ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ክልተ ካብቶም ብህይወት ዝደሓኑ 51 ሰባት ኣብ ጽኑዕ ኩነታት ከምዘለዉ'ውን ሚኒስተር ጀራልድ ዳርማኒን ሓቢሩ። ሓንቲ ካብተን ግዳያት ነፍሰ-ጾር ከም ዝነበረት ከንቲባ ከተማ ቦሎን-ሱር-መር፡ ፍረደሪክ ካቪለር ንቢቢሲ ገሊጹ።


'ዝበዝሓ ኤርትራውያን' ዝርከብኦም ስደተኛታት ኣብ መትረብ እንግሊዝ ሞይቶም

ኤርትራዊ ዶክተር ናይዝጊ ገብረመድህን ኣብ መበል 90 ዓመቶም ነቲ ብንውሓቱ ካብ ኣፍሪቃ ኣብ ካልኣይ ዝስራዕ 5199 ሜትሮ ዝብራኸኡ እምባ ኬንያ ንመበል 14 ግዜኦም ደይቦምዎ። ዶክተር ናይዝጊ ናብቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝነወሐ እምባ ኪሊማንጃሮ’ውን ኣርባዕተ ግዜ ሓዂሮሞ እዮም። ምስ ዶክተር ናይዝጊ ገብረመድህን ዝተገብረ ወግዒ ክትከታተሉ ብኽብሪ ንዕድም።

ኣብ መበል 90 ዓመቶም ናብ ዝበረኸ እምባ ኬንያ ዝደየቡ ኤርትራዊ 

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዕድመ ፕረዚደንት ሺ ዢንፒን፡ ኣብቲ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ በይጂን ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ ዘሎ 9ይ መድረኽ ምትሕብባር ቻይናን ኣፍሪቃን ንምስታፍ፡ ሎሚ ሰንበት ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብታ ሃገር ከምዝኣተወ፡ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ኣፍሊጡ። 

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቻይና ኣትዩ

ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ  ማሕሙድ ዓሊ ዩሱፍ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ጅቡቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ወጥሪ ንምቅላል፡ ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብ ወደባታ ብቐጥታ ከትጥቀመሉ ዘኽእል ኣማራጺ ሓሳብ ኣቕሪባ ከምዘላ ገሊጹ።
ማሓሙድ ዓሊ፡ ምስ ቢቢሲ ፎከስ ኦን ኣፍሪቃ ኣብ ዝገበሮ ፍሉይ ቃለ መሕትት፡ ኢትዮጵያ ናብ ባሕሪ መራኸቢ ንኽህልዋ፡ ሃገሩ ሓንቲ ካብ ወደባታ "ምሉእ ብምሉእ ከተመሓድር" ኣማራጺ ከምዘቕረበት ገሊጹ።


ኢትዮጵያ ንወደብ ታጁራ ከተማሓድሮ ጅቡቲ ከም ኣማራጺ ኣቕራባ

ግብፂ ናብ ሶማልያ ብኽልተ ነፈርቲ ኣጽዋር ውግእ ምልኣኻ ስዒቡ፡ ኣብቲ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወጥሪ ነጊሱ’ሎ።
ኣብ መንጎ ግብጽን ሶማልያን ዝተኸተመ ወተሃደራዊ ስምምዕ ስዒቡ እዩ፡ ብሰሉስ 21 ነሓሰ 2016 ዓ.ም [ግ] ክልተ ኣጽዋር ዝጸዓና ሲ-130 ዝዓይነተን ነፈርቲ ውግእ ግብጺ ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ሞቃድሾ ኣትየን።
ምስ ሶማልያ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ ንዘላ ኢትዮጵያ፡ እዚ ምዕባለታት ድቃስ ዝኸልእ ኰይኑ ኣሎ። 


ወተሃደራዊ ሽርክና ግብጽን ሶማልያን፡ ስለምንታይ’ዩ ንኢትዮጵያ ድቃስ ዝኸልኣ?

ናብ ኤውሮጳ ክበጽሑ ዝፍትኑ መንእሰያት ምዕራብ ኣፍሪቃ፡ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ንላዕሊ ንመስመር ደሴታት ካናሪ ክመርጹ ይረኣዩ ኣለዉ። ደሴታት ካናሪ ኣካል ስጳኛ ስለዝዀና፡ ዋላ’ኳ ሓደጋታት እኳ እንተሃለዎ፡ ንምድረበዳ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ንምስጋር ካብ ዝግበር ክልተ ጉዕዞ ዝሓሸ ሓደ መንገዲ ጥራይ እዩ ዝዀነሎም ዘሎ።


‘ወደይ ምማቱ ኣብ ፌስቡክ’የ ፈሊጠ’ - ኣደ ሬሳኡ ኣብ ባሕሪ ዝተረኸበ ስደተኛ

ትካል ቡሉምበርግ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ናይዚ ዓመት ዝተሃብተመ ኣፍሪቃዊ ጆሃን ሩፐርት ምዃኑ ጠቒሱ'ሎ።

ቀዳሞት ሃብታማት ኣፍሪቃን ዓለምን ኣብዚ እዋን ብዓል መን'ዮም?

