स्पेननं अर्जेंटिनाचा पराभव करत दुसऱ्यांदा साकारला विश्वविजय, जाणून घ्या विजयाची 5 कारणे

चाहत्यांच्या दृष्टीनं अत्यंत निराशाजनक झालेल्या फिफा विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात स्पेननं अर्जेंटिनावर विजय मिळवला. फेरान टोरेसने अतिरिक्त वेळेत केलेल्या गोलच्या जोरावर स्पेननं 10 खेळाडूंसह खेळणाऱ्या अर्जेंटिनाच्या सलग दुसऱ्या विश्वचषक विजयाच्या स्वप्नावर पाणी फेरलं.

स्पेनच्या विजेत्या संघानं गतविजेत्या विश्वविजेत्यांविरुद्ध अनेक उत्तम संधी निर्माण केल्या होत्या. त्यांनी प्रामुख्यानं प्रतिस्पर्धी संघाचा खेळ खराब करण्याच्या डावपेचांचा अवलंब केला. त्यानंतर सामना अतिरिक्त वेळेत जाण्यापूर्वीच एन्झो फर्नांडिसला मैदानाबाहेर पाठवण्यात आलं.

106 व्या मिनिटाला बदली खेळाडू निको विल्यम्सच्या हेडरवर टॉरेसने जवळून मारलेल्या जोरदार शॉटने अर्जेंटिनाचा गोलकीपर एमिलियानो मार्टिनेझला चकवून स्पेनसाठी हिरो ठरला.

एकीकडे स्टार्सचा भरणा असलेल्या या विश्वचषकाचा झगमगाट असताना, हा सामना चाहत्यांच्या अपेक्षा पूर्ण करू शकला नाही कारण दोन्ही संघांनी चिवटपणे तो खेळला.

लॅमिन यामाल आणि मिकेल ओयार्झाबाल यांनी पहिल्या सत्रात अर्जेंटिनाच्या गोलरक्षक मार्टिनेझला बचाव करण्यास भाग पाडले.

शकीरा, मॅडोना आणि जस्टिन बीबर यांनी पहिल्या विश्वचषक हाफ-टाइम शोमध्ये सादरीकरण केलं.

फेरान टोरेसचा निर्णायक गोल

फेरान टोरेसनं फायनलमध्ये केलेल्या गोलनंच स्पेनचा अर्जेन्टिनावरचा विजय साकार झाला. स्पेनला मिळालेल्या गोलच्या अनेक संधी अर्जेंटिनाचा गोलकीपर एमिलियानो मार्टिनेझनं नाकारल्या.

अखेर 106 व्या मिनिटाला स्पेनचं खातं उघडलं. लामिन यमालनं पास केलेला बॉलपेद्रो पोरोनं डीप क्रॉस करत पेनल्टी एरियात फेकला, निको विल्यम्सच्या हेडरनं तो गोल पोस्टसमोर आणला आणि फेरान टोरेसनं अगदी योग्य क्षणी डाव्या पायानं तो नेटमध्ये भिरकावला.

फेरान टोरेस 26 वर्षांचा आहे.

2022 पासून तो स्पेनच्या ला लिगामध्ये एफ सी बार्सिलोना या क्लबचं प्रतिनिधित्व करतो. बार्सिलोनाला 2024-25 मध्ये ला लिगाचं विजेतेपद मिळवून देण्यात त्याचा महत्त्वाचा वाटा होता.

फेरान टोरेस आधी व्हॅलेन्सियाकडून खेळायचा. तसंच काही काळ इंग्लीश प्रीमियर लीगमध्ये मँचेस्टर सिटीकडूनही खेळला आहे.

मेस्सीला निराशाजनक निरोप?

फुटबॉलमधील महान खेळाडुंच्या यादीत स्थान मिळवलेल्या लियोनल मेस्सी याचा हा जर शेवटचा विश्वचषक सामना असेल तर गतविजेत्या अर्जेंटिनासाठी या पराभवाचं दुःख आणखी जास्त गहिरं असू शकतं.

मेस्सीलाही या सामन्यामध्ये फार प्रभावी अशी कामगिरी करता आली नाही.

सध्या 39 वर्षे वय असलेला मेस्सी नव्या स्टाईलमध्ये कमी वेगानं खेळत असल्याचं पाहायला मिळत आहे. पण तसं असलं तरी या विश्वचषकात त्यानं आठ गोल केलेले आहे. त्यामुळं अर्जेंटिनासाठी तो पुन्हा एकदा नक्कीच प्रेरणास्त्रोत बनला. विशेषतः इंग्लंडच्या विरोधात सेमीफायनलमध्ये मिळवलेल्या विजयात त्यानं 2-1 च्या विजयात दोन्ही गोलमध्ये सहकार्य केलं.

