ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ቀረባ እዋን፡ ንከተማ ማይጨውን ኣላማጣን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈለላዩ ከባብታት ዞባ ደቡብ ትግራይ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝፀር ህዝቢ ዝተሳተፎ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ነይሩ። እቶም ሰልፈኛታት፡ እቲ ብደብረፅዮን ገብረሚካኤል ዝምራሕ ክንፊ ህወሓት የሰጉሞ ኣሎ ዝብልዎ ኣካይዳ፣ ዘይሕጋዊ ርክባትን ስልጣን ብጠበንጃ ናይ ምቁፅፃር ባህግን፡ ንህላወ ህዝቢ ትግራይ ኣብ  ሓደጋ ዘእቱን ነቲ ሰልፊ ተቓውሞ ካብ ዝደረኹን ምኽንያታት ምዃኖም ይግለፅ።

'ናብ ደቡብ ትግራይ ብጠበንጃ ክትኣቱ ምፍታን ቀይሕ መስመር'ዩ'-ሃፍቱ ኪሮስ

'ስምረት'፡ ጌታቸው ረዳ ዝመርሖ ውድብ ስነ ሓሳቡ ቀይሩ ድዩ?

ብመንገዲ ጌታቸው ረዳ ከም ዝወጽአ ኣብ ዝተገልጸ በዓል 66 ገጻት ሰነድ፡ ሓላፊ ወተሃደራዊ ስለያ ሰራዊት ትግራይ ኮሎነል ተወልደ ገብረተንሳይን ካልኦት ልዕሊ 12 ሰባትን፡ ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ከም ዝተሳተፉ ብዝርዘር ይገልጽ።
ቢቢሲ ኣብዚ ጉዳይ ኣተኵሩ ንኮሎነል ተወልደ ኣዘራሪቡዎ ኣሎ።


ትግራይ፡ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ዝኽሰስ ኮሎነል ተወልደ እንታይ ይብል?

እቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ህወሓትን ክግበር ዝዕደም ዘሎ ጽምዶ ግን ብምንታይ ዝተደረኸ እዩ? እቶም ኣብ ኵናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ 2020 – 2022 ሓድሕድ ዝተዳመዩ፡ ሕዱር ቅርሕንቲ ዝነበሮም ሓይልታት ስለምንታይ ኣብዚ ግዜ'ዚ ክላፈኑን ክጻመዱን ደልዮም? 

ኤርትራ፡ ጽምዶ ጽቡቕ እዩ - ግን መን ምስ መን፡ ንምንታይ ዕላማኸ?

ዘውዱ ሃፍቱ፡ ኣብ ከተማ መቐለ፡ ከባቢ ዓዲ ሓውሲ፡ ምስ መሓዝኣ ሰምሃል ገብረእግዚኣብሄር ናይ መሓዝአን ልደት ከኽብራ እናኸዳ፡ ታርጋ ብዘይብላ መኪና ዝመፅኡ ሰባት ብፀጕራን ኵርንዓን ንዝተወሰነ ርሕቐት ጐቲቶም ርእሳ ጨፍሊቖም እዮም ቀቲሎማ። ካብቲ እዋን ጀሚሩ ቅትለት ዘውዱ ሃፍቱ ካልኣይ ዓመት ኣብ ዝገማገመሉ፡ ፍርዲ እንከይተውሃበ ፍትሒ እንከይነገሰ እዩ ፀኒሑ።


'ኣቦና ብጓሂ ሓዘን ጓሉ'ዩ ሞይቱ'- ስድራ እታ ብግፍዒ ዝተቐትለት ዘውዱ ሃፍቱ

ዳያኑ ትግራይ ምስ ዝብይንዎም ብይናት ብዝዛመድ ኣብ ልዕሊኦም ስግኣታት ድሕንነት ከም ዘጋጠሞም ይዛረቡ። እቲ ስግኣት ድሕንነት ብፍላይ ዓመፅ ደቂኣንስትዮን ቅትለታትን ዝኣመሰሉ ከበድቲ ገበናት ኣብ ልዕሊ ዝከታተሉ ዳያኑ ዝገደደ ከምዝዀነ እዩ ዝንገር። ብሰንኪ እዚ፡ ዳያኑ ኩለን ኣብያተ ፍርዲ ከተማ መቐለ ኣገልግሎት ምሃብ ኣቋሪፆም ኣለዉ።

