ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ካሮሊን ኪንግ፡ ቅያር ጸላም ከብዲ ረኺባ ንክትትከለላ፡ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክትጽበ ነይርዋ።
ኣብዘን እዋናት እዚኣ ከኣ ምሉእ ነብሳ እናተሸምረረ፡ ቁመታ ካብ 1.63 ሜትሮ ናብ 1.37 ሜትሮ ጎዲሉ።


ሳሕቲ ብዝረአ ሕማም፡ ቁመታ ብ30 ሰንቲ ሜትር ዝጎደለ ኣደ  

ክንምገቦም ዝግባእ ሸውዓተ ኣገደስቲ መግቢታት 

ተመራመርቲ፡ ካብ ኢንዶሜትሪዮሲስን መንሽሮ ማህጸንን ክሳብ ሕማም ሽኮርን ጸገማት ታይሮይድን፡ ዘለው ጸገማት ጥዕና ንምፍላጥ ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተፈላለየ ተስፋ ዝህቡ ርኽበታት ሒዞም ይመጽኡ ኣለው። 

ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተሓብኡ ምስጢራት ጥዕና

ተመራመርቲ፡ መዛግብቲ ኤሌክትሮኤንሴፋሎግራም (EEG) ብምጥቃም፡ ኣብተን ቅድሚ ሞት ዝርከባ ህሞታት ቅዲ ንጥፈታት ሓንጎል ብኸመይ ከም ዝቕየር ክዕዘቡ ክኢሎም።

ኣብ ህሞት ሞትና እንታይ'ዩ ዝስመዐና?

እቲ ቅድሚ ጥንስን ድሕሪ ጥንስን ዝተብረ ዕዘባ ሓንጎል  'ስካን' ድማ እተን ደቀንስትዮ ነቶም ተመራመርቲ  እንታይ ከም እተቐየረ ብልክዕ ንኽርእዩ ኣኽኢልዎም ።
ኣብ ሓንጎል እተን ንካልኣይ ውላደን ነፍሰጾር ዝንበራ ደቀንስትዮ ፡ ኣቃልቦኤን ኣብ ምቑጽጻርን ንስሚዒታተን ዝህባኦ ግብረመልስን ዝያዳ ለውጥታት ተራእዩ።


ካልኣይ ጥንሲ ንሓንጎል ደቀንስትዮ ንምንታይ 'ብፍሉይ'  ይቕይሮ? 

ብህፃኑ ካብ ሞት ምስ ዘትረፎ ዶክተር ዝተራኸበ ኢትዮጵያዊ ሓኪም

ብህፃንነቱ ካብ ሞት ምስ ዘትረፎ ዶክተር ዝተራኸበ ኢትዮጵያዊ ሓኪም

ናሳ ድሕሪ 1972 ንፈለማ እዋን ኣብ ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ደቂ-ሰብ ናብ ዙርያ ወርሒ ክሰድድ መደብ ከም ዘለዎ ገሊጹ።

ናሳ፡ ድሕሪ 54 ዓመታት ሰባት ናብ ወርሒ ክሰድድ እዩ

ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣስላም ኣብ እዋን ጾም፡ ጸሓይ ኣብ እትዓርበሉ እዋን ተመሳሳሊ ተግባር የዘውትሩ፣ ማለት ብተምሪ የፍጥሩ። ተምሪ እንታይ ጥዕናዊ ጥቕሚ ኣለዎ?

ኣብ ጾመ-ረመዳን ዝዝውተር ተምሪ እንታይ ጥዕናዊ ጥቕሚ ኣለዎ?

