ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣመሪካ ብሰንበት ሰለስተ ወተሃደራታ ኣብ ዮርዳኖስ ኣብ ዝርከብ መዓስከራ ብድሮን ድሕሪ ምቕታሎም፡ ነቲ መጥቃዕቲ ሕነ ንምፍዳይ እንታይ ዓይነት ግብረመልሲ ክትህበሉ ከምእትኽእል ንምውሳን ኣብ መንቀራቕሮ’ያ ዘላ። ፕረዚደንት ጆ ባይደን ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ተሪር ግብረመልሲ ከምዝህብ ንህዝቡ ተመባጺዑ ነይሩ፡ እንተዀነ ኣመሪካ እቲ ትወስዶ ግብረመልሲ ነቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ኵነታት ዘጋድድ ከይከውን’ዩ ብድሆ ኰይኑዋ'ሎ።

ኣመሪካ፡ ኣብ ዮርዳኖስ ንዝተቐተሉ ወተሃደራታ ሕነ ንምፍዳይ እንታይ ክትገብር ትኽእል?

ኣብ ጥቓ ዶብ ዮርዳኖስን ሶርያን ኣብ ዝርከብ መዓስከር ወተሃደራት ኣመሪካ ብዝተፈጸመ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ ሰለስተ ወተሃደራት ኣመሪካ ከምዝተቐተሉን ሓያለ ከምዝቆሰሉን ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን እቲ መጥቓዕቲ ‘ብኢራን ዝድገፉ ሕሉፋት ጉጅለታት’ ከምዝተፈጸመ ብምግላጽ ኣመሪካ’ውን ግድን ግብረ መልሲ ከምእትህበሉ ኣተንቢሁ።

ሰለስተ ወተሃደራት ኣሜሪካ ብድሮን ተቐቲሎም

ኣብ የመን ዒላማታት ሑቲ ንምዕናው ዓሊሙ ዝነቐለ ኣህጉራዊ ሓይሊ ዕማም ኣሜሪካ፡ ኣውስትራልያ፡ ባሕሬን፡ ካናዳን ሆላንድን ኣብ ቅድመኡ ዘሎ ብድሆ ቀሊል ኣይመስልን። ኣሜሪካ ኸ፡ ነቶም ስዑዲ ዓረብ ትመርሖ ዝነበረት ኪዳን ንኣስታት ዓሰርተ ዓመት ተረባሪቡ ዘይሰዓሮም ሓይልታት ሑቲ፡ ክትዕወተሎም ትኽእል ድያ?

ቀይሕ ባሕሪ፡ ሑቲ ንኣሜሪካን መሻርኽታን ናብ ዘይውጻእ ዓዘቕቲ የጥሕሉወን ዶ ይህልው?

እቲ መጥቃዕቲ፡ "ቀጥታዊ ምላሽ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ኣብ ዒራቕን ሶርያን ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ኣሜሪካን ኣህጉራውያን ሓይልታትን ዝፍጸም ዘሎ ቀጻሊ መጥቃዕቲ" ምዃኑ ገሊጻ።

መጥቃዕቲ ዒራቕ፡ ኣሜሪካ ንመን እያ ዒላማ ትገብር ዘላ?

ኣሜሪካ ኣብ መጀመርታ እዚ ወርሒ ኣብ ባቕዳድ ብዘካየደቶ መጥቃዕቲ ድሮን ሓደ መራሒ ደጋፊ ኢራን ዕጡቕ ጕጅለ ድሕሪ ምቕታላ እዩ ብቀዳም ኣብ ወተሃደራዊ ማእከላ፡ ኣልኣሳድ፡ መጥቃዕቲ ተፈጺሙ።

ኣሜሪካ ኣብ ዒራቕ ብኢራን ንዝድገፉ ዕጡቓት ደብዲባ

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ንኵነታት ዓለም ክጸልዉ ዝኽእሉ ተባሂሎም ዘስግኡ ዘለዉ፡ ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ሓደስቲ ግጭታት ተራእዮም እዮም። ኣብቲ ዞባ ዘሎ ወጥሪ ከምኡ'ውን ናበይ ክመርሕ ከምዝኽእል ዝድህስስ ሓጺር መብርሂ ከኣ ቀጺሉ ቀሪቡ ኣሎ፤

ሓያለ ሃገራት ዘሳተፈ ብመጥቃዕቲ ሚሳይላት ዝተሰነየ ሰሙን፤ እንታይ’ዩ ዝኽሰት ዘሎ?

