ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ዝሞተ ሰብ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ቃሉ ምሃቡ የዘራርብ'ሎ

እዚ ብሕብረት ሶቭየት ኣብ 1972 ናብ ጠፈር ዝተላእከ ቆስሞስ-482 ዝተሰምየ መንኰርኰር ናብ ፕላኔት ቬኑስ ይጓዓዝ እኳ እንተ ነበረ፡ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገማት ኣብ ቅናት-ምድሪ ክጸንሕ እዩ ተገዲዱ።

ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ዝወድቕ ካብ ቍጽጽር ወጻኢ ዝዀነ መንኰርኰር ጠፈር

ከምቲ ብዙሓት ዝኣምንዎ፡ ዝሑል ኵነታት ኣየር ብቐጥታ ሰዓል ኣየስዕብን። ከምኡ እንተዀይኑ ደኣ’ሞ፡ ዝሑል ኵነታት ኣየር ኣብ ዝህልወሉ እዋን ስለምንታይ ሰዓል ዝሓዞም ሰባት ብተደጋጋሚ የጋጥመና? 

'ሰዓል' ብሓቂ ብቑርን ዛሕልን ዝመፅእ ድዩ? ክዳን ምርጓድ'ከ ካብ'ቲ ሕማም ይከላኸል'ዶ?

ቅድሚ ሕጂ ምስ መግቢ ቡን ምስታይ ወይ መግቢ ብልዕ ኣቢልካ ቡን ምስታይ ጽቡቕ ኣይኮነን ተባሂልኩም ትፈልጡ እንተኾይንኩም፡ ሓቅነት ስለዘለዎ ጥንቅቕ በሉ።

ቡን ምስ መግቢ ምስታይ እንታይ'ዩ ሓደጋኡ?

እታ ሎሚ ሰሉስ ናብ ህዋ ክትውንጨፍ ተዳልያ ዘላ ብዓይነታ ናይ መጀመርታ ከምዝዀነት ዝንገረላ  ሳተላይት፡ ደበና ሰንጢቓ ብምሕላፍ ብኣግራብ ዝተሸፈነ ኣካል ምድሪ፡ ንፕላነትና ካብ ለውጢ ኵነታት ኣየር ብኸመይ ይከላኸለላ ከምዘሎ ክትግምግም እያ።

ስነጠፈር፡ ብዓይነታ ዝተፈልየት 'ሓዳስ ሳተላይት' ናብ ህዋ ተወንጪፋ

ቅድሚ ሕጂ ብዝዀነ ሰብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓድሽ ሕብሪ ከም ዝረኸቡ ሓደ ጉጅለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ገሊጾም።

'ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓዱሽ ሕብሪ' ተረኺቡ ድዩ?

እቶም ብዛዕባ ህይወትን ሞትን የሱስ ዝጸሓፉ ኣርባዕተ ሃዋርያት፡ ማለት ማቴዎስ፡ ማርቆስ፡ ሉቃስን ዮሃንስን፡ ነቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝፍጸም ዝነበረ ኵሉ ብዝርዝር ሰኒዶምዎ እዮም። ሕክምናዊ መጽናዕቲታት'ውን ብዛዕባ'ዚ ተመራሚሩ እዩ፤

የሱስ፡ ስቕለቱን ሞቱን ብስነፍልጠት ከመይ ይርአ?

ዓለም ኣብ ከብዲ ኢድና እትዀነሉ ዕድል ከም ዝመጽእ፡ ሰብ ሞያ ትንቢት ነይሩዎም። ብ1993፡ ኣሰናዳኢት ዲጂታል ሚዲያ ዝተባህለ መጽሄት ዴኒስ ካሩሶ ኣጠንቂቓ ነይራ። "ብቴሌቪዥን ኵሉ ሓበሬታ ምርካብን ምቍጽጻርን ወይ'ዉን እንደልዮ ነገር ምእዛዝ ማለት ናይ ብሕትና ሓበሬታ ብኔትዎርክ ክሓልፍ ምግባር ማለት'ዩ፡" ክትብል ተዛሪባ እያ።


ቢል ጌትስ ቅድሚ 50 ዓመት ንምንታይ ንማይክሮሶፍት ጀሚሩዎ?