पण फायनलमध्ये स्पेननं त्याच्या विरोधात व्यवस्थित रणनिती आखत त्याच्यावर नियंत्रण ठेवलं. त्याला फक्त एक शॉट खेळता आला तोही निशाण्यावर लागला नाही. धोकादायक भागापासून त्याला दूर ठेवण्यात स्पेननं यश मिळवलं.

अर्जेंटिना च्या या पराभवाचं एक कारण म्हणजे ते स्पेनचा पराभव करण्यासाठी खेळत असल्याचं जाणवत होतं. त्यांनी त्यांच्या क्षमतेचा विचार करून तसा खेळ करण्यावर लक्ष केंद्रीत करायला हवं होतं.

या विश्वचषकात अर्जेंटिनानं अनेक रोमांचक सामने खेळत विजय मिळवला. पण स्पेन विरोधातील त्यांची कामगिरी पाहता, त्यांना तक्रार करण्याची संधीच नाही.

स्पेनची अविश्वसनीय आकडेवारी

स्पेनने आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधील सर्वाधिक काळ म्हणजे 38 सामने अपराजित राहण्याच्या इटलीच्या विक्रमाची बरोबरी केली आहे.

आयमेरिक लापोर्टे (22), ओयार्झाबाल (20), फॅबियन रुईझ (16), मिकेल मेरिनो (14) आणि यमाल (14) हे विश्वचषक/युरोपियन चॅम्पियनशिपमध्ये स्पेनसाठी कधीही सर्व सामने न हरता सर्वाधिक वेळा खेळलेले पाच युरोपियन खेळाडू ठरले.

लामिन यमाल स्पेनसाठी एकही सामना हरलेला नाही. त्यानं विश्वचषक आणि युरो स्पर्धांमध्ये मिळून 12 सामन्यांमध्ये सुरुवातीपासून खेळ केला असून, त्या सर्वांमध्ये संघ विजयी ठरला आहे. सुरुवातीपासून खेळताना या दोन स्पर्धांमध्ये कोणत्याही युरोपियन खेळाडूची ही सर्वोत्तम 100% विजयाची सरासरी आहे.

विश्वचषकाच्या इतिहासात एकाच स्पर्धेत सात सामन्यांमध्ये एकही गोल न खाता विजय मिळवणारा स्पेन हा पहिला संघ ठरला आहे.

फ्रान्सविरुद्ध स्पेनला सामोरे जावे लागलेला xG आकडा (0.3) हा, 1994 मध्ये स्वीडनविरुद्ध ब्राझीलने नोंदवलेल्या आकड्यानंतर, या स्पर्धेतील उपांत्य फेरीच्या सामन्यात कोणत्याही देशाने नोंदवलेला सर्वात कमी आकडा होता.(xG figure म्हणजे फुटबॉलमधील अपेक्षित गोलच्या (Expected Goals) आकडेवारीचा आकडा)

स्पेनचं शस्त्र ठरलं डिफेन्स

संपूर्ण स्पर्धेत स्पेननं काहीही चर्चा न होऊ देता शांतपणे आणि संयमाने खेळ केला. त्यांचा खेळ कदाचित तेवढा आकर्षक नसेल, पण त्यांच्या क्षमतेबद्दलच्या सर्व शंका आता पूर्णपणे दूर होतील हे नक्की.

युरो 2024 जिंकणाऱ्या स्पॅनिश संघाची सर्वात मोठी शक्ती म्हणजे लामिन यमाल आणि निको विल्यम्स यांचा उत्कृष्ट विंग प्ले होता.

पण दुखापतींमुळे या हंगामात त्यांचा प्रभाव फारसा दिसला नाही. त्यांना एकत्रितपणे फक्त एकच गोल करता आला आहे. मात्र, स्पर्धा जशी पुढे सरकत गेली, तसा यमालचा प्रभाव वाढत गेला आहे.

स्पर्धेच्या विजयी गोलमध्येही यमालचा सहभाग होताच.

स्पेन संघानं केवळ दुसऱ्यांदा विश्वचषक जिंकला आहे. फ्रान्सविरुद्ध रॉड्रीची मिडफिल्डमधील कामगिरी उत्कृष्ट होती. त्याने अनेक हल्ले रोखले. संघाच्या आक्रमणाचा पाया रचला आणि सामन्यावर नियंत्रण मिळवलं.

अँटेरिअर क्रुशिएट लिगामेंटच्या गंभीर दुखापतीमुळे दीर्घकाळ अनुपस्थित राहिल्यानंतर, तो आता 2024 मध्ये बॅलोन डी'ओर जिंकणाऱ्या पूर्वीच्याच पातळीवर परतलेला दिसत आहे.

फॅबियन रुईझनेही चांगली कामगिरी करत, बार्सिलोनाचा प्लेमेकर पेड्रीच्या जागी आपली निवड सार्थ ठरवली. स्पेनच्या डिफेन्सनं पुन्हा एकदा आपली ताकद दाखवून दिली.

