ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ንሎሚ ብዝመረጽናልኩም 10 መስሓቕ ስእልታት እንስሳ ዘገዳም ወዘቤት ተዛነዩታ!

‘. . . እንጀራና ሎሚ ሃበና’ - መስሓቕ ኣሳእል እንስሳ ዘገዳም ወዘቤት

ሕማም ልቢ ኣብ መላእ ዓለም እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እዩ።

ቀንዲ ጠንቂ ሞት ደቂ ኣንስትዮ እንታይ’ዩ?

እዞም ኣብቲ ቀዋሚ መዓስከር ዝርከቡ ስደተኛታት ይዅኑ ካብ ሱዳን ተፈናቒሎም ኣብ መተማ ኣብ ግዝያዊ መዕቈቢታት ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ኣብ ሕማቕ ኵነታት ወዲቘም ከም ዘለዉ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ክቃላህ ዝቐነየ ኰይኑ፡ ቢቢሲ ካብ መ’ዓስከር ኣለምዋጭ ሰባት ተወኪሱ ነቲ ኵነታት ኣረጋጊጽዎ’ሎ። 

ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ኣለምዋጭ ከመይ ኣለዉ?

ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘለዉ መዓልታት ኣብ ኣዝዩ ዝተፈላለየ ሰዓታት ናይ ምድቃስን ምትሳእን ዝተዛብዐ ልምዲ እንተሃልዩካ “ሶሻል ጀትላግ” ከም ዘለካ የመልክት።

ወትሩ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ክንድቅስ ንግደደሉ ቀንዲ ምኽንያት 

ብሰንኪ እቲ ብቑርዲድ ዝተለኸፈ ስጋ ብምምጋብ ዝስዕብ ፀገም ጥዕና ‘ኣልፋ-ጋል ሲንድሮም’ ዘለዎም ሰባት ኣዝዩ ከምዝወሰኸ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (Centers for Disease Control and Prevention (CDC)) ዘውጽኦ ሓድሽ መረዳእታ የመልክት።

ብቝርዲድ ዝተጠቕዐ ስጋ ከብቲ ምብላዕ ጸገም ጥዕና የስዕብ ዶ?

ንነፍሰጾራት ኣዴታት ምኽሪ ምሃብ ብኸመይ ብተሃዋሲ መገዲ ክንቀርቦ ንኽእል?

ንሓንቲ ነፍሰጾር ክንብሎም ዘይግቡኡ ነገራት 

ኣሊሻ ናቫሮ ኣብ 2019 ካብ ገዝኣ ወፂኣ ከይዳ ካብ ዝበሃል ጀሚሩ ናብ ኤፍ.ቢ.ኣይ ከምኡ ድማ ናብ ማእከል ዝጠፍኡን ንምዝመዛ ጉልበት ዝተቓልዑን ህጻናት ብኣሽሓት ዝግመቱ ሓበሬታታት ክቐርቡ ፀኒሖም’ዮም።

ንዓመታት ደሃይ ዘይነበራ ጓል ብኸመይ ስድራኣ ረኺባ?

ጉዕዞ እግሪ ምግባር፣ ምጉያይን ብሽክለታ ምዝዋርን ትኹረት ክግበረሎም ዝግብኡ ኣገደስቲ ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ከምዝኾኑ ንነዊሕ እዋን ሰብሞያ ክምዕዱ ምፅንሖም ይፍለጥ። ተመራመርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ግን እዞም ኣማራፂታት ምምሕያሽ ክግበረሎም ይምዕዱ ኣለዉ።

ጸቕጢ ደም ከጕድሉ ዝኽእሉ ዓይነት ምንቅስቓስ ኣካላት 

ኣብ መላእ ኣፍጋኒስታን ዝርከባ ትካላት ጸጕርን መመላኽዕን ብትእዛዝ ጣሊባን ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ክዕጸዋ እየን።

ንደቂኣንስትዮ ዘጕሃየ ውሳነ ምዕጻው ትካላት ስነጽባቐ 

መብዛሕትኡ ሰብ፡ ኣብቲ ነዊሕ ካብ ግዜኡ ዘሕልፈሉ ገዛኡ ማዕረ ክንደይ ዝተበከለ ነገራት ኣብ ኣየር ይዘውር ከምዘሎ ኣይፍለጦን እዩ።

ኣትክልቲ፡ ኣየር ውሽጢ ገዛና ከጽርዩ ይኽእሉ ዶ?

ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዓለም ሚልዮናት ሰባት ብርቱዕ ዋዒ የጋጥሞም ኣሎ። ከምዚ ዓይነት እዋናት ኣብ ክሊ ተፈጥሮኣዊ ኵነታት ኣየር ዝኽሰት ንቡር እዩ። ብደረጃ ዓለም ግን፡ ብሰንኪ ምውሳኽ ሙቐት ዓለም፡ ተደጋጋሚ፡ ጽዑቕን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕን እናዀነ ይኸይድ ኣሎ።

ኣሰካፊ ዘሎ ዋዒ ሰባት ብኸመይ ይጻወርዎ ኣለዉ?

