درگذشت کوین کیگان؛ ستاره‌ای جذاب که در توالت ومبلی استعفا کرد

کوین کیگان که در ۷۵ سالگی درگذشت، یکی از کاریزماتیک‌ترین و تاثیرگذارترین چهره‌های فوتبال بود با یک زندگی پرماجرا داخل زمین و روی نیمکت مربی‌گری.

اگرچه شاید برخی او را با دوران ناموفق مربی‌گری‌اش در تیم ملی انگلیس به یاد آورند، اما چیزی که از او در خاطر می‌ماند: فوتبالیستی با کلاس جهانی در تیم‌های لیورپول و هامبورگ، کاپیتان تیم ملی انگلیس، و در نهایت درخشش در ساوتهمپتون و نیوکاسل یونایتد است، پیش از آن که احتمالا محبوب‌ترین چهره تاریخ این باشگاه شود.

کیگان ابتدا به عنوان بازیکن، نیوکاسل را احیا کرد و سپس در مقام مربی، هواداران باشگاه را در سفری هیجان‌انگیز همراه خود کرد؛ نخست با بازگرداندن باشگاه به دسته برتر و سپس با ساختن تیمی فوق‌العاده جذاب که برای دستیابی به بالاترین افتخارات تلاش می‌کرد، هرچند که در یک قدمی رسیدن به رویای بزرگش ناکام ماند.

دوران حرفه‌ای کیگان بازتابی از شخصیت خودش بود: فوق‌العاده بااستعداد، صادق، شریف، سختکوش و احساساتی.

از سطل زباله آنفیلد تا فوق‌ستاره شدن در لیورپول

کیگان که در آرمتورپ در نزدیکی دانکستر به دنیا آمد، پس از انجام بالغ بر ۱۰۰ بازی برای اسکانتورپ یونایتد توجه بیل شنکلی، سرمربی وقت لیورپول، را جلب کرد. او روی سطل زباله‌ای بیرون آنفیلد نشسته بود که مربی افسانه‌ای لیورپول و همتای او در اسکانثورپ، ران اشمن، یکی از بزرگ‌ترین معامله‌های تاریخ فوتبال را با مبلغ ۳۵ هزار پوند در سال ۱۹۷۱ نهایی می‌کردند.

برخی ناظران کیگان را صرفا بازیکنی سختکوش می‌دانستند که فقط با اراده و پشتکار فراوان خود را به اوج رساند؛ برداشت اولیه درست بود اما تمام ماجرا بسیار فراتر از این‌ حرف‌ها می‌رفت.

شنکلی کسی نبود که بازیکنانش را دست‌کم بگیرد، هنوز دو هفته از ورود کیگان نگذشته بود که گفت او برای تیم ملی انگلیس بازی خواهد کرد.

خرید جدید لیورپول در نخستین حضورش در روز افتتاحیه فصل ۱۹۷۱-۲ در برابر ناتینگهام فارست در آنفیلد، کارش را با گلزنی روی پاس جان توشاک آغاز کرد. این شروع یک همکاری فوتبالی زیبا با لیورپول و البته با این بازیکن ولزی بود.

همکاری تقریبا تله‌پاتیک آنها - یک ترکیب کلاسیک از «بازیکن بزرگ و بازیکن کوچک» - حتی در تلویزیون به چالش کشیده شد.

هماهنگی کیگان و توشاک چنان آوازه‌ای پیدا کرد که در یک برنامه تلویزیونی پشت به پشت هم نشستند و تلاش کردند رنگ و شکل کارتی را که دیگری در دست داشت، حدس بزنند.

میزان موفقیت‌شان چنان بالا بود که برخی تصور کردند واقعا تله‌پاتی در کار است اما این دو بعدا فاش کردند که آینه‌ای در استودیو وجود داشت و می‌توانستند کارت‌های یکدیگر را ببینند.

کیگان پیشتاز دومین تیم بزرگ شنکلی بود و در مجموع سه عنوان قهرمانی لیگ، جام باشگاه‌های اروپا، جام حذفی، دو بار جام یوفا را زیر نظر مربی اسکاتلندی خود، و سپس جانشینش، باب پیزلی، به دست آورد.

او در همه این پیروزی‌ها نقشی کلیدی داشت و در پیروزی ۳-۰ در برابر نیوکاسل در فینال جام حذفی ۱۹۷۴ دو گل زد. نخستین گلش موجب شد دیوید کولمن، گزارشگر بی‌بی‌سی، این جمله معروف را بگوید: «گل‌ها اجاره‌خانه را پرداخت می‌کنند و کیگان دنگش را می‌دهد.»

