Vì sao có hàng ngàn người biểu tình ở New Delhi?

Tại Ấn Độ, hàng chục ngàn người biểu tình thuộc thế hệ Gen Z đã xuống đường ở thủ đô New Delhi, kêu gọi Bộ trưởng Giáo dục nước này từ chức.

Khởi đầu chỉ là một phong trào châm biếm trên mạng vài tháng trước, Đảng Cockroach Janta (CJP) (Tạm dịch: Đảng Con Gián) hiện đã trở thành một trong những phong trào thanh niên nổi bật nhất ở Ấn Độ.

Dưới đây là những điều bạn cần biết.

Vì sao hàng ngàn người biểu tình ở New Delhi?

Mặc dù bắt nguồn từ yếu tố hài hước, CJP nhanh chóng trở thành tâm điểm thu hút đối với những người trẻ Ấn Độ đang bất mãn.

Phong trào nằm dưới sự lãnh đạo của Abhijeet Dipke, 30 tuổi, chuyên gia truyền thông chính trị và cựu sinh viên Đại học Boston.

Ông cho biết phong trào ban đầu chỉ là một trò đùa. Tuy nhiên, sau khi đăng một biểu mẫu Google để mọi người đăng ký tham gia, ông đã nhận được hàng chục ngàn phản hồi.

Điều này đã thúc đẩy CJP phát triển thành một phong trào biểu tình thực sự. Ngày 9/7, nhóm thông báo sẽ tổ chức một cuộc tuần hành tới Quốc hội vào ngày 20/7.

Cuộc tuần hành càng thu hút sự chú ý sau vụ việc liên quan đến Sonam Wangchuk, một kỹ sư và nhà hoạt động nổi tiếng.

Ông đã tuyệt thực suốt 20 ngày để ủng hộ CJP tại Jantar Mantar, đài thiên văn 300 năm tuổi ở New Delhi, địa điểm thường diễn ra các cuộc biểu tình.

Đến thứ Bảy (18/7), ông Wangchuk, 59 tuổi, bị cưỡng chế đưa vào bệnh viện, làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong những người ủng hộ CJP và khiến phong trào biểu tình càng được chú ý hơn.

Vì sao họ được gọi là những người biểu tình 'gián'?

Tên gọi của đảng này là nhằm đáp trả những phát biểu của Chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ Surya Kant.

Trong một phiên điều trần, ông được cho là đã ví những người trẻ thất nghiệp chuyển sang làm báo chí và hoạt động xã hội giống như "gián" và "ký sinh trùng".

Sau đó, ông làm rõ rằng mình chỉ ám chỉ những người có "bằng cấp giả và không hợp lệ", chứ không phải giới trẻ Ấn Độ nói chung.

Tên gọi này cũng là cách chơi chữ nhại theo Đảng Bharatiya Janata (BJP) – đảng của Thủ tướng Narendra Modi, nguời cầm quyền từ năm 2014.

Từ trên mạng bước ra đời thực, nhiều tình nguyện viên của phong trào đã mặc trang phục hóa trang thành gián khi tham gia các hoạt động dọn dẹp và biểu tình.

Đảng Con Gián muốn gì?

CJP chủ yếu phản đối những vấn đề mà họ cho là tồn tại trong hệ thống giáo dục của Ấn Độ.

National Eligibility cum Entrance Test (NEET) là kỳ thi tuyển sinh chính vào các trường y trên toàn quốc.

Khoảng 2,28 triệu thí sinh dự thi vào ngày 3/5 sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ôn luyện cho kỳ thi vốn nổi tiếng khó khăn này. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, kỳ thi bị hủy do xuất hiện cáo buộc đề thi bị rò rỉ.

Đây là cú sốc lớn đối với các thí sinh, buộc họ phải thi lại vài tuần sau đó trong điều kiện an ninh nghiêm ngặt. Sự phẫn nộ trước sự việc này là một trong những nguyên nhân khiến CJP phát động biểu tình.

CJP cùng các gia đình cũng cáo buộc rằng khoảng 20 học sinh đã tự tử vì quá đau khổ sau khi kỳ thi bị hủy.

Kỳ thi NEET cũng từng vướng vào một vụ bê bối tương tự hồi năm 2024.

CJP kêu gọi cải tổ toàn diện hệ thống giáo dục, tăng cường trách nhiệm giải trình đối với các vụ rò rỉ đề thi và yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức.

Sau khi ông Wangchuk được đưa vào bệnh viện hôm 20/7, lãnh đạo CJP Abhijeet Dipke cũng kêu gọi Thủ tướng Narendra Modi từ chức.

Phong trào này thách thức chính phủ đến mức nào?

Hiện chưa rõ liệu CJP có đạt được mục tiêu buộc bộ trưởng Giáo dục từ chức và cải tổ hệ thống giáo dục hay không, nhưng phong trào đã tạo ra ảnh hưởng đáng kể tại Ấn Độ.

Cuộc biểu tình hôm 20/7 là cuộc biểu tình lớn nhất tại thủ đô New Delhi trong nhiều năm qua nhằm phản đối chính phủ của ông Modi.

Phong trào cũng nhận được sự ủng hộ từ nhiều chính trị gia đối lập.

Nhận xét về những hình ảnh cảnh sát dùng dùi cui trấn áp sinh viên biểu tình hôm thứ Hai, Chủ tịch đảng Quốc Đại Mallikarjun Kharge cho rằng đây là một "cuộc tấn công vào nền dân chủ".

Mahua Moitra, nghị sĩ thuộc đảng All India Trinamool Congress, đã tham gia cùng đoàn biểu tình vào buổi sáng trước khi tới Quốc hội.

Lãnh đạo đảng Samajwadi, Akhilesh Yadav, cũng bày tỏ sự ủng hộ dành cho người biểu tình, cho rằng các sinh viên và những người tập trung tại New Delhi cần được đối xử với sự tôn trọng.