እዚ ከም ናይ ኣፍንጫ ፈሳሲ -ስፕረይ- ዝወሃብ ኰይኑ፡ ኣብ ሳንቡእና ንዝርከቡ ጸዓዱ ዋህዮታት ደም - ማክሮፋገስ ተባሂሎም ዝጽውዑ - ዝዀነ ረኽሲ ክኣቱ ይፍትን ኣሎ ድዩ ብዘየገድስ ስርሖም ንምጅማር ድሉዋት ክዀኑ ይገብሮም።  

ንዅሉ ዓይነት ሰዓልን ጕንፋዕን ክከላኸል ዝኽእል ሓደ ክታበት  

እቲ ዘጸግማ ግን ሕጂ፡ ሙባረክ ምስቲ ኵሉ ዘለዎ ጸገም እቲ ዝኸፍአ ሕማም ኢፒለፕሲ ዘለዎ ምዃኑ'ውን እዩ። ዕድመ እናወሰኸ ክብደት ሰብነቱ እናኸበደ ይኸይድ ስለዘሎ ድማ ኣብ ርእሲ'ቲ ካልእ ኵሉ ይኸብድ።
ነቲ ዝሃበካ "ኣልሓምዱሊላህ ኢልካ እንተዘይተቐቢልካዮ ግን ጐይታ ምጽዳፍ ኰይኑ እዩ ዝስምዓኒ - ኣልሓምዱሊላህ!"


ኣደ እትጾሮ፡ ጥዕና ክልተ ደቃ ከተናዲ ዝተሰደደት ኤርትራዊት 

እዞም ሜላታት ቅኑዓት ክመስሉ እንከለዉ፡ ሓካይም ቆርበት ግን ብዙሓት ካብኣቶም ጌጋ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ዝተወዓውዑን ዝበዝሕ ግዝያዊ ውጽኢት ዝህቡ ምዃኖምን ይዛረቡ

ንክንክን ቈርበት ገጽ ዝንገረና ሜላታት ማዕረ ክንደይ ቅኑዕ እዩ?

እዚ ኣብ ሰማያት ክፍጠር ዝሕሰብ ዘሎ ደበና ብሓበሬታ ዘቕቢቡ ክሃርም እንተኽኢሉ፡ ካልእ ደረጃ ሰውራ ዲጂታዊ ቴክኖሎጂ ከይኮነ ኣይክተርፍን'ዩ።

ሓበሬታ ዓለም ኣብ ሰማያት ክኽዘን ይክኣልዶ ይኸውን?

ብመንግስቲ ዝመሓደር ማእከል ሕክምና ተፈጥሮ ኪቭ፡ ካብ ጥሪ ኣትሒዙ ዘርኢ ደቂ-ተባዕትዮ ክቕበል ጀሚሩ።

ዩክረይን፡ ስለምንታይ ተባዕታዊ ዘርኢ ወተሃደራታ ክትዕቅብ ትደሊ ኣላ?

እናዳኸመ ንዝመፅአ ድሌት ፆታዊ ርክብ ፍታሕ ተረኺቡ ድዩ?

ድሌት ጾታዊ ርክብ ከማሓይሽ ዝኽእል ሓቀኛ ፈውሲ ኣሎ ድዩ?

ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ደቀንስትዮ፡ ነቲ ካብ ተኽሊ ባናና ዝዳሎ ባህላዊ መግቢ ንምድላው ሕቘአን ዓጺፈን ንመዓልታት ይሰርሓ። "ፈውሲ ጥምየት" ወይ "ፎልስ ባናና" ተባሂሉ ዝፍለጥ እንሰት፡ 20 ሚልዮን ኢትዮጵያውያን (15% ካብ ህዝባ) ይምገቡዎ።


ኢትዮጵያ፡ `ኣርባዕተ መዓልቲ ዝወስደልና ዝነበረ መስርሕ ምህርቲ፡ ሓደ ሰዓት ኰይኑ`

ኣብ መሰልቸዊ ኣኼባ ኮፍ ኢለ፡ "ኡይ ምባል እንተጀመርኩ'ኸ?" ወይ ድማ ብመኪና ትኸይድ ከለኻ ከምኡ እንተሓሰብኩ'ኸ?

