ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ጸሓፊ ክፍሊ ጕዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ኣፍሪቃ እንታይ ምርጫታት ክትገብር ከምዘለዋ ኣሜሪካ "ኣይትእዝዝን" ካልኦት ሃገራት እውን "ክእዝዛ ኣይግባእን" ኢሉ።

'ኣሜሪካን ካልኦትን ንኣፍሪቃ ክእዝዛ ኣይግባእን' - ብሊንከን

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ፡ ኣብቲ ሃገሩ ምስ ዩክረይን ተካይዶ ዘላ ኲናት ድጋፍ ንምርካብ ናብ ኣርባዕተ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ምክያዱ ዝዝከር እዩ፡፡

ብሊንከን፡ ጽልዋ ሩስያ ኣብ ኣፍሪቃ ንምዕጋት ዝዓለመ ዑደት ጀሚሩ

ኣብ ኣፍሪቃ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ብ10 ዓመት ወሲኹ

ብሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ ዩክሬይን ዝፈጸመቶ ወራር ምስ ሃገራት ምዕራብ ዝተጓነጸት ሩስያ፡ ምስ ካልኦት ሃገራት ዓለም ዘለዋ ርክብ ከተጠናኽር ጻዕሪ ትገብር ኣላ። ካብ መወዳእታ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ክገብር ቀንዩ ኣሎ። ሰርገይ ላቭሮቭ፡ ናብ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ግብጺ፣ ኡጋንዳን ኢትዮጵያን ብምኻድ ምስ ላዕለዎት ሰብ መዚ እተን ሃገራት ተራኺቡ። ሩስያ ካብ ኣፍሪቃ እንታይ ትደሊ?

ሩስያ፡ ካብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን እንታይ ትደሊ?

ኣብዚ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ዋንጫ ኣፍሪቃ ሳዲዮ ማነ ብፍጹም ቅላዕ ብዘቑጸራ ሸቶ ሃገራዊት ጋንታኡ ንግብጺ ስዒራ ንፈለማ ግዜኣ ዋንጫ ኣፍሪቃ ክትዓትር በቒዓ እያ።

ሳዲዮ ማነ፡ ኮዀብ ተጻዋታይ ኣፍሪቃ 2022 ኰይኑ ተሸሊሙ

ባንክ ዓለም ብ2020 ዘውጽኦ ጸብጻብ እንተወሲድና፡ መንግስቲ 30.36 ቢሊዮን ዶላር ዕዳ ከም ዘለዎ የመልክት። ድሕሪ ክልተ ዓመታት ድማ፡ ኢትዮጵያ ካብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ዝወሰደቶ ልቓሕ 56.6 ቢሊዮን ዶላር ከም ዝበጽሐ ሚኒስተር ፋይናንስ ገሊጹ። እታ ሃገር ዘለዋ ዕዳ፡ ማዕረ ፍርቂ ዕብየት ሓፈሻዊ ምህርቲ ውሽጢ ዓዲ [ጂዲፒ] እታ ሃገር ስለ ዝዀነ፡ ኣለቃሕቲ ኣብ ዛዕባ ዕዳ እታ ሃገር ክዝትዩ ጀሚሮም ኣለው።

ኢትዮጵያ ዘለዋ ዕዳ ወጻኢ ክንደይ'ዩ? መን'ከ ይኸፍሎ?

ኣብ ጋና ብሰንኪ ቫይረስ ማርበርግ ክልተ ሰባት ከምዝሞቱን እቲ ቫይረስ ከምዘለዎም ዝተጠርጠሩ 98 ሰባት ከምዝተወሸቡን ድሕሪ ምግላጹ፡ ረስኒ፡ ቃንዛ ጭዋዳታት፡ ውጽኣት፡ ተምላስን መብዛሕትኡ ግዜ ኸኣ ብሰንኪ ክቱር ምፍሳስ ደም ሞት ዘስዕብ ብርቱዕ ተመሓላላፊ ሕማም ከይላባዕ የስግእ ኣሎ።

ቫይረስ ማርበርግ እንታይ እዩ? ብኸመይከ ንከላኸሎ?

ማዕበል ሙቐት፡ ክንዮ’ቲ ኣብ ልዕሊ ህይወትና ዝፈጥሮ ዘይምችኡነት፡ ንእንስሳታትን ኣትክልትን ብሓፈሻኡ ንኣከባቢናን’ውን ብርቱዕ ዕንወት ከስዕበሉ ይኽእል’ዩ። ተመራመርቲ፡ ካብዚ ከምዚ ዓይነት ስክፍታት ከገላግለና ዝኽእል ምኽርታት ሂቦም ኣለው።

ኣብ እዋን ብርቱዕ ማዕበል ሙቐት ንነብስና ብኸመይ ነጥልላ?

