Vụ án sách 'Chuyện với Thanh': Bắt ba lãnh đạo Nhà xuất bản Hội Nhà văn

Công an vừa khởi tố, bắt tạm giam ba lãnh đạo chủ chốt của Nhà xuất bản Hội Nhà văn, gồm Bà Nguyễn Thúy Hằng, ông Đào Bá Đoàn và ông Nguyễn Văn Yên.

Vụ án liên quan tới cuốn sách Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng của tác giả Nguyễn Thành Nam tiếp tục với những diễn biến chấn động, khi vào tối 15/7, công an đã thông báo việc khởi tố, bắt tạm giam thêm ba cán bộ lãnh đạo Nhà xuất bản Hội Nhà văn.

Trước đó, tác giả sách là ông Nguyễn Thành Nam và một người liên quan cũng đã bị bắt.

Khởi tố ba lãnh đạo nhà xuất bản

Mở rộng điều tra vụ án "làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Hà Nội vừa khởi tố, bắt tạm giam thêm ba người, gồm:

Báo chí Việt Nam dẫn thông tin từ công an cho biết ba người này bị điều tra về trách nhiệm liên quan đến "các nội dung xuyên tạc, sai sự thật" trong cuốn sách Chuyện với Thanh.

Trước đó, vào ngày 7/7, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hà Nội đã thông báo khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Nguyễn Thành Nam và ông Trần Việt Anh để điều tra về hành vi "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" theo Điều 117 Bộ luật Hình sự.

Ông Nam là tác giả sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Ông Việt Anh là nhà sáng lập của Spiderum, một mạng xã hội được xây dựng với chức năng chia sẻ thông tin, quan điểm.

Đến nay, chính quyền đã xử lý vụ việc liên quan đến sách Chuyện với Thanh như sau:

'Hợp đồng 1 tỷ đồng'

Vào tối 15/7, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã phát hình ảnh các bị can thú nhận hành vi của mình, tương tự như những gì mà đài này kết hợp với công an thường làm trong các vụ án được dư luận quan tâm khác.

Khi công an phối hợp với VTV thực hiện việc ghi hình và công bố lời khai ra đại chúng, không có thông tin cho biết những bị can này đã được tiếp cận luật sư hay chưa.

Tuy nhiên, việc lấy lời khai và phát trên truyền hình quốc gia – sau đó được báo chí đăng tải rộng rãi – tạo ra nhận thức rộng rãi rằng các bị can đã nhận tội, do đó tạo thuận lợi cho việc điều tra, xét xử về sau, bất chấp có nhiều ý kiến cho rằng cách làm này tạo ra rủi ro bất lợi cho bị can.

Theo bản tin trên VTV, Nhà xuất bản Hội Nhà văn đã ký hợp đồng hợp tác xuất bản với ông Nguyễn Thành Nam để thực hiện việc in ấn và phát hành sách Chuyện với Thanh. Thực hiện hợp đồng, tác giả Nguyễn Thành Nam đã trả cho phía nhà xuất bản 1 tỷ đồng.

Từ số tiền này, 120 triệu đồng được chi cho ba cá nhân trực tiếp biên tập bản thảo; gần 280 triệu đồng được dùng cho hoạt động in ấn, quảng cáo và tổ chức sự kiện ra mắt sách; hơn 600 triệu đồng được giữ tại quỹ tiền mặt của nhà xuất bản.

Cũng theo VTV, bị can Đào Bá Đoàn khai đã nhận 50 triệu đồng từ kế toán của nhà xuất bản chi trả cho việc biên tập ngoài giờ.

VTV dẫn tài liệu cơ quan điều tra cho biết cả ba bị can trên đã có hành vi biên tập, chỉnh sửa, xuất bản, quảng bá sách Chuyện với Thanh.

Theo kết quả điều tra mở rộng, với vai trò tổng biên tập Nhà xuất bản Hội Nhà văn, ông Đào Bá Đoàn đã cùng biên tập viên Nguyễn Văn Yên tham gia kiểm duyệt, biên tập và chỉnh sửa nội dung cuốn sách.

Từ tháng 6 đến cuối tháng 9/2025, các bị can đã đọc, biên tập và chỉnh sửa bản thảo cuốn Chuyện với Thanh.

'Án văn'

Trên mạng xã hội, nhiều người gọi đây là một vụ "án văn" trong "kỷ nguyên vươn mình" và so sánh với các vụ án trong quá khứ, khi các nhà văn, nghệ sĩ bị chính quyền trừng phạt vì tác phẩm của họ, như vụ Nhân văn – Giai phẩm hồi thập niên 1950.