እቲ ፍተሻ ድሕነት ን ከም ወጎቪ፣ ሳክሰንድራን ኦዘምፒክን ዝተባህሉ ሸውሃት ምግቢ ዝዓጽዉ መድሃኒታት ክግምግም እዩ።

ጠንቂ ርእሰ ቅትለት ከይኮኑ ዝተጠርጠሩ መድሃኒታት ይምርመሩ ኣለዉ

እቲ ሲኖዶስ ብሓሙስ 06 ሓምለ 2023 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ኲናት ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ድሕነት ኣቦታትን ኣመንትን እታ ቤተክርስትያን ንምውሓስ ዝግባእ ጻዕርታት ዘይምግባሩ ከምዘጣዕሶ ዝሕብር እዩ።
እታ ቤተክርስትያን ዝግብኣ ዘይምግባራ ካብቶም ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ብጳጳሳት፡ ካህናትን ኣመንትን ተሪር ነቐፌታ ክቐርበላ ጸኒሑ'ዩ። ቢቢሲ ነዚ ዝቐረበ ይቕሬታ ኣመልኪቱ ምስ ኣካያዲ ስራሕ ሃገረ ስብከት ዞባ ሰሜን ምዕራብ ሽረ-እንዳስላሰን ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትግራይን ንቡረእድ ተስፋይ ተወልደ ቃለመሕትት ኣካይዱ ኣሎ።

ን'ይቕሬታ' ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ብወገን ትግራይ ዝተዋህቦ ግብረመልሲ

ኣብ ትግራይ ካብ ረቡዕ 28 ሰነ 2015 ዓ.ም [ግእዝ] ጀሚሩ ሃገራዊ ፈተና ሻምናይ ክፍሊ ክወሃብ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ፡ ስርዓተ ትምህርቲ ምምሃርን ምስትምሃርን ናብ ንቡር ንምምልስ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ብሓደ መዳዩ ተስፋ ዝህብ ኰይኑ፡ በቲ ኻልእ ሸነኽ እንክርአ ኸኣ ብዙሓት ዘይተማሉ ነገራት ብምህላዎም እቲ ስክፍታ ገና ኣሎ።  

'ቀላሚኖ ክኣቱ ሕልሚ ነይሩኒ፡' ብድሆታት ድሕሪ 3 ዓመት ዝፍተኑ ዘለዉ ተምሃሮ ትግራይ

እቲ ንጥረ ነገር ኣብቲ ጥቡቕ ሓለዋ ዝግበረሉ ህንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ስራሕ ቦታ ስሩዕ መርመራ ይካየድ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከምዝተረኸበ ኣገልግሎት ድሕነት ኣሜሪካ ኣፍሊጡ።

ኣብ ዋይት ሃውስ ዝተረኸበ ሓሽሽን ዘስዓቦ ምፍንቓልን

 ኣብ መላእ ዓለም፡ ብዝሒ ብዓይነት 1 ሕማም ሽኮር ዝተትሓዙ ህጻናትን መንእሰያትን፡ ካብ እዋን ኮቪድ ጀሚሩ ዘይተለምደ ወሰኽ ከምዘርኣየ ተመራመርቲ ይገልጹ።

ጠንቂ ምውሳኽ ሕማም ሽኮርያ ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን እንታይ እዩ?

ኣብ ዝርዝር ግብኣታት ዝተፈላለዩ መግብታት ወይ ኣብ ከም ልስሉስ መስተታት፣ ማስቲካን ዕሹጋት ርግኦ ዝበሉ ካብ ሽኮር ነፃ ዝኾኑ መግብታት ይርከብ። ኣስፓርተም ዝለዎም ፍሉጣት ልስሉስ መስተታት ከም ዳይት ኮክ፣ ኮክ ዜሮ፣ ፔፕሲ ማክስን 7 ኣፕ ፍሪን ዝርከብዎም ኮይኑ እቲ መመቐሪ ግን ኣብ ኣስታት 6000 ፍርያት መግቢ ይርከብ።

መንሽሮ የስዕብ'ዩ ዝበሃል ዘሎ ካብ ሽኮር 200 ዕጽፊ ዝምቅር ‘ኣስፓርተም’ 

ካቲጃ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ሕክምና ጻኒሒታ፡ ቁጽሪ ኣንስቶም እንትወልዳ ኣብ ክፍሊ መዋልዳን ኣትዮም ዝከታተሉ ሰብኡት ከምዝወሰኸ እያ ተዓዚባ። 
“ሕማቕን ጽቡቕን ተጓንፎታት እየ ሓሊፈ። ገለ ሰብኡት ኣንስቶም ጓል እንተወሊደን ተመሊሶም ክርእይወየን ኣይደልዩን። ገለ ሓራሳት ድማ ጓል  ከምዝወለዳ ምስፈለጣ እንከይተፈለጠን ንብዓት ዘረብረብ ከብላ ርእየ’የ” ክትብል ኣብ ሃገራ ክሳዕ ክንደይ ጓል ምውላድ ባህላዊ ርድኢት ዝፈጠሮ ጸገም ከምዘስዕብ ኣካፊላትና። 

