ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

ለዘመናት መቋጫ ሳያገኝ የቆየው በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል ያለው የድንበር ይገባኛል ጥያቄ ከኅዳር ወር መጀመሪያ ወዲህ ሱዳን ይዞታዬ ነው ወዳለቻቸው ለም የድንበር አካቢዎች ወታደሮቿን ካሰማራችና ኢትዮጵያ የሱዳን ሠራዊት ድንበሬን ጥሶ ገብቷል ካለች በኋላ ውጥረቱ አይሏል።

የኢትዮጵያና ሱዳን ድንበር አካባቢ እንዴት ሰነበተ?

ጥቅምት 24፣ 2013 የትግራይ ኃይሎች በሰሜን ዕዝ ላይ ጥቃት መፈጸማቸውን ተከትሎ ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ የፌደራሉን ጦር ወደ ትግራይ ማዝመታቸው ይታወሳል። ይህ ግጭት በሰው እና በንብረት ላይ ጉዳትን አስከትሏል። የዚህ ግጭት መንስዔ እና ከግጭቱ በኋላ የተከናወኑ አበይት ጉዳዮችነ በወፍ በረር ለመቃኘት ሞክረናል።

በትግራይ የተከሰተው ግጭት አንኳር ነጥቦች ሲዳሰሱ

ጠቅላይ ሚኒስትር ሐምዶክ በጋዜጣዊ መግለጫው ወቅት እንዳረጋገጡት አዲሱ መንግሥት እኤአ በ ታህሳስ ወር 2019 ለተካሄደው ሕዝባዊ አብዮት መርሆዎች ተገዢ የሚሆን ሲሆን ከዚህ በፊት የነበሩ አመራሮች የጀመሩትን ስኬት ይዞ የሚቀጥል ይሆናል።

ሱዳን የቀድሞውን የአማፂ መሪ ሚንስትር አድርጋ ሾመች

ጠቅላይ ሚኒስትር ሃምዶክ ሁለቱ አገራት መካከል አለመግባባት በፈጠረው የድንበር ጉዳይ ሱዳን ጦርነት ውስጥ ያለመግባት "የፀና አቋም" እንዳላት ተናግረዋል።

ሱዳን ኢትዮጵያ ላይ ጦርነት መክፈት እንደማትፈልግ ገለፀች

የሱዳኑ ሱና ከፍተኛ የመከላከያ ኃላፊን ጠቅሶ፤ ሱዳን በምዕራባዊ ድንበሯ ላይ የሚገኘውንና ከኢትዮጵያ ጋር ያወዛግባት የነበረውን መሬት እንደማትመልስ ዘግቧል። ኢትዮጵያ በበኩሏ አለመግባባቱን በድርድር ለመፍታት ሱዳን የያዘችውን መሬት እንድትለቅ እንደ ቅድመ ሁኔታ ማስቀመጧ ይታወሳል።

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር የሚያወዛግባትን መሬት እንደማትለቅ አስታወቀች

የሱዳን ሉአላዊ የሽግግር ምክር ቤት ፕሬዝዳንት የሆኑት ሌፍተናንት ጀነራል አብዱል ፋታህ አል ቡርሐን ሱዳን ከኢትዮጵያም ሆነ ከሌላ ጎረቤት አገር ጋር ጦርነት ወስጥ መግባት እንደማትፈልግ ነገር ግን ስንዝር መሬት እንደማትሰጥ ገለጹ። የሱዳን ዜና አገልግሎት እንደዘገበው ሌፍተናንት ጀነራል አል ቡርሐን ይህንን የተናገሩት ከአገሪቱ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖች ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ ሲሆን፤ ጨምረውም አገራቸው ሕጋዊ መብቷን በሚያስከብር መንገድ አሁን በሱዳን ሠራዊት የተያዙት ቦታዎች በይዞታዋ ውስጥ ከሚያደርግ ስምምነት ፍላጎታቸው መሆኑን ገልጸዋል።

