaa sheegay in bilihii la soo dhaafay Ruushku ay ku adkaatay difaaca hawadiisa, taasoo Washington ay rajaynayso inay horseedi doonto wadaxaajoodyo lagu soo afjarayo dagaalka.

  19. Trump oo Iiraan ku tilmaamay "Qashin" iyo xiisadda oo cirka isku sii shareeraysa

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ka digay in Mareykanku uu caawa mar kale si adag u weerari doono Iiraan, isagoo sheegay in heshiiskii xabbad-joojinta uu hadda dhammaaday. Isagoo ka hadlayay shir madaxeedka NATO ee ka socda Ankara, Trump wuxuu maamulka Iiraan ku tilmaamay "dad qashin ah", wuxuuna sheegay inuusan si toos ah ula macaamilayn doonin. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in wadaxaajoodayaashu ay sii wadi karaan wadahadallada ay la leeyihiin Tehraan.

    Qiimaha saliidda ayaa kor u kacay in ka badan 4%, isagoo gaaray heerkii ugu sarreeyay muddo laba toddobaad ah.

    Weerarro is-daba-joog ah ayaa dib u billowday fiidnimadii Talaadada, iyadoo Mareykanku sheegay inuu duqeeyay bartilmaameedyo kala duwan oo ku yaalla Iiraan kadib markii ciidamada Iiraan ay weerareen maraakiib ganacsi oo marayay Marinka Hormuz. Iiraanna waxay sheegtay inay qaaday weerarro aargoosi ah oo lagu bartilmaameedsaday xarumo iyo hanti Mareykan leeyahay oo ku yaalla gobolka.

    Hay'adda Qaramada Midoobay u qaabilsan arrimaha badaha ayaa cambaareysay weerarradaas, waxayna ugu baaqday shirkadaha maraakiibta inay si ku-meel-gaar ah u joojiyaan dhammaan socdaallada ay ku marayaan Marinka Hormuz.

  20. Diyaarad xamuul ah oo ay dad saarnaayeen oo la la' yahay meel ay jaan iyo cirib dhigtay ilaa iyo hadda