 افغانستان

پښتونخوا

نړۍ

ښځې

ساینس او ټکنالوژي

هنر او ادب

حقیقت موندنه

کور پاڼه

ژوندۍ ټلويزوني خپرونه

نړۍ دا وخت

ویډیو

وګورئ

ژوندۍ راډیويي خپرونه

رادیويي پروګرامونه

واورئ

ساينس او ټکنالوژي

د ملګرو ملتو سرمنشي انتونیو ګوتېرېش ویلي، نړۍ دې تر ۲۰۵۰ کاله د کاربوني ککړتیا د بېخي درولو له پاره هڅې پیل کړي، که نه نو داسې پړاو ته به ورسېږي چې ستنېدا ترې ناشوني ده. نوموړي دا څرګندونې د اقلیمي بدلون په اړه په اسپانیا کې نړیوالې غونډې ته وکړې

د اقلیمي بدلون غونډې خبرداری؛ که مخنیوی ونه شي، ستنېدا به ناشونې وي

په هند کې یوه پړانګ د دې هېواد په تاریخ کې په ښکار پسې تر ټولو اوږد، یعنی پوره ۱۳۰۰ کیلومتره مزل کړی دی. کارپوهان وایي چې دې دوه نیم کلن پړانګ خپل دا مزل په پنځو میاشتو کې بشپړ کړی. دوی په دې باور دي چې دې پړانګ ښکار لټاوه، یا یې ملګرې پکار وه او یا یې هم ځان ته نوې سیمه موندله

پړانګ ۵ میاشتو کې ۱۳۰۰ کیلومتره مزل رېکارډ جوړ کړی

دې انځور ته وګورئ، تراوسه به مو د شیدو لار د کهکشان داسې انځورونه لیدلي نه وي. ستورپوهانو د اسټرالیا لوېدیځه دښته کې دا عکسونه له داسې کهشکان اخیستي چې ژوند پکې کوي.

د شیدو لارې هغه انځورونه چې لا لیدل شوي نه وو

کله چې وېروونکی خوب ووینئ ځینې وخت ښه اغېز لرلی شي. څېړنو موندلې چې د خوب پرمهال وېره په ویښه له انسان سره همکاري کوي چې وېروونکي حالت کې ونه ډار شي. په سویس او امریکا کې څېړونکو د خوبونو ډولونو ته د دماغ د غبرګون د څرنګوالي په اړه څېړنه کړې ده.

وېروونکي خوبونه په ویښه انسان ته ګټه هم رسولی شي

کالم

په لومړي ځل د پخواني شوروي په ځینو جمهوریتونو کې د سره سیماب اوازه ګډه شوه. هغه مهال ویل کېدل چې سور سیماب ځکه ډېره ګرانه بیه لري چې د روسیې او امریکا اټومي توغندیو په جوړښت کې مهم رول لوبوي. خو سور سیماب څه شی دی، او ایا رښتیا هم دومره ګرانبیه دی؟

سور سیماب څومره بیه او ارزښت لري؟

د یوې تنکۍ افغان توکمه- امریکايۍ پېغلې هغه وېډيو ډېره مشهوره شوې چې پر چينايي ټولنیزه شبکه 'ټېک‌ټاک' یې خپره کړې او د چين حکومت يې تورن کړی چې مسلمانان 'اجباري پنډغالو' کې ساتي او دا کار يې بل 'هولوکاسټ' بللی. فېروزې عزیز وروسته په ټویټر کې ليکلي چې هغه له دغې شبکې بلاک شوې.

د سینګار په پلمه د چین له مسلمانانو د یوې پېلغوټې ننګه

یوې نوې څېړنې موندلې، په سرطان له هرو ۱۰ اخته کسانو څه باندې یو کس د سرطان ناروغۍ له کبله نه، بلکې د زړه او د رګونو د بندېدو له امله مري. څېړنه وايي، په سرطان ناروغۍ له اخته ۳٫۲۳ میلیون ناروغانو ۳۸ سلنه یې د سرطان له کبله مړه شوي، ۱۱ سلنه نور د زړه د ناروغۍ او د وینې د رګونو د ستونزو له کبله.