ኣርባዕተ ላዕለዎት ኣባላት ሓይልታት ጸጥታ ኢራን፡ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ርእሰ ከተማ ሶርያ ከምዝፈጸመቶ ብዝተጠርጠረ መጥቃዕቲ ነፈርቲ ተቐቲሎም።

ላዕለዎት ሰበስልጣን ኢራን ‘ብመጥቃዕቲ እስራኤል’ ተቐቲሎም

ፓኪስታን በቲ ብሰሉስ ኣብ ግዝኣታ ብኢራን ዝተፈጸመን ክልተ ህጻናት ከምዝቐተለ ዝሓበረቶን መጥቃዕቲ ቊጠዐኣ ብምግላጽ “ሳዕቤን” ከም ዝህልዎ ኣፍሊጣ ነይራ።

ፓኪስታን ኣብ ኢራን ግብረመልሳዊ መጥቃዕቲ ሚሳይል ኣካይዳ

ኣሜሪካ ነቲ ጕጅለ ዳግማይ “ሽበራዊ" ኢላ ክትሰምዮ ምዃና ድሕሪ ምግላጻ፡ ተዋጋእቲ ሑቲ ኣብ ወሽመጥ ዓደን ንእትርከብ መርከብ ኣሜሪካ ዒላማ ገይሮም ኣለዉ።

ሑቲ፡ ‘ኣሸበርቲ’ ከምዝስየሙ ምስተገለጸ መርከብ ኣሜሪካ ኣጥቂዖም

ኣሜሪካ፡ ኣብ የመን ብኢራን ንዝድገፉ ሑቲ ራብዓይ ዙርያ መጥቃዕቲ ከምዘካየደት ሰበስልጣን ፔንታጎን ብረቡዕ ምሸት ኣረጋጊጾም።

ኣሜሪካ ንዒላማታት ሑቲ ራብዓይ ዙርያ መጥቃዕቲ ጀሚራ

እስላማዊ ሰውራ፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ ወታሃደራዊ ማእከላት ኣመሪካን ኣብ ተል ኣቪቭን ሃይፋን ዝርከቡ ማእከላት እስራኤልን ኣብ ውሽጢ ርሕቐት ባላስቲክ ሚሳይል ኢራን ከምዘለዋ ብግልጺ ተዛሪቡ እዩ።

ኢራን፡ ናብ ጐረባብታ ብምትኳስ ዓቕሚ ሚሳይላታ ተርኢ ኣላ 

 ኢራን፡ እቲ ቀንዲ ክተሕልፎ ዝደለየት መልእኽቲ፡ ዝተፈላለየ ርሕቀት ዝውንጨፍ ሚሳይላት ብምርኣይ፡ ናብ ዝተፈላለየ ቦታታት ናብታ ምስ ሶርያ እትዳወብ እስራኤል ናይ ምህራም ዓቕሚ ከምዘለዋ ንዓለም ምርኣይ’ዩ።

ኢራን ኣብ ዒራቕን ሶርያን ዘካየደቶ መጥቃዕቲ ሚሳይል እንታይ ትርጕም ኣለዎ?

እቲ ጸረ ታንኪ ሚሳይል ኣብ ሰሜናዊ ዶብ እስራኤል ኣብ እትርከብ ከተማ ክፋር ዩቫል ዝወቕዐ ኰይኑ ወዲ 45 ዓመት ባራክ ኣያሎንን ጓል 76 ዓመት ኣደኡ ሚሪ ኣያሎንን ሞይቶም።

ሕዝቦላህ ብዝፈጸሞ መጥቃዕቲ እስራኤላውያን ኣደን ወድን ቀቲሉ

ብኢራን ዝድገፍ ጕጅለ፡ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ልዕሊ መራኽብ ንግድ መራኽብ መጥቃዕቲ ንምክያድ ዝጥቀመሉ ዘሎ ኣጽዋር እንታይ እዩ? እቲ ብኣሜሪካ ዝምራሕ መጥቃዕቲ’ኸ ካብ ዕላማኡ ክገትኦ ይኽእል’ዶ?

ቅልውላው ቀይሕ ባሕሪ፡ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ሑታውያን ማዕረ ክንደይ እዩ?

እቲ ፕረዚደንት ተወሳኺ ዝርዝራት ከይሃበ፡ “ብውልቂ ኢና ኣቕሪብና፤ ጽቡቕ ምድላዋት ከምዘለና ድማ ርግጸኛታት ኢና” ኢሉ።

ኣሜሪካ 'ብውልቂ' ናብ ኢራን መልእኽቲ ሰዲዳ

ኢራን ኣብ ወሽመጥ ዖማን ብባንዴራ ደሴታት ማርሻል ዝተሰነየት መርከብ ነዳዲ ከምዝሓዘት መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ሓቢረን። 

ኢራን ኣብ ጥቓ ዖማን ዝነበረት መርከብ ጽዕነት ነዳዲ ተቖጻጺራ

መትረብ ስወጽ ኣብ መንጐ እስያን ኣውሮጳን ንዝግበር ጕዕዞ ባሕሪ ዘቀላጥፍ ስሉጥ መስመር ስለዝዀነ ነዳድን ጋዝን በዚ መገዲ እዚ እዩ ዝመሓላለፍ። ስለዝዀነ፡ ዝዀነት መርከብ ካብን ናብን ደቡብን ሰሜንን ዝግበር ጕዕዞ በዚ መትረብ ክትሓልፍ ትግደድ።

ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ መጥቃዕቲ ኣብ ዓለማዊ ንግዲ እንታይ ጽልዋ ኣለዎ?