در مسابقه بعدی جام خیریه در برابر لیدز یونایتد، قهرمان لیگ، کیگان پس از درگیری با بیلی برمنر اخراج شد. برمنر نیز اخراج شد و هر دو بدون پیراهن زمین ومبلی را ترک کردند. جانی جایلز آغازگر درگیری بود که با مشت بازیکن لیورپول را زد، ولی اخراج نشد.

در فینال فصل جام یوفا ۱۹۷۲-۳ برابر مونشن‌گلادباخ، کیگان در بازی رفت در آنفیلد دو گل زد؛ بازی در واقع ادامه مسابقه اصلی بود، چرا که ۲۴ ساعت قبل طوفان و رعدوبرق موجب لغو مسابقه پس از ۲۷ دقیقه شده بود.

تغییر زمان بازی به شنکلی اجازه داد تا توشاک را که از ترکیب بازی اولیه کنار گذاشته شده بود، دوباره به خدمت بگیرد. او و کیگان امان آلمانی‌ها را در پیروزی ۳-۰ بریدند و لیورپول در مجموع دو بازی رفت و برگشت ۵-۳ برنده شد.

هنگامی که سه سال بعد، این بار زیر نظر پیزلی، جام بار دیگر در برابر کلوب بروژ به دست آمد، کیگان زننده گلی حیاتی در بلژیک بود. بازی رفت و برگشت در مجموع با نتیجه ۴-۳ به سود لیورپول پایان یافت و بازی دوم ۱-۱ مساوی شد.

او همچنین شانسش را در خوانندگی امتحان کرد و در سال ۱۹۷۲ تک‌آهنگی به نام «ساده نیست» منتشر کرد.

کیگان که همواره جاه‌طلب و مشتاق تجربه افق‌های تازه بود، در اواسط فصل ۱۹۷۶-۷ اعلام کرد که در پایان فصل لیورپول را ترک خواهد کرد.

این تصمیم با انتقادهایی از سوی هواداران همراه شد، هرچند که نمونه دیگری از صادق بودن کیگان بود؛ چرا که به لیورپول زمان داد تا کنی دالگلیش را به‌عنوان جانشین او جذب کند.

او در آخرین بازی‌اش به اوج افتخار رسید و با از پیش رو برداشتن برتی فوگتس، مدافع بزرگ آلمانی، نقش مهمی در نخستین قهرمانی لیورپول در جام باشگاه‌های اروپا ایفا کرد؛ بازی که در رم با پیروزی ۳-۱ بر ‌گلادباخ تمام شد.

کیگان پس از زدن ۱۰۰ گل در ۳۲۳ بازی لیورپول را ترک کرد.

گمانه‌زنی‌هایی درباره انتقال او به رئال مادرید وجود داشت، اما در نهایت از هامبورگ سردرآورد؛ جایی که با قهرمانی در بوندس‌لیگا در فصل ۱۹۷۸-۹ به موفقیتی بزرگ دست یافت، هرچند که در فینال جام باشگاه‌های اروپا مقابل ناتینگهام فارست ناکام ماند.

کیگان اعتبار جهانی‌اش را در هامبورگ تثبیت کرد و در سال‌های ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹ برنده توپ طلا شد.

او در زمان حضور در آلمان غربی، با ترانه «دیوانه‌وار عاشق شدن» شانسش را بار دیگر در عرصه موسیقی آزمود. این ترانه در رتبه ۳۱ جدول بریتانیا قرار گرفت اما در جدول آلمان تا رتبه ۱۰ بالا رفت.

کیگان در سال ۱۹۸۰ با انتقالی غافلگیرکننده به ساوتهمپتون به انگلستان بازگشت و با کسب جایزه بهترین بازیکن سال اتحادیه فوتبال‌نویسان حرفه‌ای در سال ۱۹۸۲، کیفیت پایدار خود را نشان داد.

دوران بازی ناتمام در تیم ملی انگلستان

کیگان در یک دوره نزدیک به یک دهه، ۶۳ بازی ملی برای انگلستان انجام داد، ۲۱ گل زد و در ۳۱ مسابقه کاپیتان بود.

دوران ملی او پس از نخستین بازی‌اش در مسابقه مقدماتی جام جهانی در ولز به‌آرامی شکل گرفت؛ دورانی که حتی شامل حمله فیزیکی ماموران امنیتی در فرودگاه بلگراد در تابستان ۱۹۷۴ نیز می‌شد: زمانی که انگلیس برای انجام بازی دوستانه با یوگسلاوی وارد این کشور شده بود.

در کنار نوار نقاله حمل بار، شوخی و شیطنت هواداران کار دستشان داد؛ در این میان، کیگان بی‌گناه که یکی از سرشناس‌ترین بازیکنان تیم بود، به اتاقی در کنار فرودگاه منتقل شد و در آنجا او را زیر مشت و لگد گرفتند. او سرانجام آزاد شد و در ادامه بازی، گل تساوی‌بخش تیمش را در دقایق پایانی زد تا مسابقه ۲-۲ تمام شود.