ጉጅለ ተመራመርቲ ካምብሪጅ፡ ከባቢ ኣየር እታ ፕላኔት እንተወሓደ ካብቶም ምስ ህይወት ዝተኣሳሰሩ ክልተ ሞለኪዩላት፡ ማለት 'ዳይሜቲል ሳልፋይድ' (DMS)ን 'ዳይሜቲል ዳይሳልፋይድን' (DMDS)ን፡ ናይ ሓደ ኬሚካላዊ ትሕዝቶ ዝሓዘ ይመስል። ኣብ ምድሪ እዞም ጋዛት ብናይ ባሕሪ ፋይቶፕላንክተንን ባክተርያን ዝፍጠሩ እዮም።

ኣብ ካልእ ፕላኔት ህይወት ተረኺቡ ድዩ?

ማይ ኣብ ጥርሙዝና ንገለ መዓልታት ምግዳፍ ባክተርያ ንኽዓብዩ ምቹእ ኩነታት ከምዝፈጥር ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዩኒቨርሲቲ ሌስተር ተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ክሊኒካዊ ማይክሮባዮሎጂ ፕሪምሮዝ ፍሪስቶን ትዛረብ።
ረኽሲ ደቂ ሰባት ከስዕቡ ዝኽእሉ ባክተርያታት ኣብ ከባቢ 37C (98F) ከምዝራብሑ እተረድእ ፍሪስቶን፡ ኣብ ብመጠን ናይ ገዛ ሙቐት ማለት ከባቢ 20C (68F) እውን ክበዝሑ ይኽእሉ።

ኣገዳሲ ጥንቃቐ! ማይ እንሕዘሉ ጥርሙዝ ብዝግባእ'ዶ ነጽርዮ?  

ብዓርቢ ኣብ ሚያንማር፡ 7.7 ሬክተር ስኬል ዝዕቀን ከቢድ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣጋጢሙ ነይሩ። እዚ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ምኽንያት ሞት 1700 ሰባት ከም ዝዀነ ሰራዊት እታ ሃገር ኣረጋጊጹ። ካልኦት ኣማኢት ሰባት ድማ ድሃዮም ኣይተረኽበን ዘሎ።


ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ቀታሊን ኣዕናውን ዝገብርዎ ሸውዓተ ረቛሒታት 

ኣርቨ ህጃልማር ሆልመን ዝተበሃለ ኖርወጃዊ ኣብ ልዕሊ ቻትጂፒቲ ዘገርም ጥርዓን ኣቕሪቡ ኣሎ። እቲ ኖርወጃዊ ነዚ ክገብር ዝደረኾ፡ ቻትጂፒቲ ክልተ ደቁ ከምዝቐተለን ን21 ዓመታት ከምዝተኣስረ ዘመልክት ጌጋ ሓበሬታ ብምሃቡ እዩ።


'ደቀይ ብምቕታል የጸልመኒ ኣሎ' - ኣብ ልዕሊ ቻትጂፒቲ ክሲ ዝመስረተ ኣቦ

እዚ 'ፋይዳ' ዝተሰምየ ድጂታላዊ መለለዪ ካርድ፡ ሓደ 'ሰብ' ብፍሉይ መንገዲ ንኽለለ ከም ዘኽእል ዝንገረሉ ኰይኑ፡ እቲ ኣዋጅ ብወግዒ ክትግበር ጀሚሩ ኣሎ። ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ትካላት ንዝህብኦ ኣገልግሎታት ድጂታል መለለዪ መንነት ክሓታ ጀሚረን ኣለዋ።


ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት 'ፋይዳ ድጂታዊ መለለዪ መንነት' ክትፈልጥዎም ዝግባእ ሓሙሽተ ነገራት

ኣእምሮ ዘንብብ ጥረ-ነገር ኣብ ሓንጎሉ ዝተሰዅዓሉ መንእሰይ

ኣልኮላዊ መስተ፡ ካብ ሕማም ርእሲ ዝሓልፍ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለዎ።

ኣልኮላዊ መስተ ንዕድመና ብኸመይ ይጸልዎ?

ንሸሞንተ መዓልታት ዝሓሰቡዎ፡ ንትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ህዋ ዝጸንሑ ጠፈርተኛታት ዘሕለፉዎ ህይወት


ምግቢ ዝተመገብናሎም ሸሓነታት ንምፅራይ ንጥቀመሎም። እንተኾነ እዚ ኣብ ክሽነኹም ትጥቀምሉ ስፖንጅ (ሰፍነግ)፡ ብራሕስን ርፍራፍ ምግቢን ዝተመልአ እዩ። እዚ ድማ ባክቴርያታት ንክራብሑ ጥጡሕ ባይታ እዩ። ኣብ ክንዲ ስፖንጅ ብሩሽ ዶ ክንጥቀም ኣለና?