ጋና  ንመጀመርታ ግዘ ብቫይረስ ማርበርግ ዝተጠቕኡ ኽልተ ሰባት ከምዝረኸበት ኣረጋጊጻ። እዚ ማርበርግ ዝተባህለ ቫይረስ  ከም ቫይረስ ኢቦላ ሓያል ሕማም ርኽሰት ዘስዕብ ቫይረስ እዩ ።

ጋና ሓደገኛ ተላባዒ ቫይረስ ከምዝረኸበት ኣረጋጊጻ

ፖሊስ ንጸሊም ኣመሪካዊ ብ46 ጠያይቲ ከምዝቐተሎ ተፈሊጡ

ኣብ 1900፡ 92 ሽሕ ሰባት ጥራይ ዕድመኦም ልዕሊ 100 ይበጽሑ ነይሮም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ግን፡ ሰባት ብህይወት ናይ ምንባር ዕድመኦም ምምሕያሽ እናርኣየ ብምምጽኡ፡ ቍጽሪ ሰብ ጸጋ ዕድመ ክውስኽ ተራእዩ።

ሚስጢር ልዕሊ 100 ዓመት ምንባር እንታይ’ዩ?

ፖሊስ ሶማል ብምርመራ ረኺበዮ ከምዝብሎ፡ ሰባት ነዚ ዓይነት ፃፀ ኣኪቦም ኣብ ማይ ብምቅቃል ነቲ ዝወጽእ ሃፋ እናተዓጠኑ ልክዕ ከምቲ ሓሽሽ ብምጥቃም ዝፍጠር ፍሉይ ስምዒት ንምርካብ ይጽዕሩ ኣለዉ።

ሶማላውያን “ወልፊ ፃፀ ይተሓዙ” ምህላዎም ከምዘሻቐሎ ፖሊስ ኣፍሊጡ

ብዕድመ እናደፍአ ዝኸይድ ዝነበረ ሳንቶስ፡ ንኣባላት ስድራቤቱን መቕርቡን ኣገደስቲ ዝብሃሉ መዝነታት ክህብ ጀሚሩ። እቲ 'ዘኑ' ብዝብል ዝፍለጥ ወዱ፡ ጆሰ ፊሎመኖ ዶስ ሳንቶስ፡ ሓላፊ ናይቲ ንሃብቲ ናይታ ሃገር ዘመሓድር ልኡላዊ ማዕከን ሃብቲ ኣንጎላ ኮይኑ። ብድሕሪኡ'ውን፡ ጓሉ ኢዛበል ዶስ ሳንቶስ ሓላፊት ሃገራዊ ኩባንያ ነዳዲ፡ ሶናጎል ከትከውን መዚዙዋ። ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓልኣንስተይቲ ክትከውን ከምዝበቕዐት ይንገረላ። 

ንልዕሊ 38 ዓመት ንኣንጎላ ዝመርሓ ጆሰ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ዓሪፉ

ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን ብቴሌቪዥን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ ሰራዊት፡ ኣብታ ሃገር ንዝግበር ዲሞክራሲያዊ ምስግጋር ስልጣን ከም ዘይዕንቅፍን ኣብ መጻኢ ንዝግበር ምርጫ ኣብ ምሕጋዝ ድልውነት ከም ዘለዎን ሓቢሩ።

ሰራዊት ሱዳን ንስቪላዊ ምምሕዳር ባይታ ከጣጥሕ’ዩ - ኣልቡርሃን

እቲ ውድድር ኣብ ዝመጽእ ዓመት ካብ ሰነ ክሳብ ሓምለ ዝህሉ እዋን ኣብ ኣይቮሪኮስት ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ'ኳ እንተነበረ፡ ኣብታ ሃገር ብርቱዕ ዝናብ ዝዘንበሉ ግዜ ብምዃኑ ግን፡ ናብ 2024 ተናዊሑ'ሎ።

ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝካየደሉ እዋን ተቐይሩ

እቲ ኣብ ምዕራብ ናይጀርያ ዝርከብ ማሕበረሰብ ዮሩባ፡ ኣብ ዓለምና ካብቶም ዝለዓለ መጠን ማንታ ዝወልዱ ማሕበረሰባት ሓደ እዩ::

ኣቦ ሓሙሽተ ማናቱ ብምዃን ተፈላጥነት ዝረኸበ ሰብኣይ

ዓለምለኸ ትካል ስደት [ኣይ ኤም ኦ ]፡ ካብ 2014 ክሳብ ሕጂ ኣስታት 50 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኣሜሪካን ናብ ኣውሮጳን ንምእታው ኣብ ዝፈተንሉ ከምዘሞቱ ወይ ሃለዋቶም ከምዝጠፈአ ይሕብር። ኣይ ኦ ኤም ቁጽሪ ናይቶም ዝሞቱን ሃለዋቶም ዝጠፈአን ካብዚ ተገሊጹ ዘሎ ኣዝዩ ክልዕል ከምዝኽል’ዩ ግምታት ዘለዎ።
ንምዃኑ ኣብ ዓለም እቶም ሓደገኛታት መስመር ስደተኛታት ኣየኖት’ዮም? ንምንታይከ?


