ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ መጀመርታ 2020 ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተኣከበ መረዳእታ ከምዘመልክቶ፡ ኣስታት 160 ሚልዮን ህጻናት ንግዱድ ዕዮ ዝተቓልዑ ነይሮም። ነዚ ንምውጋድ ዝግበር ዓለማዊ ፃዕሪታትን ምዕባለታቱን ድማ ድሕሪ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ኣብ ዘለዎ ደው ከምዝበለ ይሕብር። 

ሓላፍነት ስድራ ክጾሩ ዝግደዱ ዘለዉ ሚልዮናት ህጻናት ዓለም

ወላዲ እታ ኣብ ክልል ሶማልያ ኣብ ከተማ ጅግጅጋ ብጉጅለ ተዓሚጻ ብጭካነ ተቐቲላ ዝተረኸበት ጓል 11 ዓመት ቆልዓ "ፍትሒ” ክረክብ ከም ዝደሊ ተዛሪቡ።

ኣቦ እታ ብጉጅለ ተዓሚጻ ብጭካነ ዝተቐትለት ጓል 11 ዓመት እንታይ ይብሉ?

ኣብ ክፍሊ ክንክን ህጻናት ዝነበሩ 7 ዕሸላት ብምቕታልን ሽዱሽተ ዕሸላት ንምቕታል ብምፍታን ገበነኛ ኮይና ዝተረኸበት ሉሲ ሌትቢ መን እያ?

ህፃናት ብምቕታል ዓለም ተዘራርብ ዘላ ነርስ መን እያ?

እቲ ንሓደ በዓል ሃብቲ ኣብ ዝተውሃበ መሬት ዝተኹዓተ ሰፊሕ ጉድጓድ ዘይተሓጸረን ንሓደጋ ዘቃልዕን ከምዝነበረ ተገሊጹ።

ኣብ ከተማ መቐለ ንህንጻ ኣብ ዝተኹዓተ ጉድጓድ ክሕምብሱ ዝኣተዉ ሰለስተ ህጻናት ሞይቶም

እታ ህጻን፡ ኣብ ወርሒ መስከረም 2021 ወለዳ ምስ ተመንጠሉ ኣብ ማእከል ኣብ ሞንጐ ጀርመንን ህንድን ዓሲሉ ዘሎ ጥሪ ተቐርቂራ ትርከብ።ኣብቲ ሽዑ እዋን፡ ቈልዓ ሸውዓተ ወርሒ እያ ነይራ።እቶም ህንዳውያን ስድራ፡ ብግህሰት ቈልዓ ምስ ተኸሰሱ መንግስቲ ጀርመን ኣሕዲጕዎም።

ንኽልተ ዓበይቲ ሃገራት ተሰሓሕብ ዘላ ህጻን 

ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኣሜሪካ ዝኾነት ኣሪዞና፡ ካብ 30 ሜትሮ ቁመት ዘለዎ ገደል ዝጸደፈ ወዲ 13 ዓመት ቆልዓ ብህይወት ክድሕን ምኽኣሉ ንብዙሓት ኣገሪሙ።

ካብ 30 ሜትሮ ገደል ጸዲፉ ብተኣምር ዝደሓነ ቆልዓ

ኣብ ዓለም፡ ካብ 4 ንኣሽቱ ህጻናት እቶም 3 ብቐጻሊ ኣብ ገዛ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ኣብ ካልእ ቦታታት ብኣለይቲኦም ዓመጽ ዘጠቓልል ኣካላዊ መቕጻዕቲ የጋጥሞም። ህጻናት ኣደብ ዘይገዝእሉ ምኽንያት "ኣጋንንቲ" ስለዝቖጻጸርዎም’ዩ፡ ካብ ቁጽጽር "ድያብሎስ" ንኽወጹ ድማ እንኮ መንገዲ ማህረምቲ ጥራይ’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ ገለ ማሕበረሰባት ኣለዉ። እዚ ጽሑፍ፡ ኣካላዊ መቕጻዕቲ ሕጋውን ውጽኢታዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ይድህስስ።

ንህጻናት፡ ‘ኣጋንንቲ ዘውጽእ’ መቕጻዕቲ ብኸመይ ይጸልዎም?

ምስ መድሓንታ እንከላ ኣደኣ ሞይታ ንሳ ካብ ሞት ዝድሓነት ህጻን

ቬትሮ መኪና ሰይሩ ንወዱ ዘድሓነ ኣሜሪካዊ

ኣሊሻ ናቫሮ ኣብ 2019 ካብ ገዝኣ ወፂኣ ከይዳ ካብ ዝበሃል ጀሚሩ ናብ ኤፍ.ቢ.ኣይ ከምኡ ድማ ናብ ማእከል ዝጠፍኡን ንምዝመዛ ጉልበት ዝተቓልዑን ህጻናት ብኣሽሓት ዝግመቱ ሓበሬታታት ክቐርቡ ፀኒሖም’ዮም።

ንዓመታት ደሃይ ዘይነበራ ጓል ብኸመይ ስድራኣ ረኺባ?