ኣብ ክሽነኹም እትጥቀምሉ ስፖንጅ መዓስ ክትድርብይዎ ኣለኩም?

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣብ ትምህርቲ ሕሳብ ከም ዝተረፈ [ከም ዝደገመ] ይዕለለል እዩ፡ እዚ ግን ሓቂ ድዩ?

ኣልበርት ኣንስታይን፡ ኣብ ትምህርቲ 'ሕሳብ ተሪፉ' ዝበሃል ሓቂ ድዩ?

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቀዳማይ ምኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ትካል ምፍራይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣብ ዘመረቐሉ እዋን፡ ኢትዮጵያ ናብ ወጻኢ ሃገራት ከይተረፈ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ንምሻጥ ድልውቲ ምዃና ኣፍሊጡ'ዩ። እቲ ቀዳማይ ምኒስተር ፋብሪካ ኣጽዋር ሆመቾ፡ ተተኰስትን ስናይፐር ሽጉጥን ሓዊሱ ካልኦት ኣጽዋር ምፍራይ ከም ዝጀመረ'ውን ሓቢሩ።

ኢትዮጵያ፡ ብሓቂ ሰብ  ኣልቦ ነፈርቲ ከተፍሪ ጀሚራ ድያ? 

ኣብ ሰሜናዊ ግሪኽ ዝተወልደ ኣሪስቶትል፡ ኣብ 18 ዓመቱ ናብ ኣቴንስ ብምኻድ ኣብ ፕላቶ'ስ ኣካዳሚ ተማሂሩ፡ ኣብኡ ድማ ን20 ዓመታት ከም ተመሃራይን መምህርን ኰይኑ ግዜኡ ኣሕሊፉ።

ኣሪስቶትል፡ ኣብ ታሪኽ ኣገዳሲ ሰብ ድዩ ነይሩ?

ተመራመርቲ ከም ዝብልዎ፡ እቲ ወዲ 20 ዓመት ኣብ ዓመተ 79 (71 ዓ.ም) እዩ ኣብ ከባቢ ኢጣልያዊት ከተማ ናፖሊ (ኔፕልስ) ግዳይ ናይቲ ባህርያዊ ሓደጋ ኰይኑ።

ዘገርም ፈላሚ ክስተት፡ ናብ ጥርሙስ ተቐዪሩ ዝጸንሐ ሓንጎል ሰብ

ክሳዕ ንውለድ ኣብ ዘለዋ ኣስታት 40 ሰሙናት፡ ኣካላትና ኣብ ማህጸን እንከሎ ዝገብሮም ዘይተለምዱ ነገራት ኣለዉ።

ኣብ ከብዲ ኣደና እንከለና ዝፈጸምናዮም ሓሙሽተ ዝገርሙ ሓቅታት

ብፍላይ ኣብ መወዳእታ ጥሪ፡ ሓደ ለይቲ ፕላኔት ሜርኩሪ ምስተጸንበረተን ሸውዓቲአን ቅጅል ክብላኹም እየን- እቲ ክስተት ካሰብ 2040 ስለዘይፍጠር፡ ከይሓልፈኩ፞ ነቲ ዕድል ተጠቐምሉ። 

ከይሓልፈኩም! 7 ፕላኔታት ተሰሪዐን ብዓይኒ ሰብ ዝርኣያሉ ፍሉይ ክስተት 

እዚ 'ማጆራ 1' ተባሂሉ ዘሎ ምህዞ ነቲ ዝሕለም ዘሎ ዘይተኣደነ ግድላት ዓለም ኣብ ሓጺር ህሞት ክፈትሕ ትጽቢት ዝግበረሉ 'ኳንተም ኮምፕዩተር' ንምስራሕ ወሳኒ ግደ ዘለዎ'ዩ። ከምዚኦም ዝበሉ ኳንተም ኮምፕዩተራት ንምስራሕ ዓሰርተታት ዓመታት ክወስድ ከም ዝኽእል'ዩ ክንገር ጸኒሑ።
