ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ክልዕ ከምዛ ሎሚ፡ 03 ጥቅምቲ 2013፡ ካብ ሊብያ ማእከላይ ባሕሪ ቈሪጾም ናብ ኢጣልያ ንምስጋር ዝተገበሱ፡ ቆልዑ ዝርከብዎም 368 ኤርትራውያን ኣብ ገማግም ባሕሪ ደሴት ላምፐዱሳ ብዘስካሕክሕ ኩነታት ከምዝጠሓሉ ይዝከር።

ዝኽሪ ላምፐዱሳ፡ ህይወት ኣማኢት ኤርትራውያን ዝቐዘፈ ህልቂት

ብላታ ገብረእግዚኣቢሄር ጊላይ ኣብ ናዅራ ዝተኣስርሉ እዋን ማዕረ ሰለስተ ሚእቲ ዝኣኽሉ ናይ ፖለቲካ እሱራት ነበሩ። እቶም እሱራት ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኵነታት ስለ ዝነበሩ ካልእ ኣማራጺ ዕድላት ብምስኣን ናይ ምምላጥ ሓሳባት ከሰላስሉ ጀመሩ። ተበላሒቶምን ተጸናጺኖምን ብስቱር ዘውጽእዎ መደብ ከኣ ኣብ ምትግባሩ ብድድ በሉ፣ ውዓልዎ ከኣ።

ኤርትራዊ ብላታ ገብረእግዚኣቢሄር ጊላይ፡ ፍሉይ ሰብ ኣብ ፍሉይ ዘመን

ኣብ ብርክት ዝበሉ መጻሕፍቲ ታሪኽ ሎረንዞ ታእዛዝ ብሓደ ጕዳይ'ዮም ዝዝከሩ። እቲ ጕዳይ ከኣ ብ1936 ንጉስ ሃይለስላሰ ከም ዕቝባኛ ኰይኖም ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ተዓቚቦምሉ ዝነበርሉ እዋን - ጣልያን ካብ ኢትዮጵያ ንኽወጽእ ይጕስጕስሉ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ማለት'ዩ - እቲ ኣብ ጀነቫ ኣብ ቅድሚ መጋባእያ ሕቡራት ሃገራት ዘስምዕዎ ሓያል መደረ ብሎረንዞ ታእዛዝ ከም ዝተጻሕፈ'ዩ ዝዝንቶ።

ብላቴን-ጌታ ሎረንዞ ታእዛዝ: ኣብ ኢትዮጵያ ሓያል ተራ ዝነበሮም ኤርትራዊ

እቶም ዝደሓኑ ስደተኛታት ካብ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ማሊን ኣይቮሪኮስትን ዝመጽኡ ከም ዝዀኑ  ድማ እታ ሰራሕተኛ ህይወት ኣድሕን ወሲኻ ገሊጻ።

ልዕሊ ዓቐን ስደተኛታት ኣብ ዝፀዓነት ጃልባ ሰለስተ ኣሓት ሞይተን ተረኺበን

መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሓባራዊ ምትሕግጋዝን ወፍርን ዘተዀረ ውዕላት ክፍርም ጸኒሑ እዩ። እዞም ውዑላት እዚኦም ኣብ ተግባር ይውዕሉዶ? እዚ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዝተረኽበሉ ምስ ኢጣልያ ዝተገብረ ዳሕረዋይ ውዕል ተግባራዊ ክኸውንከ ጥጡሕ ባይቶ ኣሎ ድዩ? ብዙሓት ዝሓቱዎ ሕቶ እዩ።
ኢጣልያ ናብ ኣፍሪቃ ትጥምተሉ ዘላ ምኽንያትከ እንታይ እዩ?

መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኢጣልያ ዝኸተሞ ውዕል፡ ንወፍሪ ተዳልዩ ከም ዘሎ ዘርኢ ድዩ?

መጻሕፍቲ ጀምስ ደ-ሎረንዚ፡ ነቶም ጸዓዱ ጸሓፍቲ - ከም ብዓል ካርሎ ኮንቲ ሮሲኒ፡ ኤንሪኮ ቸሩሊ፡ ኤኖ ሊትማን  ከምኡ'ውን ካልኦት ዓበይቲ ጸሓፍትን ተመራመርትን ዞባና፡ ኣብ ትንተናን መጽናዕትን ሕብረተሰብና ብዘቕረብዎ ጽሑፋት ማዕረ ነገስታት ገይርና ኢና እነቕርቦም፣ ኣብ ናይ ባዕላትና ምርምር'ውን እንተዀነ ጽሑፋቶም ደጋጊምና ኢና ንረቝሖ። ምጕት ደ-ሎረንዚ ምስ እነንብብ ግን ንኣተሓሳስባና ዳግመ-ግምት ክንገብረሉ ንድረኽ።