ሰባት ስለምንታይ እዮም ዘእውዩ?

ፌደራል መንግስቲ ንክልላዊ ሓይልታት ሓዊሱ ፍሉያት ሓይልታት ኣጽዋር ንምፍታሕ ዝወሰዶ ውሳነ ስዒቡ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ፋኖን ሓይልታት መንግስትን ውግእ ካብ ዝጅምር ልዕሊ ክልተ ዓመት ኮይኑ ኣሎ።

ውድብ ጥዕና ዓለም ብዛዕባ ክልል ኣምሓራ እንታይ እዩ ኢሉ?

መልክዕናዶ ባህርያትና ይምረጽ?

ኣቶ ነብዩ ብዛዕባ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ልዕሊ ንኣሽቱ ቈልዑ ዘለዎ ጽልዋ ዝምልከት መሪር ተመክሮ ኣለዎ። ጓል 13 ዓመት ጓሉ ፊዮሬላ ነብሳ ኣጥፊኣ፤ እዚ ድማ ብጸቕጢ መዛኑን ጸቕጢ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዝስዓበ ምዃኑ ይኣምን።

ኢትዮጵያ፡ ብቲክቶክን ጸቕጢ መሓዙታን ነብሳ ዘጥፍአት ኰተቴ 

ፓትሪክ ን40 ደቓይቕ ብክሊኒካዊ መዳይ ሞይቱ ነይሩ። በዓልቲ ቤቱ ሲፒኣር ክትገብር ከላ፡ ሽዑ ቈልዑ ትሽዓተን ሸውዓተን ዓመት ዝነበሩ ደቁ ክሕግዙ ይጓየዩ ነይሮም። 

"ን40 ደቓይቕ ሞይተ ነይረ፡ ብዛዕባ ህይወት ዝተምሃርኩዎ ሓደ ነገር" 

ጠለብ ናይቶም ሮቦታት ክሳብ ክንደይ ክህሉ እዩ ዝብል ሕቶታት ኣሎ፤መጻወቲ ሃብታማት ጥራይ ድዮም ክዀኑ ወይስ ኵሉ ክቀጥመሎም ብዝኽእል ሕሱር ዋጋ ክቐርቡ'ዮም? 


ሮቦት ሰራሕተኛ ገዛ፡ ይስሃቕን ሚሞን ገዛኹም ከጽርዩ ምፈቐድኩምሎምዶ?

ገዘፍቲ ኣጥባት ምህላው ኣብ ብዙሕ ክፋላት ዓለም ከም ሰሓቢ ክረአ እንከሎ፡ እቲ ክውንነት ግን ከቢድ ክኸውን ይኽእል እዩ - ንጥዕናን ህይወትን ደቂ ኣንስትዮ ጸገማት ዘስዕብ እዩ።

ገዚፍ ጡብ ምህላው፡ ንጥዕናኽን ሳዕቤን ኣለዎ ድዩ?

ኣብ ሱፐርማርኬት ይኹን ቤት መድሓኒት ወይ ፋርማሲ ምስ እንኣትው፡ ንምምራጽ ክሳብ ንጽገም ብዙሓት ዓይነታት ሳሙና ስኒ ንዕዘብ። ካብ ሳሙና ስኒ ወጻኢ ኣስናንና ንከይብልዝ ዝሕግዙ ኣማራጺታት ኣለዉ።

ፅዕዳወ ኣስናንና ንምሕላው ዝሕግዙ ቀለልቲ ኣማራጺታት

ብሓቂ መግቢ ንሃንግኦቨር ፍቱን ፈውሲ ከከኸውን ከምዝኽእል ዝሕብር መርትዖ ኣሎ ድዩ? ሳይንስ እንታይ ይብል?
ንተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ስነ-ልቦናን ተመራማሪት ኣልኮላዊ መስተን ዶክተር ሳሊ ኣዳምስ ተወኪስና።