अनेकदा म्हटलं जातं की, योग्य वेळी सर्वोत्तम कामगिरी करणारे संघच मोठ्या स्पर्धा जिंकतात. स्पेननं बलाढ्य संघांना ज्या पद्धतीनं पराभूत केलं, त्यावरून असं दिसतं की ते अगदी योग्य क्षणी सर्वोत्तम कामगिरीच्या शिखरावर पोहोचत गेले.

अर्जेंटिनाच्या पराभवाची 5 कारणे

1. मेस्सीवर जास्त अवलंबित्व - अर्जेंटिनाचा संघ मेस्सीवर जास्त अवलंबून असल्याचं पाहायला मिळालं. पण आपल्या चपळाईने विरोधी खेळाडूंना चकमा देणारा मेस्सीचा खेळ त्या दर्जाचा नव्हता. त्याचं पासिंगही नेहमीच्या दर्जाचे नव्हते. स्पेनने त्याच्यावर कडक नजर ठेवली होती. त्याला फक्त एकच शॉट मारता आला आणि तोही लक्ष्यापासून दूर होता.

2. बचावात्मक पवित्रा - आक्रमक खेळावर अवलंबून राहण्याऐवजी, अर्जेंटिनानं संघाने स्पेनचा खेळ विस्कळीत करून त्यांना हताश करण्याचा प्रयत्न केला. बचावात्मक पवित्रा त्यांच्या कामी आला नाही. काहींच्या मते, स्पेनच्या विजयाचे अंतर अधिक असू शकले असते, कारण त्यांनी अनेक सोप्या संधी गमावल्या. सामन्याच्या शेवटच्या क्षणांमध्ये अर्जेंटिनाला विजय खेचून आणण्याची संधी होती. ज्युलियानो सिमिओनीने दोन धोकादायक हल्ले चढवले, पण फुटबॉलमध्ये नशीब नावाचा काही प्रकार असेल, तर तो त्या दिवशी स्पेनच्या बाजूने होता. एका संधीचे कॉर्नरमध्ये रूपांतर झाले, तर दुसरा शॉट पोस्टच्या बाहेर गेला.

3. स्पेनचे मिडफिल्डवरील वर्चस्व - संपूर्ण स्पर्धेत स्पेनच्या मिडफिल्डने खेळाची गती नियंत्रित ठेवली आणि प्रतिस्पर्ध्यांना जास्त वेळ चेंडूवर ताबा ठेवू दिला नाही. स्पेन आपल्या अचूक पासिंगसाठी आधीच प्रसिद्ध आहे, परंतु या स्पर्धेत चेंडू ताब्यात घेण्याची आणि दबाव टाकण्याची त्यांची क्षमताही तितकीच प्रभावी होती. विजेतेपदाच्या सामन्यात, स्पेनच्या खेळाडूंनी खेळाच्या बहुतांश वेळेत चेंडूचा ताबा कायम ठेवला आणि अर्जेंटिनाला गती मिळवण्यापासून रोखले.

4. एक खेळाडू कमी - दुसऱ्या हाफच्या अतिरिक्त वेळेच्या तिसऱ्या मिनिटाला, पाऊ कुबार्सीवर हेतुपुरस्सर फाऊल केल्याबद्दल एन्झो फर्नांडिसला दुसरे पिवळे कार्ड दाखवण्यात आले आणि त्याला मैदान सोडावे लागले. त्यानंतर अर्जेंटिना 10 खेळाडूंसह स्पेनविरुद्ध खेळला. 10 खेळाडूंसह खेळणे कोणत्याही संघासाठी आव्हानात्मक असते, विशेषतः अशा स्पॅनिश संघाविरुद्ध ज्याने संपूर्ण स्पर्धेत फक्त एकच गोल खाल्ला होता.

5. स्पेनची सांघिक ताकद - स्पेनकडे किलियन एमबाप्पे, लिओनेल मेस्सी किंवा ख्रिस्तियानो रोनाल्डोसारखे सुपरस्टार नाहीत, पण त्यांच्याकडे एक असा संघ आहे जो एखाद्या परिपूर्ण यंत्राप्रमाणे एकत्रितपणे खेळतो. मिकेल ओयार्झाबालचे पाच गोल, रोड्री आणि पेद्री यांचे उत्कृष्ट प्लेमेकिंग, मार्क कुकुरियाची आक्रमकता आणि बदली खेळाडू म्हणून मैदानात उतरल्यावर मिकेल मेरिनोची प्रभावी कामगिरी - या संपूर्ण संघात कोणा एका खेळाडूला वेगळे काढणे कठीण आहे. हा एक वाद्यवृंदासारखा संघ आहे, जिथे प्रत्येक खेळाडू आपली भूमिका अगदी अचूकपणे बजावत आहे.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)