ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ፖኬቶሞ ዝተባህለ 12 ሴንቲ ሜተር ቁመት ዘለዎ ሮቦት፡ ኣብ ቦርሳ ተሰኪምካዮ ክትዘውር ትኽእል ወይ ድማ ኣብ ጁባ ክኣቱ ይኽእል። 

ብሕማም ረሲዕ ንዝተጠቕዑ ዝሕግዝ ዘሎ ቴክኖሎጂ

'ኣሜግድላ' ዝተባህለ ክፍሊ ሓንጐል እዩ ፍርሒ ክፍጠር ዝገብር። እቲ ሕማም ነዚ ክጐድኦ እንከሎ ሰባት ፍርሒ ዝብሃል ክስምዖም ኣይኽእልን።



ሰባት ኣብ ሓደጋ ኰይኖም'ዉን ፈጺሙ ፍርሒ ከይስምዖም ዝገብር ሕማም

ስነፍልጠት ኣመጋግባ ቪጋን ኣብ ህጻናትን ቈልዑን ብዛዕባ ዝህልዎ ሳዕቤናት እንታይ ይብል?

ኣሕምልቲ ጥራሕ ምምጋብ ኣብ ግዜ ቍልዕነት ኣንታይ ጽልዋ ኣለዎ?

ደርፊ ግን ካልእ ዝገርም ኣካላዊ ረብሓታት እውን ኣለዎ። ህርመት ልብን ጸቕጢ ደምን ሰባት ከም ዘመሓይሽ ተረጋጊጹ ኣሎ። 

ምድራፍ ንጥዕና ዘለዎ ረብሓ እንታይ እዩ?

ሓንጐል፡ ሓሙሽተ ሓሙሽተ ዝተፈላለዩ ምዕባለታት ዕቤት ዝሓልፍ ኰይኑ፡ እዚኦም ኣዝዮም ወሰንቲ ደረጃታት ዕድመና ከም ዝዀኑ ተመራመርቲ ኣረዲኦም። እዞም ኣገደስቲ መቐይሮ ዝርኣየሎም ዕድመታት ትሽዓተ፡ 32፡ 66ን 83ን ዓመት ምዃኖም ተመራመርቲ ገሊጾም።



ጕርዝውና ክሳብ ሰላሳታት ይጸንሕ - ንሓንጐልና ዝቐርጹዎ ኣርባዕተ ኣገደስቲ ዕድመታት

ጥራጥ ወይ ፈሲ ብዙሓት ሰባት እወ ጠሪጥና ወይ ፈሲና ኢልና ኣብ ቅድሚ ሰብ ዘይንኣምነሉ ክስተት'ዩ።
እንተዀነ፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ፡ ድሕሪ ምምጋብና ክንጠርጥ ከምዘለና ዝገልጹ ብዙሓት ይዛረቡ'ዮም።
ንምዃኑ እዚ ናይ ብሓቂ ንጥዕናና ሓጋዚ ድዩ? ኵልናኸ ክንገብሮ ኣለና ድዩ?


ድሕሪ መግቢ ጥራጥ ኣብ ምምሕያሽ ጥዕናና ሓጋዚ ድዩ?

ሞይታ ተባሂሉ ሬሳኣ ንምቅጻል (ክረሜሽን) እናተዳለወ እንከሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሳንዱቕ ኮይና ብምዂኳሓ ብህይት ከምዘላ ተፈሊጡ።
እቲ ኣብ ታይላንድ ዘጋጠመ ፍጻመ፡ እታ ህይወታ ሓሊፉ ዝተባህለት ሰብ፡ ሬሳኣ ኣብ ሳንዱቕ ኣትዩ ናብቲ ዝቃጸለሉ ቤተመቕደስ እምነት ቡድሂዝም ተወሲዱ። 


ሬሳኣ ክቃጸል ኣብ ምድላው ዝነበረት ሰብ ብህወይታ ጸኒሓ ተባሂሉ

እቲ ሕማም፡ ሃንተር ሲንድሮም (Hunter syndrome) ወይ ኤምፒኤስአይአይ (MPSII) ይበሃል። እዚ ሕማም ዘለዎም ህጻናት መብዛሕትኡ 20 ዓመት ከይመልኦም ይሞቱ።