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት ውስጥ መግባት እንደማትፈልግ ገለጸች

ሱዳን የኢትዮጵያን ድንበር አልፋ እንድትጠብቅምም ሆነ መሬት እንድትይዝ የተደረሰ ስምምነት እንደሌለ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ጥር 12/ 2013 ዓ. ም በሰጡት መግለጫ አስታውቀዋል። "ድንበር አካባቢ የሁለቱን አገሮች ደህንነት የሚጎዳ እንቅስቃሴ እንዳይኖር በኛ አመራር ለሱዳን መንግሥት አደራ ተሰጥቷል" ያሉት ቃለ አቀባዩ ሆኖም"ድንበሩን አልፈው አገራችን ግቡ መሬት ይዛችሁ ጠብቁልን የሚል አይነት ሊኖር የሚችል አይደለም፤ አልነበረም" ብለዋል።

"ሱዳን ድንበራችንን አልፋ እንድትገባ የተደረሰ ስምምነት የለም" የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

በያዝነው የፈረንጆቹ ዓመት በወታደራዊ ኃይል ጥንካሬ ዝርዝር ውስጥ ከገቡት የአፍሪካ አገራት መካከል ኢትዮጵያ የስድስተኛነትን ቦታ ስትይዝ በዓለም 60ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣላች። የተለያዩ መረጃዎችን መሠረት በማድረግ በየዓመቱ የአገራትን ወታደራዊ ጥንካሬ የሚያሳይ ደረጃን የሚያወጣው 'ግሎባል ፋየር ፓወር' የተባለው ተቋም ለዚህ ዓመት ባወጣው ዝርዝር ውስጥ 35 የአፍሪካ አገራት የተካተቱ ሲሆን ኢትዮጵያ የ6ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።

ኢትዮጵያ በወታደራዊ ኃይል ጥንካሬ ከአፍሪካ 6ኛ ከዓለም 60ኛ ሆነች

በዓለም ላይ ከፍተኛ መፈናቀልን አስከትሏል ከሚባሉ ግጭቶች አንዱ የዳርፉር ጦርነት ነው። የአረብ ዘርያ ባላቸውና አረብ ባልሆኑ ጎሳዎች መካከል በሚቀሰቀስ የጥቅም ግጭት በርካቶች ጭዳ ሆነዋል።

ሱዳን ዳርፉር ውስጥ በተቀሰቀሰ ግጭት 83 ሰዎች ተገደሉ

የአውሮፓ ሕብረት ለኢትዮጵያ የሚያደርገውን የ107 ሚሊዮን ዶላር የበጀት ድጋፍን የሰብዓዊ ርዳታ ድርጅቶች በትግራይ ክልል ድጋፍ ለሚፈልጉ ሰዎች ያለ አንዳች ገደብ ዕርዳታ ማቅረብ እስኪችሉ ድረስ ማገዱን አስታወቀ። የአውሮፓ ሕብረት ባወጣው ጽሑፍ ላይ የሕብረቱ ከፍተኛ ዲፕሎማት ጆሴፕ ቦሬል ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ በትግራይ የተከሰተውን ግጭት ለማስቆም ቀደም ሲል ካገኙት የሰላም ኖቤል ሽልማት አንጻር እርምጃ እንዲወስዱ ጠይቀዋል።

የአውሮፓ ሕብረት ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን የበጀት ድጋፍ አገደ

ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር በሚያዋስናት ምሥራቃዊው የአል-ቀዳሪፍ ግዛት ላይ ማንኛውንም የአየር በረራ እንዳይካሄድ አገደች። የሱዳን ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን ሐሙስ ዕለት "በአገሪቱ ምሥራቃዊ ክፍል የአል ቀዳሪፍና የአል ፋሽጋ አየር ክልል ላይ ማንኛውም በረራ እንዳይካሄድ" ውሳኔ መተላለፉን የሱዳን መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

ሱዳን በምሥራቃዊ ግዛቷ የአየር ክልል በረራ እንዳይካሄድ አገደች

የሱዳን ወታደሮች ኢትዮጵያዊያን የሚኖሩባቸውን የእርሻ አካባቢዎችን መቆጣጠራቸውን ተከትሎ ኢትዮጵያ ጉዳዩን አለዝባ በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለመፍታት ያላትን ፍላጎት በመግለጫዎች ብታሳውቅም ነገሮች እየተጠናከሩና እየተባባሱ በመምጣት ላይ ናቸው። ይህም ውጥረት ወታደራዊ እንቅስቃሴን አስከትሎ ይፋዊ መወነጃጀል መሰማት ከጀመረ ሳምንታት ተቆጥረዋል።

