Siyaasad

Soomaali

Haween

Ciyaaro

Saynis iyo Caafimaad

Fan iyo Dhaqan

Muuqaal

Daawo

Raadiye

Maqal

Dhageyso

Somali

“Waxaaba la yiraahdaa Aadanuhu waa Xayawaan Dhaqan leh” ayuu yiri Abwaan Cali-deeq, taas oo uu ula jeedo inm Dhaqanka suubban yahay waxa qura ee kala sooca Dadka iyo Dugaagga ama Duunyada.

Sidee Soomaalidu ula macaamilaan bulshooyinka kale ee ay ood-wadaagta yihiin?

Lacagta caddaanka ah ayaa kolka ay dhulka ku dhacdo, marka la uruuriyo waxaa isticmaala oo iska leh lammaanaha arooska ah, kuwaas oo ku iibsada hadyado ama iskaga bixiya kharashka xafladda.

Dowlad la dagaallamaysa dhaqan la mid ah kan laga sameeyo aroosyada Soomaalida 

Laabjeexa oo sida caadiga ah in qofka ay laabto gubato ayna ku soo gadoonto cunadii uu cunay, waa mid ka mid ah calaamadaha ugu muhiimsan ee lagu garto in aan si sax ah loo dheefshiidin cuntada, waxaana sababa dib u soo noqoshada aashitada caloosha.

Maxay yihiin cunnooyinka keena Laabjeexa, sideese la isaga ilaalin karaa

Waxay noo sheegtay Caasho in miisaankeeda uu markii hore ahaa 100 kiilo balse markii ay bilowday isticmaalka daawadan in ay ka dhacday 15 kiilo muddo saddax bilood ah. Dhibaatooyinka ay leedahay daawadan waxaa ka mid ah lallabo, calool xanuun ama gaas. Marka la joojiyana miisaanka la riday ayaa dib u soo laabta sida lagu ogaaday tijaabada.

Sidee bay cirbaddan loogu talo galay cayilka u dhimaysaa halista wadne xanuunka iyo cudurro kale

Cilmi baarayaasha ayaa ogaaday in kanaalka webiga Nile ee lagu magacaabi jiray Axramat oo macno ahaan luuqada carabiga ku noqonaysa ‘’al-ahramaat’’ – uu dhirirkiisa gaarayay 64km (39 mayl),

Ma dhici kartaa in saynisyahannada ay xal u heleen siraha ku duugan Ahraamta Masar

Khubarada ka faalloota isticmaalka baraha bulshada waxay sheegeen in isticmaalka badan ee Baraha Bulshada ay ka dhalan karto niyad jab iyo walaahoow taas oo keeni karta ugu dambeytii inay saameeyn badan ku yeelato dhimirka iyo maskaxda qofka.

Ma saxbaa sida aan u isticmaalno Baraha Bulshada

Dhowr sahan oo la sameeyay ayaa lagu soo uruuriyay waxyaabaha ay inta badan doonayaan dumarka marka ay timaaddo xulashada qofka ay nolosha la wadaagayaan.

Shan waxyaabood oo ay dumarku had iyo jeer ka eegaan ninka ay nolosha la wadaagayaan

Caradu waa isha diiqadda, marka waa inaan iska saarnaa, balse mar walba lama imaanno habab wax ku ool ah oo dareennadaas lagu xakameeyo.

Maxay tahay sababta aysan qeylada iyo wax burburintu u qaboojin xanaaqa?

Mid ka mid ah tusaaleyaasha weli la xusuusto waxaa ka mid ah xaafadda ‘If iyo Aakhiro’, ama Xamar bile ee degmada Wardhiigley ee gobolka Banaadir oo ku fadhida qayb ka mid ah qubuuraha Jeneraal Daa’uud, waxaana dawladdii kacaanka ay ku amartay dadka eheladoodu ku aasnaayeen inay kala baxaan

Qabrigu ma socdee waxaa dumiya socotada 

Dhulka danta guud oo laga dhigo kuwa gaar loo leeyahay waxay horseedaan in goobaha bannaan ee muhiimka u ah caafimaadka guud iyo fayoobida dadka ay meesha ka baxaan. Dadweynaha waxay weynayaan goobihii dabiiciga taas oo saameyneysa nolosha dadka ku nool magaalada.

Barxadihii magaalada Muqdisho xagee ku dambeeyeen

Sanadkii 2020, ilaa 375,000 oo rag ah guud ahaan dunida ayaa u dhintay kansarkan. Waa nooca shanaad ee kansarka dhimashada u sababa ragga.