ፈላማይ ብዝዀነ ፍሉይ ሕክምና ካብ ቀታሊ ሕማም ዝሓወየ ህጻን

ኣብ ሴራሊዮን፡ ምስ ስርዓታት ሽሕር ብዝተኣሳሰር ብዝመስል ቅትለት፡ ብዙሓት ስድራቤታት ኣብ ስንባደ ኣለዉ። ቢቢሲ ኣፍሪቃ ኣይ ነቶም ብድሕሪ ንግዲ ክፍሊ ኣካላት ሰብ ዘለዉ ሰባት መን እዮም ዝብል መርሚሩ ኣሎ።

'ብልጽግናን ስልጣንን' እናተመባጽዑ ኣካላት ሰብ ንምሻጥ ሰባት ዝቐትሉ 

ኵላትና ጥዑይ ጸጕሪ ኢና ንደሊ - ዘብረቕርቕ፡ ነዊሕ፡ ጽቡቕን ልስሉስን። ነዚ መረጋገጺ ኣየድልዮን።  ኣብ ቲክቶክ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝቐርቡ መወዓውዒታት ፍርያት ክንክን ጸጕርን መመላኽዒታትን ምርኣይ እዅል እዩ። 


ሻምፑ ዝተሃሰየ ፀጕሪ የድሕን ድዩ? ኣርባዕተ ሓቅታት ክንክን ፀጕሪ

ኣብ 2023፡ 'YouGov' ዝተባህለ ትለል ኣብ 13 ሃገራት ደቂ ተባዕትዮ ንምሻን ዝመርጹዎ መገዲ መሰረት ዝገበረ መጽናዕቲ ኣካይዱ ነይሩ። በዚ መሰረት፡ ኣብ መንጐ ኣህጕራት ከይተረፈ ዓቢ ኣፈላላይ ምህላው ረኺቡ።


ደቂ ተባዕትዮ፡ ደው ኢሎም ዶ ኮፍ ኢሎም ክሸኑ እዩ ዝምከር? 

ተመራመርቲ መዓስ ከም እትስይብ ንምውሳን ተወርሶ (ጀነቲክስ) ወሳኒ'ዩ ይብሉ። ኣሽሊ ዝገበረቶ ምርመራ'ውን ነዚ እዩ ዘመልክት።

ጸጕርና ስለምንታይ ኣብ ንኡስ ዕድመና ይስይብ፣ ክምለስከ ይኽእል ዶ?

ምስ ተሌፎናትና ዘለና ምትእስሳር - ሓሓሊፉ ናብ ወልፊ ገጹ ዝኸደ - ምስ ሰባት - መሓዙትና ኰነ መጻምዲታትና - ዘለና ርክባት ይሃስዮ ምህላው ረዳኢ ዘድልዮ ጕዳይ ኣይኰነን። ከምኡ ምዃኑ እናፈለጥና ግን፡ ኣብ መዓልቲ ዓሰርተ ግዜ ብሃበ ተረኽበ ተሌፎናትና ንተናኽፍ።


ንዝምድናታትና ዘበላሹ ዘሎ ልምዲ ተሌፎን ደው እነብለሉ ቀሊል መገዲ

"ብዛዕባ ሕማመይ እኹል ፍልጠትን ርድኢትን ስለዘይነበረኒ፣ ንሓሙሽተ ዓመት ኣብ ሲኦል ነቢረ።"

ንሓንቲ ካብ ሓሙሽተ ኣደታት ዘጥቅዕ ሕማም 'ጐሎ' 

ላንግን ካልእ ግዳይን በቲ ምርምር ጕድኣት ምስ ዝወረዶም ካናዳውያን ኰይኖም ክሲ ኣቕሪቦም። እቲ ሆስፒታል ይግባይ ኢሉ እኳ እንተ ነበረ፡ እቲ ቤትፍርዲ ግን ክቕጽል ወሲኑ።