کیگان در سال ۱۹۷۵ پس از کنار گذاشته شدن از ترکیب بازی خانگی در برابر ولز، مدتی کوتاه از تیم ملی انگلیس کنار رفت، اما پس از گفت‌وگو با دان ریوی، سرمربی تیم، بازگشت. این رویدادها خلاصه‌ای از دوران حضورش در تیم ملی انگلیس بود که هرگز به تمام ظرفیت‌هایش نرسید.

آغاز ارتباط عاشقانه کیگان با هواداران نیوکاسل

کیگان درست پیش از آغاز فصل ۱۹۸۲-۳ با قراردادی ۱۰۰ هزار پوندی به نیوکاسلی پیوست که در دسته دو بازی می‌کرد. با گلزنی در نخستین بازی برابر کوئینز پارک رنجرز، یک رابطه عاشقانه آغاز شد.

نیوکاسل در فصل ۱۹۸۳-۴ به دسته برتر صعود کرد اما کیگان گفت که در پایان آن فصل بازنشسته خواهد شد؛ تصمیمی که پس از جاماندن از مارک لورنسون، مدافع لیورپول، در موقعیت تک‌به‌تک در دیدار دور سوم جام حذفی در آنفیلد گرفته شد؛ مسابقه‌ای که باشگاه قدیمی‌اش در آن ۴-۰ برنده شد.

کیگان با رفتار همیشگی خود احساس کرد که بخشی از سرعت حیاتی‌اش را از دست داده و زمان رفتن رسیده است. او پس از آخرین بازی‌اش - مسابقه بزرگداشت در برابر لیورپول - در حالی که همچنان لباس نیوکاسل را بر تن داشت، با هلیکوپتر از ورزشگاه سنت جیمز پارک رفت.

کیگان همراه با خانواده‌اش به اسپانیا رفت و قول داد که هرگز وارد دنیای مربی‌گری نشود، اما ۵ فوریه ۱۹۹۲، نزدیک به هشت سال پس از آخرین بازی‌اش به‌عنوان بازیکن، بازگشت.

فراز و فرودها پس از بازگشت

ویژگی اصلی سبک مربی‌گری کیگان، حملات همه‌جانبه و هیجان‌انگیز بود؛ در حالی که تری مک‌درموت، هم‌تیمی سابقش در لیورپول و نیوکاسل، در کنارش قرار داشت و جان هال، رئیس کاریزماتیک باشگاه، راهبرد خارج از زمین را شکل می‌داد.

او در ابتدا اختلافی با هال درباره بودجه نقل‌وانتقالات داشت که موجب شد یکی دیگر از جملات معروف کیگان شکل بگیرد: «این شبیه آنچه در دفترچه راهنما آمده بود نیست.»

مسائل به‌سرعت حل‌وفصل شد و نیوکاسل خیلی زود در مسیر پیشرفت قرار گرفت.

کیگان پس از نجات نیوکاسل از سقوط به دسته سوم، آنها را به لیگ برتر رساند و تیم در فصل ۱۹۹۳-۴ با گلزنی و خلاقیت اندی کول و پیتر بردسلی، پس از منچستر یونایتد و بلک‌برن، سوم شد.

کول در ژانویه ۱۹۹۵ در انتخابی غافلگیرکننده به منچستر یونایتد فروخته شد و کیگان در اقدامی مشهور، روی پله‌های بیرونی ورزشگاه سنت جیمز پارک ایستاد تا این تصمیم را برای هواداران ناراضی توضیح دهد.

اوج دوران مربیگری کیگان، که با بزرگ‌ترین حسرتش همراه شد، در فصل ۱۹۹۵-۶ رخ داد؛ زمانی که نیوکاسل با تقویت ترکیبش با ستارگان برجسته‌ای چون لس فردیناند و دیوید ژینولا، ۱۲ امتیاز فاصله در صدر جدول ایجاد کرد ولی در نهایت قهرمانی را به یونایتد واگذار کرد.

برخی بر این باورند که کیگان در نیوکاسل هرگز از آن ضربه سهمگین بهبود نیافت، اما کاریزمای او و حس بازگشت به خانه‌ای که آلن شیرر داشت، موجب شد «ماشین گلزنی انگلیس» پیشنهاد منچستر یونایتد را رد کند و در آن تابستان با قراردادی ۱۵ میلیون پوندی که رکورد جهان را شکست، به نیوکاسل بپیوندد.

نخستین بازی شیرر با شکست ۴-۰ در جام خیریه در برابر همان تیمی بود که دست رد به سینه آن زده بود؛ اما انتقام دو ماه بعد به شکلی تماشایی با پیروزی ۵-۰ خانگی در لیگ برتر گرفته شد.

