آمریکا و عربستان سعودی توافقی تاریخی برای همکاری هستهای امضا کردند
منبع تصویر، EPA-EFE/Shutterstock
آمریکا و عربستان سعودی توافقی موسوم به «همکاری هستهای صلحآمیز» امضا کردهاند که به گفته وزارت انرژی آمریکا، دسترسی گستردهای برای شرکتهای آمریکایی به برنامه انرژی هستهای عربستان فراهم خواهد کرد.
به نوشته خبرنگار بیبیسی در واشنگتن، این توافق یک دستاورد مهم برای عربستان سعودی به شمار میرود؛ کشوری که سالها به دنبال دستیابی به فناوری هستهای آمریکا بوده است.
پیش از اعلام رسمی این توافق، برخی رسانههای آمریکایی گزارش داده بودند که این توافق ممکن است به عربستان اجازه غنیسازی اورانیوم را نیز بدهد، هرچند جزئیات نهایی آن هنوز منتشر نشده است.
به نوشته خبرنگار امنیتی بیبیسی، نگرانی منتقدان این است که اگر عربستان غنیسازی اورانیوم را در داخل خاک این کشور آغاز کند، ممکن است این اقدام تندروها در ایران را به تلاش مخفیانه برای تسریع در ساخت سلاح هستهای تشویق کند.
وزیر انرژی آمریکا تاکید کرده است که این توافق بر پایه بالاترین استانداردهای ایمنی و امنیت هستهای تنظیم شده است.
این توافق میتواند میلیاردها دلار برای شرکتهای آمریکایی ارزش داشته باشد، اما کارشناسان هستهای و شماری از مقامهای سابق اسرائیلی هشدار دادهاند که امکان غنیسازی در داخل عربستان ممکن است در نهایت توانایی آن کشور را برای ساخت سلاح هستهای افزایش دهد.
این توافق با قرارداد هستهای آمریکا و امارات متحده عربی در سال ۲۰۰۹ تفاوت دارد؛ امارات بر اساس آن قرارداد از غنیسازی داخلی و تولید سوخت هستهای صرفنظر کرد.
به گزارش والاستریت ژورنال، این توافق که به تایید دونالد ترامپ رسیده، ۳۰ سال اعتبار خواهد داشت. اگر آمریکا پس از مطالعه مشترک با غنیسازی در عربستان مخالفت کند، ریاض تا ۱۰ سال اجازه نخواهد داشت این کار را به تنهایی یا با همکاری کشور دیگری انجام دهد.
واکنش اولیه نمایندگان کنگره آمریکا به امضای همکاری هستهای میان آمریکا و عربستان
ساعتی بعد از اعلام امضای توافق تاریخی هستهای میان دولت دونالد ترامپ و عربستان سعودی، نمایندگان کنگره آمریکا که به زودی باید مفاد این همکاری را بررسی و درباره آن نظر دهند، به آن واکنش نشان دادند که مطابق انتظار دموکراتها از موضع مخالف و جمهوریخواهان از تصمیم دونالد ترامپ حمایت کردند.
مخالفان توافق:
- جان گارمندی (دموکرات، کالیفرنیا) این توافق را «اشتباهی با پیامدهای جدی» خواند و هشدار داد که میتواند راه را برای برنامه تسلیحات هستهای عربستان باز کند.
- ادوارد مارکی (سناتور دموکرات، ماساچوست) گفت این توافق میتواند خطر رقابت هستهای در خاورمیانه را افزایش دهد.
- ریچارد بلومنتال (سناتور دموکرات، کانتیکت) اعلام کرد در صورت نبود توافق گستردهتر، از جمله عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل، با این توافق مخالف است و احتمال زیادی دارد برای جلوگیری از تصویب آن تلاش کند.
- مارک کلی (سناتور دموکرات، آریزونا) نیز نسبت به بندهای مربوط به غنیسازی اورانیوم ابراز نگرانی کرد و گفت این توافق با استانداردهای سختگیرانهای که در توافق هستهای با امارات اعمال شده بود، فاصله دارد.
- برد شرمن (نماینده دموکرات، کالیفرنیا) خواستار برگزاری فوری جلسات استماع در کنگره شد و هشدار داد که انتقال فناوری غنیسازی میتواند در آینده به دست یک حکومت نامطمئن بیفتد.
حامیان یا موافقان مشروط هم گفتند:
- جیم ریش (سناتور جمهوریخواه و رئیس کمیته روابط خارجی سنا) از اصل توافق استقبال کرد و گفت همکاری هستهای با عربستان میتواند به نفع هر دو کشور باشد، هرچند تاکید کرد که جزئیات توافق را بررسی خواهد کرد.
- جیمز لنکفورد (سناتور جمهوریخواه، اوکلاهما) گفت اگر غنیسازی تحت مدیریت شرکتهای آمریکایی و صرفا برای اهداف غیرنظامی انجام شود، آن را قابل قبول میداند.
- مایک راوندز (سناتور جمهوریخواه، داکوتای جنوبی) نیز اظهار داشت در صورتی که غنیسازی تنها در سطح مورد نیاز نیروگاههای هستهای باشد، با آن مخالفتی ندارد.
در مجموع، با توجه به واکنشها اولیه انتظار میرود این توافق در کنگره آمریکا با بررسی و چالش جدی روبهرو شود.
طبق قانون آمریکا، این توافق باید برای دوره بازبینی ۹۰ روزه به کنگره ارسال شود و نمایندگان و سناتورها میتوانند برای رد آن اقدام کنند، هرچند در صورت وتوی رئیسجمهور، لغو توافق به آرای کافی - بیش از ۶۰ رای در سنا - نیاز خواهد داشت.