ኣብቲ ብኣሜሪካ ከምዝተቐተለ ዝዝረበሉ ኢራናዊ ጀነራል ቃሲም ሱሌማኒ ኣብ ዝኽሪ ራብዓይ ዓመት ቅትለቱ ኣብ ጥቓ መቓብሩ ብዘጋጠመ ፍንጀራ ቦምባ፡ 84 ሰባት ከምዝሞቱ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኢራን ጸብጺበን።

ኣብ ኢራን ብዝተፈጸመ ፍንጀራ ቦምባ 84 ሰባት ተቐቲሎም

መራሒ ሕዝቡላህ ሓሰን ነስረላህ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ ቅትለት ሳላሕ ኣልኣሮሪ “ኣዝዩ ዓቢ ገበን’ዩ፡ ብፍጹም ከኣ ስቕ ኢልና ኣይክንሓልፎን ኢና” ኢሉ።
እቲ ሓላፊ ብምስዓብ “እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ መጥቓዕቲ ካብ ፈጸመት ድሕሪ ሕጂ ሕጊ ኣይክህሉን’ዩ፡ ንሕና ንኲናት ኣይንፈርሕን ኢና፡ እቶም ምሳና ኣብ ኲናት ክጽመዱ ዝሓስቡ ዘለዉ ከኣ ብሓሳቦም ወትሩ ክጥዓሱ’ዮም፡ እቲ ምሳና ዝካየድ ኲናት ከቢድ ዋጋ’ዩ ከኽፍሎም” ኢሉ።

ሕዝቦላህ ኣብ ልዕሊ ቀተልቲ ምክትል ሓላፊ ሓማስ ሳላሕ ኣልኣሮሪ ሕነ ከምዝፈዲ ገሊጹ

እዘን ሃገራት ኣብ ዘውጽኣኦ ሓባራዊ መግለጺ፡ ዕጡቓት ሑቲ ኣብ ልዕሊ መራኽብ ጽዕነት ዝፍጽምዎ መጥቃዕቲ ብቕጽበት ደው ከብሉ መጠንቀቕታ ኣሰንየን መልእኽተን ኣሕሊፈን ኣለዋ። ብኢራን ዝድገፉ ሑቲ፡ ንሓማስ ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽን ኣብ ልዕሊ እስራኤል ጸቕጢ ንምፍጣርን ’ዮም ብባብኤል መንደብ ንዝሓልፋ መራኽብ ዘጥቅዑ ዘለዉ።

ቀይሕ ባሕሪ፡ ሑቲ መጥቃዕቲ መራኽብ ደው ከብሉ 12 ሃገራት ኣጠንቂቐን

እቲ ወሃቢ ቃል፡ “እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሕዝቦላህ ዝተፈጸመ’ውን ኣይኰነን፡ ዝገበረ ይግበሮ እቲ ስርሒት ኣብ ልዕሊ ሓላፊ ናይ ሓማስ’ዩ ተፈጺሙ፡ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸመ ይፈጽሞ ፈጻሚኡ ብተግባራት ሓማስ ዝተቀረጸ’ዩ ፈጺምዎ፡ እዚ ኣዝዩ ንጹር’ዩ” ኢሉ።

እስራኤል፡ ምክትል ሓላፊ ሓማስ ኣብ በይሩት ብደብዳብ ተቐቲሉ

ኣብ ዝሓለፉ 12 ኣዋርሕ ኣመሪካ፡ ኣውሮጳን ካልኦት ዓበይቲ ዲሞክራስያውያን ሃገራትን ኣብ ዓለምለኻዊ ፖለቲካዊ መድረኽ ብርክት ዝበሉ ዕንቃፋታት ኣጋጢሙወን’ዩ። ኣብ ብዙሕ ግንባራት፡ ንፋስ ኣንጻር ረብሓታት ምዕራባውያን እዩ ዝነፍስ ዘሎ። ስለምንታይ ከምኡ ይኸውን ኣሎ? ካብዞም ለውጢታትከ እንታይ ረብሓታት ክርከብ ይኽእል? 

2023 ስለምንታይ ንምዕራባውያን ዘይምችእቲ ዓመት ኰይና

ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኣብ ዒራቕ ዝርከቡ ብኢራን ዝድገፉን ዕጡቓት ጉጅለታት መጥቃዕቲ ኣካይዱ።

ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ብኢራን ዝድገፉ ዕጡቓት መጥቃዕቲ ኣካይዱ

ዕጡቓት ሑቲ፡ ካብቶም ኣብ የመን ዝርከቡ፡ ‘ዛይዲን’ ዝበሃሉ ውሑዳን ተኸተልቲ ሺዓ ኣስላም እዮም።

እቲ ጕጅለ፡ ነቲ ኣብ እዋን ፕረዚደንት ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ‘ዘስፋሕፍሐ ብልሽውና ንምምካት’ ብዝብል ኣብ 1990ታት ዝተመስረተ እዩ።

ስም እቲ ምንቅስቓስ፡ ካብ መስራቲኡ ሑሴን ኣል ሑቲ ዝተወስደ ኰይኑ፤ እቲ ጕጅለ ንገዛእ ርእሱ ‘ኣንሳር ኣላህ’ ወይ መሻርኽቲ ኣላህ ኢሉ የቐምጥ።