کیگان در ۸ ژانویه ۱۹۹۷ با استعفایش نیوکاسل را شوکه کرد و در بیانیه‌ای کوتاه گفت: «احساس می‌کنم باشگاه را تا جایی که در توانم بوده پیش برده‌ام.»

او مدتی بعد به عنوان مدیر اجرایی فولام به فوتبال بازگشت، سپس روی نیمکت این تیم نشست و آن را به دسته اول بازگرداند.

نمایان شدن محدودیت‌ها در تیم ملی

کیگان پس از اخراج گلن هادل در فوریه ۱۹۹۹، برای چهار بازی به‌عنوان سرمربی موقت انگلیس انتخاب شد.

او گفته بود که این مسئولیت را نمی‌خواهد و به فولام بازخواهد گشت اما استقبال گرم که در نخستین بازی به دنبال پیروزی خانگی ۳-۱ انگلیس بر لهستان، احساساتش را برانگیخت.

با این حال کیگان، به اعتراف خودش، گزینه مناسبی برای ظرافت‌های تاکتیکی پیچیده‌تر در هدایت تیم‌های ملی نبود؛ او به صورت عمومی اعتراف کرد: «اگر مساوی صفر بر صفر در اوکراین می‌خواهید، من احتمالا گزینه مد نظر شما نیستم.»

انگلیس با پیروزی در مجموع دو بازی پلی‌آف برابر اسکاتلند به یورو ۲۰۰۰ راه یافت اما این رقابت‌ها یک ناکامی کامل بود.

تیم کیگان در نخستین بازی در حالی که در ۱۷ دقیقه نخست ۲-۰ پیش بود، ۳-۲ به پرتغال باخت. آلمان با تک‌گل شیرر شکست خورد، اما شکست فاجعه‌بار ۳-۲ برابر رومانی، در حالی که تیم ۲-۱ پیش بود، سبب حذف این تیم شد.

کیگان به کارش ادامه داد، اما انتقادها از این مرد پرشور و در عین حال حساس رو به افزایش بود.

او در اکتبر و پس از شکست انگلیس در نخستین بازی مقدماتی جام جهانی در برابر آلمان - آخرین بازی در ورزشگاه قدیمی ومبلی - به شکلی دراماتیک استعفا داد.

گفت‌وگویی که او در آن به دیوید دیویس، مدیر اجرایی وقت فدراسیون فوتبال، گفت که می‌رود، در یکی از توالت‌های ومبلی رخ داد؛ کیگان که زیر باران خیس شده بود، سپس در برابر دوربین‌های تلویزیونی گفت: «احساس می‌کنم نمی‌توانم آن جزییات کوچکی را پیدا کنم که برای رسیدن به فرمول برنده در این سطح نیاز است.»

این بی‌رحمانه‌ترین اعتراف به نقاط ضعف خودش بود. او پس از مدتی حضور در منچستر سیتی، بار دیگر به نیوکاسل بازگشت.

بازگشت تلخ به نیوکاسل

بازگشت کیگان به‌عنوان سرمربی نیوکاسل یونایتد در سال ۲۰۰۸ به‌سرعت به تلخی گرایید و او دیگر هرگز به دنیای فوتبال بازنگشت.

هنگامی که مایک اشلی، مالک نیوکاسل یونایتد، در ژانویه ۲۰۰۸ خبر بازگشت کیگان به‌عنوان سرمربی را اعلام کرد، موجی از شادمانی و هیجان نیوکاسل را فرا گرفت.

این یک همکاری بدشگون بود؛ کیگان تنها پس از هشت ماه و در پی اختلاف با اشلی و مقام‌های ارشد نیوکاسل، از جمله دنیس وایز، بازیکن سابقش در تیم ملی انگلستان که مدیر اجرایی باشگاه بود، استعفا کرد.

کیگان از نداشتن اختیارات کافی ناراضی بود و گفت: «با تمام وجود تلاش کردم تا با مدیران راهی به جلو پیدا کنم، اما متاسفانه ممکن نشد. معتقدم که سرمربی باید حق مربی‌گری داشته باشد و باشگاه‌ها نباید هیچ بازیکنی را که سرمربی نمی‌خواهد به او تحمیل کنند.»

او همچنین گفت که «چاره دیگری جز رفتن برای من باقی نمانده است» و بعدها در دادگاه، غرامتی را به‌دلیل اخراج غیرمستقیم از باشگاه دریافت کرد.

این آخرین وداع او با فوتبال بود، اما او همچنان نزد «تون آرامی» و همچنین در آنفیلد محبوب باقی ماند؛ جایگاه او به‌عنوان یک انسان و احترام به تلاش‌هایش در فوتبال، با موجی از مهر و ابراز همدردی هنگام انتشار خبر بیماری‌اش به زیبایی نشان داده شد.