የመናዊ ህጻን ወዲ 3 ዓመት ኣሚር ብደብዳብ ከበድቲ ብረት ኲናት የመን እግሩ ተቘሪጹ። ንሱ ንኣቦኡ "ሽጉጥ ግዝኣለይ እሞ ነቶም እግረይ ዝቘረጹ ሰባት ክቐትሎም” ኢሉዎ።

'ሽጉጥ ግዝኣለይ እሞ እግረይ ንዝቘረጹኒ ክቐትለሉ' የመናዊ ህጻን

ኣብ ምብራቓዊ ህንዲ ዝነብር ወዲ 3 ዓመት ህጻን ሺቫን ኩማር ኣብ ጥቓ ሓደ ዘይተኸደን ዒላ እናተጻወተ እንከሎ ናብኡ ጠሊቑ። ብዙሓት ሰባት ተኣኪቦም ከውጽእዎ ብዙሕ ጻዕሪ ኣካይዶም። ድሕሪ 8 ሰዓት ብህይወት ኣትሪፎሞ።

ናብ ዒላ ንዝጠለቐ ህጻን ንምድሓን ዝተገብረ ጻዕሪ 8 ሰዓት 

ክልተ ኣዝዮም ዝፋቐሩ መጻምዲ ቈልዓ ውልድ ከብሉ እንከልዉ፡ ዘመድ ኣዝማድ፡ ፈተወትን ጐረባብትን ብዕልልታን ደስታን ሓጐሶም ይገልጹ።

መጻምዲ ስለምንታይ ቈልዓ ድሕሪ ምውላድ ከም ቀደሞም ዘይኰኑ?

ኣይጂኤም፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝፍለጡ ኣብ ጸረ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝነጥፉ ትካላት ክኸውን ከሎ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣስታት 100 ሚልዮን ዶላር ዓመታዊ ምወላ ረኺቡ’ዩ። እንተዀነ ግን ቢቢሲ ዘካየዶ መርመራና፡ እቲ ትካል ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ከምዘሎ ዳርጋ ዝዀነ መርትዖ ኣብ ዘይነበረሉ ኵነታት ገለ ቆልዑ ካብ ስድራቤቶም ከምዝኣለየ የመልክት። 

ግርምቢጥ ምስጢር ብሓይሊ ምውሳድ ህጻናት ካብ ስድራኦም እንታይ እዩ?

ቈልዓ ብዛዕባ መርመራኻ ክንገር ኣለዎደዶ? መዓስ፡ ብኸመይከ ክንገር? ዝብሉ ሕቶታት ክለዓሉ ይኽእሉ’ዮም። 

መንሽሮ፡ 'ከመይ ኢለ'የ ካንሰር ከምዘለኒ ንጓለይ ዝነግራ?'

ኣብ ኢትዮጵያ ተፈናቐልትን ስደተኛታትን ዝርከቡዎም  ልዕሊ 20 ሚልዮን ሰባት ህልውነኦም ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝተመርኮሰ ከምዝኾነ ዝሓበረ ኤምኤስኤፍ፡ ‘‘ነፍሰ ጾራት፣ ሓደሽቲ ወላዳት፣ ትሕቲ 5 ዓመት ህጻናትን ኤችኣይቪ ዘለዎምን ንዝለዓለ ሓደጋ ተቓሊዖም’’ ኢሉ፡፡

ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተቛረጸ ሰብኣዊ ሓገዝ ብቕልጡፍ ክጅመር ጸዊዑ

ዓለምለኻዊያን ትካላት ረዲኤት - ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ትካል ልምዓት ኣሜሪካ - እቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ሓገዝ መግቢ ካብ ኣፍ ተጠቀምቲ እናተመንጠለ ንኻልእ ዕላማ ስለዝውዕል ክቋረጽ ከም ወሰኑ ይዝከር። እቶም ኣብዚ ተግባር’ዚ ዝኽሰሱ ኣካላትን መንግስታትን ነዚ ክሲ ምላሽ’ኳ እንተሃቡሉ፡ ሳዕቤኑ ኣብቲ ተጸባዪ ረዲኤት ዝዀነ ህዝቢ ግን ከቢድ ምዃኑ ርኡይ እዩ። እዚ ጉዳይ’ዚ ግን ከመይ ኢሉ እዩ ማዕቢሉ፣ ግቡእ ግብረመልሲ ንምሃብን መስርሕ ዕደላ ረዲኤት ንምቕጻልን ዝግበር ዘሎ ጻዕሪታት ከ እንታይ ይመስል?

ስርቂ መግቢ ረዲኤትን ምቍራጽ ቀረብን ካበይ ናበይ?