له سرطان ناروغۍ رغېدلي 'د زړه ناروغۍ لوړ خطر لري'

نژدې نیمايي نفوس ځانونه شرمناک بولي او موږ په ځانګړو حالاتو کې د شرم احساس کوو. نو شرمناکوالی څه معنا لري او په اړه یې څه کولی شو؟

انسانان ولې شرمېږي؟ کارپوهان څه وايي

تاسو ته به د مهربانۍ ګټه څه وي. سړی په خپل زړه کې تودوالی احساسوي او یا ښه احساس کوي؟ دا به رښتیا وي، خو اوس ساینسپوهان او اکاډمیک کسان په نویو موندنو کي مومي چې مهرباني تر دې ډېر څه کولای شي – مهرباي مو ژوند اوږدولای شي.

مهرباني څه ته وايي او څه ګټه لري؟

د انسان د پرمختګ د نظریې په اړه ډېر ناسم معلومات خپاره شوي. د انسان د تاریخ او راتلونکې په اړه کوم حقیقتونه دي؟ د بي بي سي رادیو ۴ کې ډاکټرې هیلین آش د انسان د پرمختګ معما ته لنډه کتنه کړې، چې دلته یې اته مهم ټکي را اخلو.

ایا ډاروین تېروتی و؟ د انسان د پرمختګ اته حقیقتونه

د چین د ټیکنالوجۍ لوی شرکت "شاومي" په نړۍ کې تر ټولو د قوي (۱۰۸ مېګا پېکسله) کامرې لرونکي ټیلېفون رایستلو اعلان کړی. په کامره کې د سامسنګ شرکت د حسګر دقت کارول شوی دی.‌

په نړۍ کې تر ټولو قوي کامره لرونکی موبایل

په سکاټلنډ کې پولیسو د لادرکه او له خطر سره مخ کسانو د موندلو لپاره د ډرون کامرو نوی سیستم معرفي کړی. د کامرو دا پرمختللی سیستم کولی شي د ۱۵۰ مترو له واټنه هم هغه کسان په ګوته کړي چې پولیس یا کورنۍ یې په لټه کې وي. د دې سیستم کارولو لپاره یوازې دوه کسانو ته اړتیا ده

د لادرکه کسانو موندلو لپاره ډرون کامرې کارېږي

ساینسپوهانو د زمبسي سیند سوېل کې سیمه د لومړنیو انسانانو ټاټوبی بللی دی. دې سیمه کې اوس مالګینې یا تروې اوبه دي، خو تېر کې یو لوی ډنډ یا جهیل و چې ښايي دوه لکه کاله پخوا دلته د اوسنیو انسانانو ټاټوبی و.

د انسان د لومړني ټاټوبي "څرک ولګېد"

نوې څېړنه وايي، موږکان د موټروانۍ زده کولو کې لږ وېره احساسوي. د امریکا د ریچمونډ پوهنتون څېړونکو څو موږکانو ته د کوچنیو پلاستیکي موټرو چلول ور زده کړي دي. دې موږکانو ته د موټروانۍ زده کولو بدل کې د خوړو جایزه هم ور کړل شوې ده.

موږک موټر چلولو کې "ډېر نه وېرېږي"

طبي څېړونکي وايي، د غوره درملنې لپاره باید د وینې فشار درمل له ویده کېدو لږ مخکې وخوړل شي. د 'اروپايي زړه ژورنال' خپرونې رپوټ کې ویل شوي د خلکو ژوند ژغورلو لپاره دا ډېره اسانه لاره ده. په اړه دې وروستۍ څېړنه کې کابو ۱۹۰۰۰ کسانو برخه اخیستې

"د وینې فشار درمل باید له ویده کېدو لږ مخکې وخوړل شي"

په اروپا او امریکا کې د پوهنتونونو محصلین خپل علمي کارونه د پیسو په بدل کې پر نورو محصلینو ترسره کوي. په دغو هېوادونو کې یو شمېر محصلان د پوهنتونونو کورنۍ دندې تر ډېره په کینايي زدکوونکو لیکي او د دې کار لپاره پیسې ورکوي. د اټکل له مخې، په نړیواله کچه پر اکاډمیکو لیکنو د کال یو میلیارده ډالره لګول کیږي.