ትግራይ፡ ኣብያተ ፍርዲ ክሳብ ምዕጻው ዘብጽሐ ኣብ ልዕሊ ዳያኑን ፍትሕን ዘንፀላለወ ሓደጋ

ህወሓት ኣብቲ ን17 ዓመታት ኣብ በረኻ ዘካየዶ ቃልሲ ምስ ስርዓት ደርጊ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ምስ ኢድዩ፣ ጀብሃ፣ ኢህኣፓን ካልኦት ውድባት'ውን ውግእ ኣካይዱ። ንኹሉ ፖለቲካዊ ፍልልይ ከኣ ብሓይሊ እዩ ኣልዩዎ።



ህወሓት፡ ፖለቲካ ትግራይ ኣብ ቀራና መገዲ

መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓመታት፡ ብርክት ዝበሉ ተጋሩ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ጨውዩ ብምውሳድ ደሃዮም ክጠፍእ ይገብር ምንባሩ ብወገን ሰበስልጣን ትግራይ ተደጋጋሚ ክሲ ክቐርብ ምጽንሑ ይፍለጥ።

መንግስቲ ኤርትራ 78 እሱራት ተጋሩ ከም ዝፈትሐ ፖሊስ ገሊጹ

መንግስቲ ኤርትራ፡ ሽማግለ ዝምድናታት ወጻኢ ሰኔት ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብ16 ግንቦት ኣብ ዘካየዶ ህዝባዊ ርክብ፡ ኤርትራ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘዋስና ከባቢታት ምትእኽኻብ ሰራዊት ተካይድ ከም ዘላ ንዝቐረበቦ ክሲ ብትሪ ነጺጉ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዘውጽኦ ወግዓዊ መግለጺ፡ እቲ ዝቐረበ ክሲ፡ "ፍጹም መሰረት ኣልቦን ዘደናግርን፡" ምዃኑ ገሊጹ።


ኤምባሲ ኤርትራ፡ ብሰኔት ኣመሪካ ንዝቐረበ ክሲ ነጺጉ

ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት፡ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ስዒቡ ብባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ብግብረ ራዕዲ ተመዝጊቡ ዝነበረ ህወሓት፡ ብኣዋጅ ቝጽሪ 1162/2011 ዓንቀጽ 98 ኣብ ናይ ዓመጽ ምንቅስቓስ ብምስታፍ በቲ ቦርድ ተሰሪዙ ከም ዝነበረ ይዝከር።

ሓይልታት ትግራይ ንመንግስቲ ፌደራል ዝሃብዎ መጠንቀቕታ

ንፍርቂ ዘመን ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዓብይ ግደ ዝጸንሖ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ብሃገራዊ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ንኻልኣይ ግዚኡ ኣፍልጦ ተኸሊኡ'ሎ። እዚ እንታይ ሳዕቤን ክህልዎ እዩ፣ መፍትሒኡ ኸ እንታይ ክኸውን እዩ? ዝብል ዛዕባ እዚ ጽሑፍ ዳህሲስዎ ኣሎ።

ህወሓት ከም ፖለቲካዊ ውድብ ምስራዙ እንታይ ሳዕቤን ኣለዎ፡ መፍትሒኡ ኸ?

ካብ ህወሓት ተፈንጪሎም ዝወፅኡ ሰባት፡ ብሊበራላዊ ስነሓሳብ ዝምራሕ ሓድሽ ውድብ ምምስራቶም፡ ካብ ወያናይ ደሞክራሲ ርሒቕካ ምኻድ ከም ዘሎ ብንጹር ዘመልክት ይመስል። እዚ ሓደ ኣገዳሲ ምዕባለ እዩ...፤

ትግራይ፡ ህወሓትን ወያናይ ደሞክራስን ከኽትሙ ድዮም?