ጀምስ ደ-ሎረንዚ ብዛዕባ ዞባና ዝደረሶም ዘደንቑ መጻሕፍቲ

ኣስታት 100 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ብረቡዕ ኣብ ደሴት ላምፐዱሳ - ኢጣልያ ብምግልባጣ ብውሕዱ 26 ሰባት ከም ዝሞቱን ብዙሓት ድማ ሃለዋቶም ዘይተፈልጡ ከም ዘለዉን ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።

ላምፐዱሳ፡ ጃልባ ስደተኛታት ብምግልባጣ ብውሕዱ 26 ሞይቶም ሓያለ ደሃዮም ጠፊኡ

ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኒጀር ዝተረኽበ ካብ ማርስ ዝመጽአ ሚቲዮራይት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኒውዮርክ ንሓደ ሽሙ ብወግዒ ዘይተገልጸ  ዓዳጊ  ተሸይጡ። 

ኣብ ኒጀር ዝተረኽበ ከውሒ ማርስ ኣብ ኒውዮርክ ብሚልዮናት ይሽየጥ - እታ ሃገር መልሲ ትሓትት

ጀነራል ወልደስላሰ ኣብ ዓለም ናይ መጀመርታ ጸሊም ፓይለት ነፋሪት፡ ኣብ ሰራዊት ኢጣልያን ሓይሊ ኣየርን ፍሉይ ዓወታት ዝተጐናጸፈ፡ ንዝስንዘረሉ ተጸራርነት ስዒሩ ኣብ መወዳእታ ኣብ ታሪኽ ጣልያን ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝለዓለ ደረጃ ዘለዎ ጸሊም ወተሃደር ክኸውን በቕዐ።

ኤርትራዊ ጀነራል ወልደስላሰ - እቲ ጸሊም ጀነራል

ኣብ መወዳእታ ጥሪ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቀዳመይቲ ምኒስተር ጆርጂያ መሎኒን ንዝተገብረ ዘተ መሰረት ብምግባር ኤርትራን ኢጣልያን ዓበይቲ ውዕላት ከም ዝተፈራረማ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ኣፍሊጡ።

ኤርትራን ኢጣልያን ዝተፈራረማኦ ውዕል እንታይ እዩ?

ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን ብኣፍሪቃን ኣብ ምዕባይ ብዝርከባ ሃገራትን ዝተዳለወ ካልኣይ ጉባኤ ስርዓት ምግቢ ዓለም ካብ ዝሓለፈ ሰንበት ጀሚራ ተተኣናግድ ኣላ።

ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ ስርዓተ-መግቢ ዓለም እንታይ'ዩ? ኣአንገድቲ ሃገራትከ ብኸመይ ይሕረያ?

ብዙሓት ትካላት ንግዲ ተዓጽየን ኣለዋ፡ ክልተ ሱፐርማርኬታት፡ እንዳ ጸጕሪ፡ ቤት መግቢ - ኩለን ኣብ ልዕሊ ማዕጾታተን ዝተሳእለ መሸጎሪን ዝሃሰሰ ምልክታትን ኣለወን።

ኣርባዕተ ቈልዑ ጥራሕ ዝነብሩላ ከተማ

ደግያት ባህታ ሓጎስ ብሕቡእ ምስ ሓለፍቲ ትግራይ ተሰማሚዖም ብ14 ታሕሳስ 1894 ብርክት ዝበሉ ባንዳ መሪሖም (1,600 – 2,000 ዝኣኽሉ) ንሓይልታት ጣልያን ኣብ ሓላይ ኣጥቅዑዎም። ገለ መራሕቲ ኣከለጉዛይ ሓገዙዎም፣ ካልኦት ግን (ከም ብዓል ተሰማ ኣስበሮም ዘኣመሰሉ) ንጣልያን ብምድጋፍ ኣንጸር ደግያት ባህታ ተላዓሉ።

ጽምዶ ደግያት ባህታ ሓጎስ ኣንጻር መግዛእቲ ኢጣልያ 

ኣባሓጎኣ ንኤርሚና ደል-ኦሮ ሓደ ካብ'ቶም ቀዳሞት ናብ ኤርትራ ዝፈለሱ ኢጣልያውያን'ዩ ነይሩ። ንሱ ካብ ሌኮ እትበሃል ኣብ ሎምባርዲያ እትርከብ ንእሽቶ ከተማ - ካብ ሚላኖ ንሰሜን 50 ኪ.ሜ. ርሒቓ እትርከብ - ብ1886 ናብ ኤርትራ ግዒዙ።