"محصلین د پیسو په بدل کې خپلې مقالې په نورو لیکي"

نیو زیلنډ کې څېړونکي وايي، تر۴۰ کلنۍ د ډېر عمر لرونکو خلکو د تګ چټکتیا دا ښیي چې ماغزه او بدن یې په کوم سرعت زړېږي. د یوه ساده ازمېښت په مرسته چې د انسان د تګ سرعت معلوموي، څېړونکو د وګړو د زړښت بهیر معلوم کړ. څېړونکي خپله مونده عالي بولي

په ۴۵ کلنۍ ورو تګ "د ژر زړېدو نښه ده"

درې ساینس پوهانو په ګډه د ۲۰۱۹ کال د نوبل نړیواله جایزه ګټلې ده. فیزیک پوه جېمز پېبلېز او دوه نورو سویسي ستوری پېژندونکي مایکل مېیار او ډایډير کوېلوز د سږنۍ نوبل جایزې ګټونکي اعلان شوي دي. فزیک پوه پېبلېز ته د کایناتو د تکامل په برخه کې د څېړنې او مېیار او لمر ډول ستوري شاوخوا د سیارې موندلو په ویاړ ددغه انعام ګټونکي بلل شوي.

د ۲۰۱۹ د فزیک نوبل جایزه درې ساینس پوهانو وګټله

د اقلیمي بدلون په اړه وروستۍ څېړنه ښیي چې په نړیواله کچه د دې پدیدې نښې او بدې اغېزې په چټکۍ سره ډېرې شوې دي. دا څېړنه داسې وخت کې خپه شوې ده چې ملګري ملتونه د دوشنبې پر ورځ په نیویارک کې د اقلیمي بدلون په اړه خبرې پیلوي

ساینس پوهان: د اقلیمي بدلون اوسنی وضعیت خطرناک دی

د امریکا په متحده ایالتونو کې یوې څېړنې ښودلې چې د ماشوم د اصلاح په موخه هغه په یوه ځای کې کښېنول چې د یوې مودې لپاره ونه ښورېږي او له چا سره خبرې ونه کړي، ماشوم ته تاوان نه لري.

یوه ځای کې 'جزايي کول' ماشوم ته ګټه لري که تاوان؟

فضا ته د هند لومړنۍ توغول شوې مصنوعي سپوږمۍ ظاهراً بې پایلې پاتې شوې. چارواکي وايي، چندریان-۲ په بریالیتوب سپوږمۍ ته نژدې شوې وه،‌ خو کله یې چې سطحې ته ۲۰۱ کیلومتره نژدې شوه، له ستونزو سره مخامخه شوه.

له توغول شوې هندي سپوږمکۍ سره اړیکه غوڅه شوې

د خندانې ډلې یا Chuckling squad په نامه ډلې ویلي، د ټوېټر د یوه بنسټګر او اجراییوي مشر جک ډورسي اکونټ یې هک کړی. د ښاغلي ډورسي ټوېټر اکونټ تر ۴ میلیون ډېر فالوورز لري چې هکرانو یې په کنټرولولو سره ۱۵ دقیقې سپکوونکي او توکمپال پیغامونه خپاره کړي.

د ټوېټر د مشر اکونټ هک شوی

افغانستان

ساینس پوهان پر یوه داسې تخنیک کار کوي چې له مخې به یې یوه ماشیني اله وکولی شي چې زخم ته غوږ ونیسي. په دې اله کې نسب شوي برېښنایي سېنسرونه به دا مالومولی شي چې په زخم کې د ننه څه روان دي، او د حالت مالومولو لپاره به د پټۍ یا بنداژ لېرې کولو ته اړتیا نه وي

داسې ماشین چې زخم ته غوږ نیسي

په امریکا کې یوه ځلموټي(تنکي ځوان) د فارټنایټ کمپیوټري لوبې د نړیوالې اتلولۍ په ګټلو سره ریکارډ ماتوونکې ۳ مېلیون ډالري جایزه وګټله. دا د برېښنايي ورزش په برخه کې د تاریخ تر ټولو ستره جایزه ده چې ۳۰ مېلیونه ډالره د ګټونکو تر منځ شریکوي.