ውሳነ ናይቲ ቦርድ ምክትል ኣቦመንበር ህወሓትን ፕረዚደንት ግዝያዊ ምምሕዳርን ዝነበረ ጌታቸው ረዳ ኣብዚ ሳልስቲ ኣብ ዘካየዶ ሰፊሕ ቃለመሕትት ኣብ ልዕሊ ህወሓት ተሪር ነቐፌታ ድሕሪ ምቕራቡ'ዩ ተወሲዱ ዘሎ። እቲ ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ፡ ብደረጃ ሚኒስተር ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ጕዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኰይኑ ዝተሸመ ጌታቸው ኣብ ትግራይ ንህወሓት ንምቅላስን ፖለቲካዊ ኣማራጺታት ንምምጻእን ሓድሽ ፖለቲካዊ ውዳበ ሒዙ ይቐላቐል ከም ዘሎ ይፍለጥ።

ህወሓት ካብ መዝገብ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ኢትዮጵያ ተሰሪዙ

ንሱ፡ ኣብ ትግራይ ይፍጸሙ ኣለዉ ብዝብል ብሰፊሑ ክዝረበሎም ዝጸንሐ ጕዳያት ዘይሕጋዊ ዕደናን ንግዲን ወርቂ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት፡ ምጥፍፋእ ብዲያስፖራ ትግራይ ዝተኣከበ ገንዘብን ካልኦትን ተደጋጋሚ ክሲታት ከቕርብ ተሰሚዑ።

ትግራይ፡ ጌታቸው ረዳ ዘቕረቦም ኣርባዕተ ክሲታት 

ኣማኻሪ ቀዳማይ ምኒስትር ኣብ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ ናይቲ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ዝበሎ ዘይሕጋዊ ዕደና ወርቂ፡ ምዝውዋር ሰባትን ካልእን፡ ጥርጡራት ብሽሞም ዝፍለጡ ምዃኖምን ገሊኦም'ውን ብፍቓድ ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት ካብ ሃገር ክወጽኡ ከም ዝተገብሩን ተዛሪቡ።

'ብሽም ሓድነት ገበነኛታት ንሓብእ ነይርና'፡ ኣቶ ጌታቸው ረዳ

ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ንብርሃነ ናብ ፈደራል መንግስቲ 'ኣሕሊፉ ክህቦ እዩ' ኢሎም ዝጠርጠሩ ኣባላት ሰራዊት ኣርሚ 22 ንጣብያ ፖሊስ ዓይደር ከቢቦም ብቐረባ ክከታተሉዎ ከም ዝወዓሉ ጸብጻባት ካብ ከተማ መቐለ ገሊጾም።

ትግራይ፡ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ዝጸንሐ ብርሃነ ገብረገርግስ ተፈቲሑ

እቲ ቅድም ክብል 'ልፍዓተይ ተስፋ' ከምኡ'ውን ኣብ ቀረባ እዋን፡ 'ሰብ ዝሰኣነ ሰብ' ብዝብል ኣስማት ማሕበራዊ ሜድያ ዝፍለጥ ነጣፊ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ማዕከናት ማሕበራዊ ሜድያ ቀሪቡ ብዝህቦ ርእይቶታት ኣካታዓይ ኰይኑ ዝጸንሐ ሰብ እዩ። ፖሊስ፡ ነቲ ጉዳይ ኣብ ምምርማር ከም ዝርከብ ብምግላጽ ዝርዝር ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቘጢቡ'ሎ። 

መቐለ፡  ፖሊስ 'ብመጥቃዕቲ ቦምባ' ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣሲሩ

እቲ መንግስታዊ መዓከን ዜና ንምንጭታቱ ጠቒሱ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፡ እታ ኣደ ኣብ ርእሰ ከተማ ካርቱም ትቕመጥ ከምዝነበረትን ብሰንኪ እቲ ኣብታ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ኵናት ሓድሕድ ካብ ካርቱም ናብቲ እምጉርጉር ተባሂሉ ዝጽዋዕ መዓስከር ስደተኛታት ከምዝተመዛበለት ተፈሊጡ'ሎ።