ብቐጻሊ ንሓጺር እዋን እንድቅሰሉ ግዜ እንተረኺብና፡ ሓንጎልና ንነዊሕ ዓቢ ንኽኸውን ከም ዝሕግዝ ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ለንደን ይገልጹ።

ሓንጎልና ብሓጺር ድቃስ ቀትሪ ከም ዝጽሎ ትፈልጡ ዶ?

መብዛሕትኡ ግዜ ዕሸላት ብቀጻሊ ክበኽዩ ከለዉ ገለ ወለዲ ወይ ኣላይቲ ይሓርቁ፡ ይበሳጨዉ ከምኡ’ውን ዓቕሊ ይስእኑ። ብሕርቃን ድማ ብኽያት እንተቋረጹ ኢሎም ብሓይሊ ይውዝውዝዎም ወይ ይሓቑንዎም። እዚ ከም ቀሊል ዝርአ ተግባር ግን ኣብ ገለ ህጻናት ሓያል ጸገም ጥዕና ከስዕብ ይኽእል’ዩ፤ እዚ ጸገም ጥዕና፡ ‘ሼክን ቤቢ ሲንድሮም’ ወይ ሕማም ዝተሓቘነ ህጻን ይበሃል። 

ንዕሸላት ምሕቛን ዘለዎ ሳዕቤን ክሳዕ ክንደይ እዩ ከቢድ?

ኣብ ዩጋንዳ  ቅድሚ'ቲ ብዓርቢ ብእስላማውያን ዕጡቓት ዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ መጥቃዕቲ፡ እቶም ተምሃሮ  መዝሙር ወንጌል ይዝምሩ ከምዝነበሩ ኣብ ማዕዶ እቲ ቤት ትምህርቲ እትነብር ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ትዛረብ።

መጥቃዕቲ ቤት ትምህርቲ ዩጋንዳ፡ 'መዝሙር ወንጌል ናብ ብኽያት ተቐይሩ'

እታ ነዚ ዝሕግዝ ኣገዳሲ መጽሓፍ ዘሕተመት ልዋም፡ “ብፍላይ ኣብተን ቀዳሞት ሽሕ መዓልታት ብምስትውዓል እንተመጊብናዮም ነዚ ድማ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመት ዝመልኡ እንተ ሓሊናዮ፡ ኣብ ሂወቶም ምሉእ ከሳልዮም ዝኽእል ስንቂ ኣስኒቕናዮም ኣለና ማለት እዩ፡" ብምባል፡ እቲ ኣብ ህጻንነቶም ዝግበር ወፍሪ ዝተመጣጠነ ኣመጋግባ ጽልዋኡ ንሓዋሩ ኣብ ጥዕና፡ ኣተሓሳስባ፡ ንቕሓት፡ ቁመት፡ ምስ ሰባት ዝህልዎም ማሕበራዊ ርክብ፡ ብሓፈሻ ንኣካላውን ኣእምሮኣውን ዕብየቶም ከም ዝጽሉ ተረድእ።

'መጻኢ ደቅና ካብ ቍልዕነቶም ብእንምግቦም እዩ ዝጽሎ' ልዋም ተኽለ

ብብሽክለታ ናብ ቤት ትምህርቶም ዝጕዓዙ ስኮትላንዳውያን ህጻናት

ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝተዘርግሐን ኣብ መራኸቢ ሓፋሽ ንምዝርጋሕ ዘስክሕን ተንቀሳቓሲ ምስሊ (ቪድዮ)፡ ኣብ ንእሽተይ መፃወቲ ህፃናት ሂወት ከም ልሙድ ክቕፅል የርእይ፤ ህፃናት ናብዝን ናብትን ይጐይዩ፣ ወለዶምን ሓብሓብቶምን እውን ኣብኡ ኣለዉ።

ፈረንሳ: እቶም ብኻራ ዝተጠቕዑ ህጻናት  ደሓን ከም ዘለዉ ተገሊጹ

ኣብ ዝኽሪ፡ መንነት፡ ስምዒት፡ ኣስተብህሎ፡ ባህርያትን ርእሰ-ርድኢትን ዝኣመሰሉ ዘጋጥሙ ንነፍሲ ወከፍ መዳይ ስርሓት ኣእምሮ ክዘርጉ ዝኽእሉ ጸገማት ብሓፈሻ ጸገማት ምፍልላይ (ዲሶሽየቲቭ ዲስኦርደር) ከም ዝበሃሉ መርበብ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። 
እዞም ጸገማት ኣብ ሰለስተ ይኽፈሉ - ዲሶሽየቲቭ ኣይደንቲቲ ዲስኦርደር፡ ዲሶሽየቲቭ ኣምነዥያን ዲፐርሶናላይዜሽን/ዲርያላይዜሽን ዲስኦርደር።