ደቂ ኣንስትዮ፡ ልዕሊ 10 ሽሕ ኣንስቲ ዘሕረሰት ህንዳዊት ነርስ 

ካብ ሓረስቶት ስድራ ዝተወለደ ዮናስ፡ በቲ ዝተመሃረሉን ዝፈትዎን ሞያ ኣብቶም ዝለዓለ ዝና ዘለዎም ትካላት ክሰርሕ'ኳ እንተጀመረ፡ ጉዳይ ጣፍ ዕረፍቲ ስለዝኸልኦ ግን ስርሑ ገዲፉ ካብ ኣውሮጳ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ።

ጣፍ፡ ክብሩ ወሲኹ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ከቕርብ ወጢኑ ናብ ሃገሩ ዝተመለሰ ኢትዮጵያዊ

ዓለምለኻዊያን ትካላት ረዲኤት - ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ትካል ልምዓት ኣሜሪካ - እቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ሓገዝ መግቢ ካብ ኣፍ ተጠቀምቲ እናተመንጠለ ንኻልእ ዕላማ ስለዝውዕል ክቋረጽ ከም ወሰኑ ይዝከር። እቶም ኣብዚ ተግባር’ዚ ዝኽሰሱ ኣካላትን መንግስታትን ነዚ ክሲ ምላሽ’ኳ እንተሃቡሉ፡ ሳዕቤኑ ኣብቲ ተጸባዪ ረዲኤት ዝዀነ ህዝቢ ግን ከቢድ ምዃኑ ርኡይ እዩ። እዚ ጉዳይ’ዚ ግን ከመይ ኢሉ እዩ ማዕቢሉ፣ ግቡእ ግብረመልሲ ንምሃብን መስርሕ ዕደላ ረዲኤት ንምቕጻልን ዝግበር ዘሎ ጻዕሪታት ከ እንታይ ይመስል?

ስርቂ መግቢ ረዲኤትን ምቍራጽ ቀረብን ካበይ ናበይ?

ኣብ ሱዳን፡ ኣብ መፋርቕ ሚያዝያ ዝተባርዐ ውግእ ሓድሕድ ዛጊት ማዕልቦ ዘይተረኸቦ ኰይኑ፡ ኣብታ ሃገር ምናልባት ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ግምታት ይዛይድ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ሆስፒታላትን ሓካይምን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ብርቱዕ ከምዝዀነ ቢቢሲ ኣፍሪቃ ኣይ ዝመርመሮ ሰነድ የመልክት።

ሱዳን፡ ገበናት ኲናት ተፈጺሞም ክዀኑ ከምዝኽእሉ ይግመት

ኣብ ለንደን፡ ሓደ ሰብ ጸምልዩን ብድኹም ኣካይዳን፡ ጥቓ መዓርፎ ነፈርቲ ሄትሮም ናብ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ምስ ከደ፡  ፖሊስ ቃሉ ሰሚዖም ድሕሪ ዝገበርዎ መርመራ፡ ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር ናይ መጀመርታ ተርእዮ ኰይኑ ዝተመዝገበ ገበን ፈተነ ምስግጋር ኣካላት ደቂ ሰብ ክምርምሩ ጀሚሮም።

ኵሊቱ ንምውሳድ ዝተጨውየ ዳንኤል መወዳእታኡ እንታይ ኰነ?

ልዕሊ 2 ሽሕ ዓደግቲ ድማ ናብተን ሱፐርማርኬት ብምኻድ ዝደልይዎ ሸቐጣት ንምእካብ ነተን ዓረብያታት ተጠቒሞም። ኣብቲ ንክልተ ኣዋርሕ ዝፀንሐ መጽናዕቲ ከኣ 39 ሰባት ቅድሚኡ ዘይፈልጥዎ ‘ኣትሪያል ፊብሪለሽን’ (AF) ማለት ዘይስሩዕን ኣዝዩ ቅልጡፍን ህርመት ልቢ ከም ዘለዎም ክልለይ ተኻኢሉ።

ፀገም ጥዕና ልቢ ዘለዎም ዓማዊል ዘለልያ ዓረብያታት ሱፐርማርኬት 

ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ 2023 ዕላዊ ኣብ ዝገበሮ መረዳእታ: ዩጋንዳ ካብተን ቀዳሞት ልዑል መጠን ኣልኮሆል ዝጥቀሙ ዜጋታት ዘለወን ሃገራት ሓንቲ ከምዝኾነ ኣመላኺቱ። 