ኣብ ዓለም እቶም ሓደገኛታት መስመር ስደት ኣየኖት’ዮም?

ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ኣምሓራ ንማዕከናት ዜና እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ "ህዝቢ ንምሽባር ዝዓለመ ገበን ንምፍጻም ዝደለዩ ሓይልታት ኣብ ውሽጢ ከተማ ባህርዳር፡ ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ቦንባ ፈንጂሮም" ክብል ተዛሪቡ። 

ክልል ኣምሓራ፡ ኣብ ከተማ ባህርዳር ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ቦምባ ተፈንጂሩ

ሻምፕዮን ኤርትራ 2022 ሰነ 24 ብናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድድር፡ ሰንበት 26 ሰነ ኸኣ ብናይ ጽርግያ ውድድር ክካየድ እዩ።
ኣብዚ ውድድር እዚ ዳርጋ ንምልኦም ምስ ናይ ደገ ጋንታታት ዝወዳደሩ ፕሮፈሽናላት ተቐዳደምቲ ክሳተፍዎ ብምዃኖም፡ መን’ዩ ክዕወት? ንዝብል ሕቶ ምምላስ ኣዝዩ ከምዝኸብድ ብዙሓት ርእይትኦም ይህብሉ ኣለዉ።


ሻምፕዮን ኤርትራ፡ 'መን ክዕወት’ዩ ዘይግመተሉ ከቢድ ውድድር’ዩ' - ሳምሶን ሰሎሙን

ኣብ ዝሓለፈ ውሑዳት ኣዋርሕ፡ ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎድሚር ዘለንስኪ ኣብ ፈቀድኡ ባይቶታት ናይ ሃገራት ብማንዛ ኣኼባ ብምስታፍ፡ ዲፕሎማስያዊ ደገፋት ንምርካብ ህርጊግ ኣብ ምባል’ዩ የሕሊፍዎ።
እንተኾነ ንኣብነት፡ ብሰኑይ ንኣባለት ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪቃ መደረ ኣብ ዘስምዓሉ ካብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ኣርባዕተ መራሕቲ ሃገራት ጥራይ’ዮም ተረኺቦም።


ሩስያ ንዩክረይን ኣብ ኣፍሪቃ ብኸመይ ኣኳሊማታ?


ቻይና፡ ነቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርግጋእ፡ ጸጥታዊ ብድሆታትን ግጭታትን ንምፍታሕ ዝዓለመ ዋዕላ ሃገራት ናይቲ ዞባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣካይዳ። 

ኣብቲ ባዕላ ዘስራሓቶ ህንጻ ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ 20 ክሳብ 21 ሰነ ዝተጋብአ “ቀዳማይ ዋዕላ ሰናይ ምምሕዳርን ልምዓትን ቻይና-ቀርኒ ኣፍሪቃ” ዝተሰምየ ኣኼባ፡ ወከልቲ ቻይና፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ዩጋንዳ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ጂቡቲን ሶማልያን ተሳቲፎም ነይሮም። 


ተበግሶ ቻይና ኣብ ምርግጋእ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብልጫታቱን

ፓትሪስ ሉሙምባ ብ1961 እዩ ተረሺኑ። እቲ ተቐቢሩሉ ዝነበረ መቓብር ተዃዒቱ ሬሳኡ ምስ ወጸ፡ ተቘራሪፁ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ብኣሲድ ከም ዝሓቅቕ እዩ ተገይሩ። ካብ ኣካላቱ ዘተረፈት ከኣ ሓንቲ ወርቂ ስኑ ጥራይ እያ።

ወርቂ ስኒ ፓትሪስ ሉሙምባ

ኣብቲ ብማንዛ ዝተኻየደ ኣኼባ 55 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ’ኳ ተዓዲሞም እንተነበሩ ሓሙሽተ መራሕቲ ሃገራት ጥራይ ከምዝተሳተፉን እተን ዝተረፋ ሃገራት ወኪላተን ጥራይ ከምዘሳተፋን ቢቢሲ ከረጋግጽ ክኢሉ ኣሎ።

“ሩስያ፡ ንኣፍሪቃ ጅሆ ኵናት ዩክረይን ገይራታ”- ዘለንስኪ

ፊፋ ብዝገበሮ መጽናዕቲ፡ ኣብ ውድድራት ኢሮን ዋንጫ ኣፍሪቃን ካብ ዝተጻወቱ ተጻወትቲ፡ ልዕሊ ፍርቂ ጸርፍን ዘለፋታትን ከምዘጋጠሞም ብምርግጋጽ፡ ሳካን ራሽፎርድን እቶም ዝያዳ ዝተጸረፉን ዝተዘለፉን ተጻወትቲ ምንባሮም ኣነጺሩ።