Khác với hầu hết các vụ việc trong quá khứ, khi nghệ sĩ bị tù đày vì sáng tác và phổ biến các tác phẩm bị coi là "phản động", "xét lại", "trái với đường lối của Đảng", tác phẩm trung tâm trong vụ án hiện tại là một cuốn sách tôn vinh lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Tác giả Nguyễn Thành Nam là một người sùng kính Hồ Chí Minh nhiệt thành. Ông có thời gian dài giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại VinUni, trường đại học trong hệ sinh thái của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.

Từ các bài giảng và bài nói chuyện của mình, ông Nam đã tập hợp thành sách Chuyện với Thanh, theo hướng diễn giải sự nghiệp của lãnh tụ Hồ Chí Minh thành các bài học cho ngày nay.

Tuy nhiên, cách sử dụng ngôn từ mới lạ, trẻ trung và có phần suồng sã trong một cuốn sách nói về Hồ Chí Minh, lãnh tụ được Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng thành một biểu tượng hoàn hảo như thánh thần, đã khiến cuốn sách bị chỉ trích.

Một số người đã chia sẻ trên mạng xã hội các đoạn trích, các câu từ – như "phượt", "điếu đóm" – mà ông Nam dùng để mô tả ông Hồ và kết luận rằng như vậy là báng bổ. Làn sóng chỉ trích dâng lên thành lời kêu gọi chính quyền vào cuộc xử lý.

Rốt cuộc, công an đã ra tay bằng việc khởi tố tác giả Nguyễn Thành Nam và ông Trần Việt Anh, người được xác định đã sử dụng mạng xã hội Spiderum để giúp ông Nam quảng bá cuốn sách.

Vụ án sau đó tiếp tục được mở rộng và đến tối 15/7, có thêm ba lãnh đạo Nhà xuất bản Hội Nhà văn bị bắt.

Doanh nhân thành đạt; đại tá, nhà văn nổi tiếng

Ông Nguyễn Thành Nam, sinh năm 1961, từng lấy bằng tiến sĩ toán học tại Liên Xô.

Vào năm 1988, ông cùng 12 người khác lập ra công ty FPT, sau này phát triển thành tập đoàn công nghệ thông tin và giáo dục hàng đầu Việt Nam.

Từ năm 2009 đến 2011, ông giữ chức tổng giám đốc FPT. Sau đó, ông chuyển hướng sang giáo dục, với chức vụ phó chủ tịch Hội đồng Quản trị Trường Đại học FPT, và khởi xướng mô hình đại học trực tuyến FUNiX.

Là một người tôn kính lãnh tụ Hồ Chí Minh, ông đã dành nhiều thời gian nghiên cứu về sự nghiệp của vị cha đẻ Đảng Cộng sản Việt Nam. Hướng tiếp cận chủ đạo của ông là diễn giải sự nghiệp Hồ Chí Minh thành các bài học quản trị cho ngày nay.

Vào ngày 19/8/2019, ông đã được mời đến chia sẻ tại chương trình giao lưu "Hồ Chí Minh - Hành trình khát vọng" do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức tại Cung Văn hóa Hữu Nghị ở Hà Nội. Tại đây, ông được tuyên dương là một trong những điển hình tiêu biểu toàn quốc về học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Gần đây, ông Nam còn được biết đến là nhà đầu tư cho phim Ðịa đạo: Mặt trời trong bóng tối có nội dung ca ngợi du kích Củ Chi trong Chiến tranh Việt Nam.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, Chuyện với Thanh không phải là một cuốn sách "phản động", xét theo định nghĩa "phản động" mà Đảng Cộng sản Việt Nam sử dụng, đó là chống lại Đảng và các lãnh tụ cộng sản.

Tác giả của nó – ông Nguyễn Thành Nam – cũng không phải là một nhà bất đồng chính kiến, một nhân vật "lề trái", mà là người luôn "kính Bác, yêu Đảng".

Tuy nhiên, qua điều tra, công an cho biết ông Nam và những bị can khác đã có hành vi làm, tàng trữ, phát tán nhiều video clip và cuốn sách Chuyện với Thanh, với nội dung "có tính chất xuyên tạc lịch sử các cuộc cách mạng, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước; xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước khác".

Trong số những người bị bắt, ông Nguyễn Văn Yên là một nhà báo, nhà văn, đại tá quân đội, được biết đến nhiều qua bút danh Yên Ba.

Ông từng làm trưởng Phòng biên tập Thời sự Quốc tế Báo Quân đội Nhân dân và trước khi bị bắt là trưởng ban biên tập Nhà xuất bản Hội Nhà văn.

Ông từng xuất bản nhiều cuốn sách như Những mảnh ký ức, Răng sư tử, Nhượng Tống - bi kịch con người giữa những xung đột của thế kỷ XX. Ông cũng được biết đến là nhà sưu tầm sách nổi tiếng.

Trần Việt Anh là nhà sáng lập mạng xã hội Spiderum, được quảng bá là nền tảng chia sẻ tri thức của giới trẻ Việt Nam.