ጐርዞ እንከላ ብዘይፍቓዳ ምርምር ኣእምሮ ዝተኻየደላ ጓለንስተይቲ ንትካል ስለያ ኣመሪካ ትኸስስ

ገለ ተመራመርቲ ኣመና-ዝተመስርሑ መግብታት ኣብ ጥዕና ዘለዎም ሳዕቤን ዝገልጽ ዘየወላውል መርትዖ ከምዘየለ ይገልጹ። እንተዀነ ኣብ መንጎ ኣመና ዝተመስርሑ መግብታትን ድኹም ጥዕናን ቀጥታዊ ዝምድና ከምዘሎ ዘመልክቱ ብዙሓት መጽናዕትታት እውን ኣለዉ።


ብሓቂ ንጥዕና ዝጠቕሙ ኣመና ዝተመስርሑ መግብታት ኣለዉ ድዮም?

ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ቅንያት፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ክልል ደቡብ ኢትዮጵያ ዞባ ጂንካ ዝተኸሰተ ሓድሽ ሕማም፡ ሽዱሽተ ሰባት ከምዝሞቱ ቢቢሲ ካብ ምንጭታት ሕክምና ዘረኸቦ ሓበሬታ የመልክት።

ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝተርኣየ 'ቀታሊ' ሕማም እንታይ እዩ? ፈውሲኸ ኣለዎ ድዩ?

ኢትዮጵያ፡ እንታይነቱ ዘይተፈልጠ ሕማም ዶክተር ዝርከቦም 6 ሰባት ቀቲሉ

ኣብ ዙርያ ኣካላትና ዝዘውር ዓይነት ደም፡ ኣብ ልዕሊ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ፍሉያት ምልክታት ምህላዎምን ዘይምህላዎምን መሰረት ብምግባር እዩ ዝምደብ።

'ወርቃዊ ደም'፡ ሳሕቲ ዝርከብ ዓይነት ደም ንምምዕባል ዝግበር ዘሎ ሳይንሳዊ ፃዕሪ፡ ግን ስለምንታይ?

ፃዕዳ ሽጉርቲ ንኣሽሓት ዓመታት፡ ብጣዕሙ ጥራሕ ዘይኰነስ እንኮላይ ብጥዕናዊ ረብሓታቱ ንኣሽሓት ዓመታት ዝተኸበረ ኰይኑ እዩ ፀኒሑ።

ጻዕዳ ሽጉርቲ ካብ መግቢ ጊላታት ክሳዕ መግቢ ነጋውስን መድሓኒትን

ኮሚሽነር ኮሚሽን ቱሪዝም ኦሮሚያ ሌሊሰ ዱጋ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ሕክምና ካብ እትርከበሉ ዮርዳኖስ ብተሌፎን ምስ ቢቢሲ ሓንሒት ገይራ ኣላ።

'ዋላ እኳ እንተ ሓመምኩ፡ ሕልሚ ስለ ዘለኒ ክቃለስ እየ' - ኮምሽነር ኮምሽን ቱሪዝም ኦሮሚያ

"ሓፋሽ ህዝቢ ነዚ ኣይርድኦን እዩ፡ ሶድየምን ጨውን ሓደ ነገር ምዃኑ'ውን ኣይስቆሮን እዩ። እዚ ዝነግረና ሰብ ድማ የለን" ትብል ክኢላ ኣመጋግባ ሜይ ሲምፕኪን።

ክንደይ ዝመጠኑ ጨው እዩ ንጥዕናና ጠቓሚ ወይ ጐዳኢ ክኸውን ዝኽእል?

እቲ ኣብ ለንደን ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዓይኒ ሙርፊልድስ ኣብ ሓሙሽተ ሕሙማት ነቲ ማይክሮቺፕ ዝተኸለ ሓኪም፡ ውጽኢት ናይቲ ፈተነ "ዘደንቕ" ከምዝዀነ ገሊጹ።

ዓይነ ስዉራን ንኸንብቡ ዘኽእሎም ዘሎ ቀዳሚ ርኽበት

ጠንቂ ኣብ ኩሊት ዝፍጠር ጸጸር ዝተፈላለየ እዩ። ገለ ካብዚኦም ኣመጋግባ፡ ተወሳኺ ክብደት ኣካላት፡ ገለ ኩነታት ጥዕና፡ ከምኡ'ውን ገለ መመላእታታ መኣዛታትን መድሓኒታትን ይርከብዎም።