እየተካረረ የመጣው የኢትዮጵያና የሱዳን የድንበር ፍጥጫ

በአወዛጋቢው የድንበር አካባቢ ሱዳን ሕገ ወጥ እንቅስቃሴ ማድረግ መቀጠሏን የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ። የሚኒስቴሩ ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ዛሬ አዲስ አበባ ውስጥ ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት "ሱዳን በድንበር አካባቢ በተጠናከረ ሁኔታ ጦሯን እያንቀሳቀሰች ነው" ሲሉ ገልጸዋል።

"ሱዳን በድንበር አካባቢ በተጠናከረ ሁኔታ ጦሯን እያንቀሳቀሰች ነው" የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

ኢትዮጵያ፣ ግብጽና ሱዳን በሕዳሴ ግድብ ዙሪያ ሲያደርጉት የነበረው ውይይት በሳምንቱ ማብቂያ ላይ የተሰበሰበ ሲሆን ድርድሩን ለማስቀጠል በቀረበ ሃሳብ ላይ ሱዳን ሳትስማማ መቅረቷን ተገለጸ።

ሱዳን በሕዳሴ ግድብ ድርድር ሂደት ላይ ሳትስማማ ቀረች

በፌደራል መንግሥትና በህወሓት ኃይሎች መካከል ጥቅምት 24/2013 ዓ.ም የተቀሰቀሰው ግጭት ተከትሎ የሱዳን ጦር የኢትያጵያን ድንበር ጥሶ በመግባት መሬት መያዙን ኢትዮጵያና ሱዳን ከዚህ ቀደም የነበራቸውን መልካም ግንኙነት እንዲሻክር ያደረገ መሆኑን ቃል አቀባዩ ተናግረዋል።

"ድንበሩ ወደ ቀደመ ቦታው ተመልሶ ችግሩ በሰላም መፈታት አለበት" የኢትዮጵያ መንግሥት

የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ድርጅት (ዩኤንኤችሲአር) አሁንም ስደተኞች ከኢትዮጵያ ትግራይ ክልል እየመጡ መሆኑን ሲያስታውቅ በቅርቡ ወደ ሱዳን ከተሰደዱት ሰዎች መካከል የመጀመሪያዎቹን ወደ አዲስ የስደተኞች ማቆያ ማዘዋወሩን ገለጸ።

የተባበሩት መንግሥታት ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ወደ ሱዳን እየመጡ ነው አለ

ለአንድ ወር ያህል ተቋርጦ ትናንት ዕሁድ በተጀመረው በታላቁ ሕዳሴ ግድብ ዙሪያ በሚካሄደው ስብሰባ ሁለተኛ ቀን ላይ ሱዳን ሳትገኝ መቅረቷን ኢትዮጵያ ስታስታውቅ ሱዳን ደግሞ ቅሬታ አሰማች። የኢትዮጵያ ውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ እንዳመለከተው በውሃ ጉዳይ ሚኒስትሮች ሊካሄድ ታቅዶ የነበረው ውይይት ላይ ሱዳን ባለመገኘቷ ሳይሳካ እንደቀረ አመልክቷል።

ሱዳን በሦስትዮሽ ውይይቱ ላይ ሳትገኝ በመቅረት ቅሬታዋን አሰማች

ተቋርጦ የቆየው በታላቁ ሕዳሴ ግድብ ዙሪያ የሚደረገው ስብሰባ እሁድ ዕለት ሲካሄድ፣ ግብጽ በአፍሪካ ሕብረት ሊቀመንበር የተሰየሙ ባለሙያዎች ያቀረቡትን ረቂቅ ሰነድ እንደማትቀበለው ማስታወቋን የኢትዮጵያ ውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር ገለጸ። ረቂቅ ሰነዱን ኢትዮጵያና ሱዳን በአዎንታዊ መልኩ እንደሚቀበሉት ያሳወቁ ሲሆን ውይይቱ እንደሚቀጥል ታውቋል።