Kansarka xiniinyaha ragga ku dhaca oo kusoo badanaya adduunka. Maxaa sababay?

Dr Christopher Kerr wuxuu sheegay in  arrimahani ay badanaa bilaabmaan toddobaadyo ka hor dhimashada waxayna kordhiyaan soo noqnoqodka marka dhamaadka ama ajasha ay soo dhawaato.  Waxa uu sheegay in uu arkay dadka oo dib u soo noolaynaya waqtiyo muhiim ah oo noloshooda ah, iyagoo arkaya oo la hadlaya dadkii ay jeclaayeen ee hortood geeriyooday

Maxay dadku xilliga dhimashadooda u arkaan mowtadii hore uga geeriyootay ee ay jeclaayeen

Maxkamad ku taalla magaalada Nakuru ee dalka Kenya ayaa sheegtay in jacaylka iyo rabitaanka niyadeed ee ku xiriira marka laga hadlayo dhanka guurka ay noqonayso sabab ku filnaan karta in uu furriin dhaco.

Maxkamad go’aamisay in aan la is qabi karin jacayl la’aan, lamaanena kala furtay

Ragga taga goobaha jirdhiska ayaa iyana waxaa lagu dhaliilaa in aysan diiradda saarin dhismaha murqahan sida ay u dhisaan kuwa xabadka ama gacmaha.

Maxay muhiim u yihiin murqahan loo yaqaanno 'wadnaha labaad'?

Tani waxay fursad weyn u tahay xoolo dhaqatada Waqooyi bari ee Kenya, waxayna sanadkiiba ka faa'iidi karaan lacag u dhiganta 5.2 Bilyan oo shilinka Kenya ah una dhiganta lacag ku dhow 40 Milyan  oo Doolarka Maraykanka ah 

Shiinaha oo dalbanaya malaayiin litir oo caanaha geela Soomaalida ah

Keliya maaha dadka arrimaha deegaanka u ololeeya, balse waxaa jira dad dunida caan ka ah oo iyaguna yareeyay qubeyska.

Muhiim maaha inaad maalin walba qubeysato-sababta ogow

Wuxuu lugtiisa ku waayey qaraxyadii dalka ka dhacay, laakinse ma uusan ka rejo dhigin hamigiisa ahaa in uu cayaartoy noqdo.

Qofna gaadhidda riyadiisa naafo kama aha

"Inta magac cuddoonee, cajiibee wanaag badan, cid kastaana leedahay, Cabdi baan u jecelahay". Maxay magaca Cabdi u jeceshahay, miyeyse sii ogeyd in mar uun uu ducadeeda Rabbi aqbali doono oo ay Cabdi is heli doonaan

Gabadhan Soomaaliyeed ee caanka ah ee heshay Cabdigii ay ku maansoon jirtay

Daraasad dhawaan la sameeyey oo lagu qoray majalladda Nature Human Behaviour ayaa iyadana si gaar ah u eegeysa caddaymaha la xiriira sida ay taabashada u bogsiiso labada xanuun ee isku buuqidda iyo welwelka, iyo dhibaatooyinka kale ee xanuunnada jirka ku dhaca ay ka midka yihiin.

Laabta oo lagu galiyo maalintii hal mar waxay kaa yaraynaysaa welwelka – Daraasad

Daroogadan ayaa sidoo kale dhibaato ku ah caafimaadka dhimirka.  Booliska ayaa iminka aad u adkaynaya amaanka qubuuraha

Daroogada laga sameeyo lafaha bani aadamka iyo halka ay lafahaas ka keenaan dadka isticmaala

Madaxweynaha dalkan ayaa sheegay in maroodiyaashu ay burburinayaan hanti, iyagoo cunaya dalagyada beeraha, isla markaana ay cagta mariyaan dadka reer miyiga ah ee ku nool deegaanadaasi.

Sababta dalkan Afrikaanka ah uu ugu hanjabay in maroodiyaal uu u dirayo dal Yurub ku yaalla

Hore waxay dawladdu u xirtay sanooyin ka hor laba kawaan oo dameeraha lagu qali jiray, ka dib markii ay soo baxday qaylo dhaan la xiriirta tirada dameeraha oo aad hoos ugu dhacday, gawraca dartiis.

Maxay tahay halista ay wajahayaan dameeraha Kenya

9 xayawaan oo aadan ka fileyn oo cunto iyo biyo la'aan noolaan karo muddo badan

Dhismihii ugu horreeyay ee kafeega taariikhda waxa laga furay Istanbul 1554-kii, kadibna maqaaxiyo dhowr ah ayaa ka dillaacay magaalada.

Habka nolosha