ኤርሚና ደል'ኦሮ፡ ኣብ ኣስመራ ተወሊዳ ዝዓበየት ጸሓፊት

ኢጣልያ፡ መበቈል ጥልያን ዘለዎም ሰባት ዜጋታት ክዀኑ ዘኽእል ሕጊ ኣመሓዪሻ

ኣስታት 4 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ኣብ ምስግጋር ዝተሳተፈ ገፋፊ ዓሳ

ካቶሊኻዊት ቤተ ክርስቲያን ብዙሓት ጨናፍር - ወይ ሃገረ ስብከታት - ኣለውዋ፤ ነፍሲ ወከፈን ድማ ናይ ገዛእ ርእሰን ሕሳብ የመሓድራ።



ሃብቲ ካቶሊኻዊት ቤተክርስትያን ክንደይ'ዩ: ካበይከ'ዩ ዝመጽእ?

ካብ 2013 ኣትሒዞም መራሒ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዓለም ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ ብሰኑይ 21 ሚያዝያ ኣብ መበል 88 ዓመት ዕድመኦም ኣብቲ ኣብ ቫቲካን ዝከርብ 'ካዛ ሳንታ ማርታ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ መንበሪ ገዝኦም ከምዝዓረፉ ይፍለጥ።

ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ፡ ስእልታት ስነስርዓት ሓዘንን ትእምርትታቱን

ቫቲካን ዘውጽኦ ስእልታት ከምዘመልክቶ፡ ሬሳ ናይቶም መንፈሳዊ መራሒ ሰዓብቲ ካቶሊካዊት ቤተክረስትያን ዝኾኑ ፍራንሲስ ኣብ መንበሪኦም ኣብ ዝርከብ ቤት-ጸሎት (ቻፕል) ኣብ ክፉት ሳንዱቕ ኣትዩ፡ ብሓለዋ ስዊስን ካርዲናላትን ተኸቢቡ ይርአ።

ሳንዱቕ-ሬሳ  ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ ተኸፊቱ

ሕብረት ኤውሮጳ ከም ኣካል ናይቲ ሕቶ ዕቝባ ንምቅልጣፍ ዘውጽኦ መደብ፡ ከም ውሑሳት ዝቘጽረን ሸውዓተ ምንጪ ስደተኛታት ዝዀና ሃገራት ዘርዚሩ።

ሕብረት ኤውሮጳ፡ ንምምላስ ስደተኛታት ውሑሳት ዝበለን ሃገራት ኣየኖት እየን?

ዘመን 'ሻማ-ሻማ ኣፍሪቃ' ወይ ከኣ ግዝኣታት ኤውሮጳ ኣብ ኣፍሪቃ ዝሰሰነሉ ዘመን (1880-1960)፡ 'ኣስካሪ' (ዓስከር) ተባሂሎም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተመልመሉን ብሰራዊት ባዕዲ ተቈጺሮም ዘገልገሉን ወተሃደራት ነይሮም እዮም። 

ዛንታ ኤርትራውያን ዓሳክር ጣልያን

ኢጣልያዊ መራሕ ውግእ "ኣንበሳ ሰሃራ" ኣብቲ ውግእ ሞተ፣ ይሙት'ምበር ሓይልታት እንግሊዝ ንቕድሚት ክስጕሙ ኣይከኣሉን። ንዶሉዅሮዶዅ ግን ኣብ ቍጽጽሮም ኣእተዉዋ። ኣብ ሳንኪል ግን ብዙሓት እንግሊዛውያን ረገፉ። ጀነራል ፕላት ዕላምኡ ዝገበረ ገይሩ ብጽርግያ ጥንቍልሓስ ኣቢሉ ንኽሃጅም ነበረ። እቲ ጀነራል ወተሃደራት ጣልያን ዋላ'ኳ ኣትሪሮም ይዋግኡን ይጸንቱን ከም ዝነበሩ ስለ ዝተረድኦ፡ ስኑ ነኺሱ ንወተሃደራቱ ክድፍኡ ይእዝዞም ነበረ።

ከረን፡ ንኻልኣይ ኲናት ዓለም ዘኽተመ ውግእ ጥንቁልሓስ፡ ኣብ 84 ዓመቱ

ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ሓደጋ ንዝወደቑ ስደተኛታት ኣብ ምድሓን ዝተዋፈረ ሓደ ማሕበር ግብረሰናይ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ፡ ሓደ ካብኦም ድሮ ሞይቱ ከምዘሎን እቶም ንስክላ ካብሞት ዝደሓኑ'ውን ብክቱር ጥምየትን ቀዝሒን ተሰኒፎም ከምዝነበሩን ይጠቅስ። 