ግብጽ በባለሙያዎች የቀረበውን ሰነድ አልቀበልም ማለቷ ተነገረ

በኢትዮጵያና በሱዳን ድንበር ለዘመናት በቆየው ውዝግብ ምክንያት በሁለቱ አገራት ሠራዊቶች መካከል የሚደረግ ግልጽ ወታደራዊ ግጭት ከዚህ በፊት እምብዛም አጋጥሞ ባያውቅም በቅርቡ በድንበር አካባቢ የታየው ሁኔታ ግን ነገሮች እየተቀየሩ መሆናቸውን ያመለክታል።

ለዘመናት የዘለቀው የኢትዮጵያና ሱዳን የድንበር አለመግባባት

በተባበሩት መንግሥታት ተልዕኮ ስር ኢትዮጵያ በርካታ ቁጥር ያላቸውን ወታደሮችንና የፖሊስ ኃይል ያሰማራችበት የዳርፉር ሠላም ማስከበር ተልዕኮ ተጠናቋል። ዩናሚድ በሚባል የአንግሊዝኛ ምህጻረ ቃል የሚታወቀው የዳርፉር ሠላም ማስከበር ተልዕኮ ውስጥ ኢትዮጵያ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸውን ወታደሮች ካበረከቱ ሦሰት ቀዳሚ አገራት አንዷ ናት።

ኢትዮጵያ በርካታ ሠራዊት ያበረከተችበት የዳርፉር ሠላም ማስከበር ስምሪት አበቃ

የሱዳንና እስራኤል ስምምነት ስጋት የሆነባቸው ስደተኞች

የሱዳኑ የማስታወቂያ ሚንስትር ፋይሳል ሳሊህ የአገራቸው ወታደሮች በድንበር አካባቢ በኢትዮጵያውያን አርሶ አደሮች ተይዞ ከሚገኘው መሬት ውስጥ "በአሁኑ ጊዜ ከ60 አስከ 70 በመቶ የሚሆነውን የሱዳን መሬትን መልሶ ይዟል" በማለት ከቀናት በፊት ለሮይተርስ ተናግረዋል። በምዕራብ ጎንደር ዞን በተለይም መተማና ምዕራብ አርማጭሆ ወረዳዎች የሱዳን ወታደሮች ዘልቀው በመግባት በአርሶ አደር ማሳዎች ላይ ጉዳት ማድረሳቸውንና ሰዎች መፈናቀላቸውን ቢቢሲ ከአካባቢው ባለስልጣናትና ነዋሪዎች አረጋግጧል።

በተስፋ መቁረጥና በስጋት ውስጥ የሚገኙት የኢትዮ-ሱዳን ድንበር አርሶ አደሮች

ሰሞኑን ወታደራዊ እንቅስቃሴ እየታየበት ባለው ኢትዮጵያን ከሱዳን ጋር በሚያዋስነው የድንበር አካባቢ በነዋሪዎች ጉዳት ሲደርስ በርካቶች ደግሞ መፈናቀላቸውን የምዕራብ ጎንደር ዞን አስተዳደር ገለጸ። የዞኑ አስተዳዳሪ አቶ ደሳለኝ ጣሰው ለቢበሲ እንዳስታወቁት በግጭቱ አራት ሰዎች ላይ ጉዳት ሲደርስ ሁለቱ መሞታቸውን ጠቅሰው ከ1700 በላይ ሰዎች ከድንበሩ አካባቢ መፈናቀላቸውን ተናግረዋል።

በኢትዮጵያና ሱዳን ድንበር ላይ ባለው ችግር ጉዳት መድረሱ ተነገረ

ኢትዮጵያና ሱዳን የሚጋሩት ድንበር ርዝመት 750 ኪሎ ሜትር ያካልላል። ነገር ግን ይህ ድንበር አብዛኛው ርቀት ግልጽ በሆነ መንገድ መሬት ላይ አልተመላከተም። ይህን ለማሳካት ተደጋጋሚ ንግግሮች ተጀምረው በተደጋጋሚ ተቋርጠዋል። አሁን ኢትዮጵያና ሱዳን ያሉበት አካባቢ ታሪካዊ ሁኔታዎች ከብሉ ናይል እና አትባራ ወንዞች ጋር በአንድም በሌላም መልኩ የተጋመዱ ናቸው።