ብሰንኪ ባርዕ ምስ ሰለስተ ደቃ ህይወታ ዝስኣነት ነፍሰ ጾር ኣደ

እቲ ሓድሽ ኣብ መስርሕ ምዝገባ ዝርከብ ፖለቲካዊ ውዳበ፡ 'ሊበራል ዲሞክራሲ' ከም ስነ ሓሳብ ዝኽተል ኰይኑ 'ትግራይ ሊበራል ዲሞክራቲክ ፓርቲ' ዝብል ኣማራጺ ሽም ሒዙ ይመጽእ ከምዘሎ ንምፍላጥ ተኻኢሉ'ሎ።

ብጌታቸው ረዳ ዝምራሕ ክንፊ ህወሓት ብሓድሽ ሰልፊ ይመጽእ ከምዘሎ ተፈሊጡ

'ጽላል ዝብኢ' እናበልና ንጻወተሉ ነይርና፡ ዕውትቲ ኣውፋሪት ቅንጥሻራ

ጌታቸው ረዳ ኣብ ሰነ 1967 [ግእዝ] ካብ ኣቶ ረዳ ካሕሳይን ወይዘሮ ዓፈራ ተበጀን ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ከተማ ኣላማጣ ተወሊዱ። ዕድመኡ ንትምህርቲ ምስኣኸለ ኣብታ ከተማ ናብ ዝርከብ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዝኣተወ ኰይኑ፤ ገና ካብ ግዜ ቍልዕነቱ ኣትሒዙ ንትምህርትን ንባብ መጻሕፍትን ፍሉይ ፍቕሪ ነይርዎ።


ጌታቸው ረዳ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምኒስተር ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኰይኑ ተሸይሙ

ኣብዚ ቅነ ካብ ሓላፍነቱ ዝተሰናበተን፡ ፕረዚደነት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ንጀነራል ታደሰ ወረደ ዘረከበን ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ ኣብ እዋናዊ ጉዳያትን ምምሕዳሩ ዝገጠሞ ማሕልዀን ኣመልኪቱ ምስ ጋዜጠኛ ቢቢሲ 'ፎከስ ኦን ኣፍሪቃ' ዋሂጋ ማውራ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ ከም ዝስዕብ ኣቕሪብናልኩም ኣለና። 

ጌታቸው ረዳ፡ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ፍሉይ ቃለመሕትት፡ ብዛዕባ ታደሰ ወረደ እንታይ ኢሉ?

ካብ ስልጣኑ ንዝተሰናበተ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ተኪኡ ፕረዚደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ብኰይኑ ዝተሾመ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ፡ 'ማእከላይ መንግስቲ ዘይፈልጦም ርክባት ደው ከብል' ቃል ኣትዩ።ታደሰ ወረደ ነዛ ኣብ ቅውላው ኣትያ ዘላ ክልል ካብቲ ዘላቶ ሕሰም ክውጽኣ ብዙሕ ተስፋ ተነቢሩ'ሎ። ቢቢሲ ዘዘራረቦም ነበርቲ ርእሰ ከተማ መቐለ ዝሃቡዎ ርእይቶ ድማ ዝተሓዋወሰ ስምዒት የንጸባርቕ። 

ትግራይ፡ ዝተሓዋወሰ ስምዒት ዘአንገደ ሽመት ጀነራል ታደሰ ወረደ 

ብዶ/ር ደብረፅዮን ዝምራሕ ክንፊ ህወሓት፡ ነቲ ካብ መንበሩ ተላዒሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣዕቚቡ ዝርከብ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ተኪኡ፡ መራሒ እታ ክልል ኮይኑ ዝተሾመ እዚ ጀነራል፡ ብኸመይ ኣብዚ በፂሑ? ንድሕሪት ምልስ ኢልና ብሓፂሩ ንርአ።