Macaristan Cumhurbaşkanı Sulyok, parlamentonun adımı sonrası istifayı kabul etti

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Macaristan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, ülkenin anayasasında yapılan ve cumhurbaşkanlığını pazar günü gece yarısında sona erdirecek değişikliği imzalayarak görevden ayrılmayı kabul etti.

Başbakan Péter Magyar'ın Tisza partisi, Sulyok'u görevden uzaklaştırmak amacıyla yasa değişikliğini parlamentodan geçirmişti.

Sulyok, 16 yıllık iktidarının ardından Nisan'daki seçimi kaybeden eski başbakan Viktor Orbán'a sadık bir isim olarak görülüyordu.

Sulyok'un değişikliği imzalaması için beş günü vardı; aksi halde uzun sürecek bir anayasal kriz ve görevden alma süreci riski doğacaktı.

Cumartesi akşamı sürenin dolmasının ardından yasa değişikliğini kabul edeceğini doğrulayan Sulyok, yayımladığı açıklamada Magyar hükümetini hukuk devletini ihlal etmekle suçladı.

Değişikliğin Macar anayasal demokrasisinde bir "kırılma noktası" olduğunu söyleyen Sulyok, "özgür bir toplumun temel değerlerinin... siyasi güç uğruna ayaklar altına alındığını" ifade etti.

Bu gelişme, Sulyok'u önceki hükümetin bir kuklası olarak gören ve istifasını isteyen Tisza hükümetinin attığı en dramatik adım oldu.

Hükümet, Nisan'da ezici bir seçim zaferi kazanmasından bu yana büyük anayasal değişiklikleri hızla hayata geçirdi.

Pazartesi günü ezici çoğunlukla kabul edilen 17. değişiklik, cumhurbaşkanının görev süresini ona duyulan "ciddi güven kaybını" gerekçe göstererek sona erdiriyor.

Değişiklik ayrıca Anayasa Mahkemesi başkanını görevden alıyor ve üç dönem görev yapmış milletvekillerinin yeniden aday olmasını yasaklıyor.

Bu hüküm, Orbán'ın Fidesz partisinden mevcut milletvekillerinin yarısından fazlası için geçerli.

Orbán, değişikliği bir zorbalık eylemi olarak nitelendirmiş ve protesto çağrısında bulunmuştu.

Nisan seçimlerinden bu yana Fidesz büyük bir gerileme yaşıyor ve beklenmedik yenilginin sarsıntısını atlatmaya çalışıyor.

Orbán'ın kendisi de kamuoyu önünde neredeyse hiç görülmedi ve parlamentodaki koltuğunu almayı reddetti.

2010'dan 2026'ya kadar iktidarda kalan Fidesz, Macar devletini kendi isteği doğrultusunda yeniden şekillendirdi ve sahip olduğu üçte iki çoğunluğu kullanarak bağımsız olması gereken devlet makamlarına partiye sadık isimler yerleştirdi.

Parlamentodaki 141 Tisza milletvekili, değişikliği kabul eden oylamanın sonucu pazartesi günü açıklandığında ayakta alkışladı.

Oylamanın ardından Macaristan Yüksek Mahkemesi'nin eski başkanı András Baka, BBC'ye şunları söyledi:

"Cumhurbaşkanının görevden alınmasına tamamen katılıyorum."

Baka, Macaristan'ın 1989'dan 2010'a kadar hukuk devletiyle yönetildiğini, ardından Fidesz'in devlet kurumlarını ele geçirerek otoriter bir devlet oluşturduğunu savundu.

"Ve seçim yenilgisinden sonra bile ayakta kalacak şekilde tasarlanmış sofistike bir otoriter rejimi dağıtmak şimdi çok zor..." dedi.

Yeni anayasa yolda

17. Anayasa değişikliği paketi, ülkede iki, üç yıl içinde yeni bir anayasa kabul edilene kadarki süreçte yol gösterecek olan birçok kanunu kapsıyor.

Orban oylamanın yapıldığı 13 Temmuz'da da, 2026 Dünya Kupası finallerini izlemek için ABD'ye gitti.

Fidesz içindeyse Orban'a karşı öfkenin arttığı görülüyor. Eski başbakanın ortalıkta olmayışının, partide şaşkınlık yarattığı aktarılıyor.

Partinin iki numaralı ismi Gergely Gulyas da pazartesi günü partinin parlamento grubu başkanlığından istifa etti.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.