ፖሊስ ዩጋንዳ ኣብ መቀደሲ ሓደ ንነብሱ ከም ባህላዊ ሓኪምን ፈዋስን ዝገልጻ ዩጋንዳዊ 24 ሽክናታት ሰብ ከምዝረኸቡ ገሊጾም።

ዩጋንዳ፡ ኣብ ቤት መቕደስ ሓደ 'ባህላዊ ሓኪም' 24 ሽክናታት ሰብ ተረኺቡ

ቍጽሪ ናይቶም ናብ ኣውሮጳ ክስደዱ ተስፋ ብምግባር ናብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝበጽሁ ኣፍሪቃውያን እናወሰኸ ይእኸይድ ኣሎ። ኣብ 2023፡ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቱኒዝያ ካብቲ ኣብ 2020 ዝነበረ ብ209 ሚእታዊት ዝበዝሑ ስደተኛታት ከምዝመዝገበ ይገልጽ።


'ህይወት ዝሃበትኒ እንኮ ሓጐስ፡ ብጭካነ ተመንጢለ'

ኣብ ምብራቓዊ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ብሰንኪ በዲዶ-ህበይ ልዕሊ 450 ሞት ተመዝጊቡ እዩ። ልዕሊ ኵሉ ግን ህጻናት ከምዝተሃሰዩ ይንገር።

በዲዶ-ህበይ፡ ህጻናት ዝያዳ በቲ ሕማም ይህሰዩ ኣለዉ

ኣብ ብሩንዲ ብዙሓት ሰባት በዲዶ-ህበይ (ኤምፖክስ - ‘mpox’) እንታይ ምዃኑ ንቕሓት የብሎምን።

'ብዙሓት ኣይፈልጥዎን፤ ዝፈልጥዎ ድማ ኣብ ሃገሮም ይዝርጋሕ ከምዘሎ ኣይፈልጡን'

እታ ጓል 22 ዓመት መንእሰይ፡ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝካየድ ሻምፕዮን ዓለም ክትሳተፍ እትኽእል ወረቐት ስደተኛነት ምስ ዝወሃባን ሰነድ መገሻ ምስ እትረክብን ጥራይ እዩ። ቃለ መሕትት ዑቕባ ካብ እትጽበ ድማ ዳርጋ ዓመት ኣቑጺራ ኣላ።

ትርሓስ ቃለመሕትት ዑቕባ እንተዘይገይራ ዓለማዊ ውድድራት ክሓልፋ እዩ ተባሂሉ

እቲ ኣብ 2019 ኣብ ቦትስዋና ዝተረኸበ 1758 ካራት ዝነበሮ ኣልማዝ ኣብታ ሃገር ዝተረኸበ ዝዓበየ ኣልማዝ ኮይኑ’ዩ ተመዝጊቡ ጸኒሑ።

ቦትስዋና፡ ካብ ዓለም ካልኣይ ዝዀነ ገዚፍ ኣልማዝ ተረኺቡ

ዳርጋ ንፍርቂ ዕድሚኡ፡ ኣብ ትሕቲ ድልድል ዝነብር ዘለ ሊያው ሳዓዱ፡ ንነብሱ ከም "ዋርድያ" ናይቶም ኣብኡ ዝተጸንበሩዎ ካልኦት ብዙሓት ገዛ ዘይብሎም ሰባት ገይረ ይርእያ።

'ኣብ ትሕቲ ድልድል ካብ ዝድቅስ 30 ዓመት ገይረ'

ኢሳ ሃያቱ ኣብ ታሪኽ ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ኣየካትዕን።

ዒሳ ሓያቱ፡ ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ዘበረኸ ኣፍሪቃዊ

እዚ ሕማም ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ንፈለማ እዋን ምርኣዩ ደወል መጠንቀቕታ'ኳ እንተዀነ፡ እዚ ከጋጥም ከም ዝኽእል ግን ትጽቢት ዝተገበሮ እዩ።

ሓደገኛ ቫይረስ በዲዶ-ህበይ ንፈለማ እዋን ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ተረኺቡ

እቲ ኲናት ካብ ሚያዝያ 2023 ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ ኰይኑ ንልዕሊ 25 ሚልዮን ሰባት ዝጸለወ ሰብኣዊ ቅልውላው ምዃኑ ይፍለጥ። እንተዀነ እቲ ብኣድማዒ መንገዲ ነታ ሃገር ዘመሓድር ዕጡቕ ሓይሊ ሱዳን ናብቲ ዘተ ልኡኽ ከምዘይሰድድ ገሊጹ ኣሎ።

ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ብዘተ ሰላም ከብቅዕ ተኽእሎ ኣሎ’ዶ?

ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ውሽጢ ኣፍሪቃን ካብኣ ወጻእን ዝያዳ ናይ ምልባዕ ተኽእሎኡ "ኣዝዩ ዘተሓሳስብ'ዩ" ኢሉ።
"ነዚ ለበዳ ደው ንምባልን ህይወት ንምድሓንን ዝተዋደደ ዓለምለኻዊ ምርብራብ ኣገዳሲ'ዩ" ክብል እውን ኣተሓሳሲቡ።

ውድብ ጥዕና ዓለም በዲዶ-ህበይ ህጹጽ ዓለማዊ ስግኣት ምዃኑ ኣዊጁ

ማእከል ምክልኻል ሕማማት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሓድሽ ተርእዮ ዝርግሐ በዲዶ-ህበይ ህጹጽ ስግኣት ህዝባዊ ጥዕና ምዃኑ ብሰሉስ 13 ነሓሰ 2024 ብወግዒ ኣዊጁ። እዚ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝዝርጋሕ ዘሎ ሕማም ዕቱብ ኣተሓሕዛ ዘድልዮ ምዃኑ፡ ሽማግለ ሞያውያን ምክልኻል ሕማማት ኣፍሪቃ እቲ ዝተወስደ ውሳነ ብቭ፡ሉእ ድምጺ እዩ ኣጽዲቕዎ።

ሕማም በዲዶ ህበይ ስለምንታይ'ዩ ኣሻቓሊ ኮይኑ ዘሎ?

መብዛሕትኦም በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉን ዝሞቱን ኣብ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ እዮም። ኣብዚ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 8000 ሰባት በቲ ሕማም ዝተለኸፉ ክዀኑ እንከለዉ ልዕሊ 300 ሰባት ድማ ሞይቶም።

ህጹጽ ስግኣት ጥዕና ኣፍሪቃ ምዃኑ ዝተኣወጀ በዲዶ-ህበይ እንታይ እዩ? ምክልኻሉ ኸ ይከኣል ዶ?

ኣብ ዓለም ዝለዓለ መጠን ዓርሰ-ቅትለት ዝፍጸመላ ንእሽቶ ኣፍሪቃዊት ሃገር

“ነበርቲ ነቶም ዝተረፉ ሬሳታት ንኸውጹኡ ኣብቲ ስፍራ ኣብዝኣተዉሉ እዋን፣ሓደሽቲ ምህማም መሬት ይኽሰቱ ብምህላዎም ፈታኒ ጌርዎ ኣሎ። ካልእ ሓደጋ ክይክሰትን ተወሳኺ ሓዘን ክይመጸእን ኢልና ድማ ነቲ ናይ ድልያ ስራሕ ደው ኣቢልናዮ ኣለና።” 



ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ዘጋጠመ ምህማም መሬት ዓሰርተ ሓደ  ሰባት ቀቲሉ

ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ኣዝየን ክቀራረባ ጸኒሐን እየን። እቲ ኣብ 2011 ከም ሰብኣዊ ጻዕሪ ዝጀመረ ርክብ ሕጂ ናብ ዓሚቝ ስትራተጂያዊ ሽርክነት ተቐይሩ ኣሎ። እዚ ድማ ቍጠባዊ ሓገዝ፡ ፕሮጀክትታት ትሕተ-ቅርጽን ወተሃደራዊ ደገፍን ዘጠቓልል እዩ።

ሽርክነት ሶማልያን ቱርኪን ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብኸመይ ክጸልዎ እዩ? 

ኣቦ መንበር ልኡላዊ ቤት ምኽሪን ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊትን ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ከም ዝተረፈ፡ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ነቢል ዓብደላ ንቢቢሲ ኣረጋጊጹ። ንሓይልታት ወሃቢ ህጹጽ ደገፍ - ዳዕመ ሰሪዕ ብምኽሳስ፡ "እቲ እንኮ ጸላኢ ሰራዊት ሱዳን ዝዀነ ሓይሊ እዩ፡" ኢሉ። 
