ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ንልዕሊ 70 ዓመታት 'ብሓጺናዊ ሳንቡእ' ከስተንፍስ ዝጸንሐ ፖል ኣሌክሳንደር ሞይቱ

ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ስድራ ቤቱ ኮነ መማህራኑ፡ ‘ምስዓበኻ እንታይ ክትከውን ኢኻ?’ ተባሂሉ ዝሕተት ዝነበረ ዶ/ር ዳዊት፡ ዶክተር ወይ መሃንዲስ ክኸውን ከምዝደሊ ይነግሮም ምንባሩ ይዝክር። 
ይኹን እምበር፡ ሓደ መዓልቲ ነታ ሕጂ ሓኪም ኮይኑ ዝሰርሓላ ዘሎ ሞያ፡ ስኑ ነኺሱ ንኸጽንዕ ዝገበረቶ ተጓንፎ ሎሚ’ውን ልክዕ ከም ትማሊ እዩ ዝዝክራ። 

ሕማም እነሓጎኡ ንኽመራመር ሕክምና ኣጽኒዑ ትካላት ጥዕና ዝወነነ ዶ/ር ዳዊት

ኤንኤችኤስ ክታበት ኮቪድ ብንቡር ዝወሃብ ኰይኑ ኣዝዩ ዝደኸመ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ዘለዎም ሰባት ገለ ሰባት ግን ኣብ ካልእ እዋን ተወሳኺ መከላኸሊ ከድልዮም ይኽእል እዩ ይብል።

217 ግዜ ክታበት ኮቪድ ዝወሰደ ሰብኣይ

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ሕጂ ድሕሪ ትሽዓተ ዓመት፡ ኣሌክስን ኣዲኡ ጁሊን፡ ብሓባር ናብቲ ኣዝዮም ዝፈትዉዎ ምንሽርታት በረድ- ስኪንግ - ብምኻድ ነቲ ኣብ ሞንጐኦም ዘሎ ፍሉይ ምትእስሳር ክጽንብሉ’ዮም። 

ኵሊታ ለጊሳ ንወዳ ናብ ውድድራት ዓለም ዘብቀዐት ኣደ

ጉያ፡ ንገሊኡ ተፈጥሮኣዊ፤ ንገሊኡ ክኣ ኣይኰነን’ዶ ጉያ ቁሩብ ናይ ፍጥነት ምውሳኽ’ውን ዓቐብ’ዩ ዝዀኖም። ግን፡ “ብተፈጥሮይስ ጎያያይ ወይ ጎያይት’ዶ ይኸውን?” ኢልኩም ሓሲብኩም ትፈልጡ’ዶ? እቲ መልሲ ኣብ ጅንኩም እዩ ዘሎ።

ገለ ሰባት ብኸመይ’ዮም ጎየይቲ ዝዀኑ? ‘ጂን’ ብዛዕባ እዚ እንታይ ይነግረና?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ቀዳማይ ሕታም ጋዜጣ ላ ቡዢ ዱ ሳፐር ብ1980 ክወጽእ እንከሎ፡ ኣብቲ ግዜ 12 ጋዜጣታት ጥራይ ተሓቲመን ነይረን።

ሰባት ንምስሓቕ ኣብ 4 ዓመት ሓደ ግዜ እትሕተም ፍልይቲ ጋዜጣ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  

ብውሕልነቶም፡ ‘ቡዳ’ እናተባህሉ ዝጥቅዑ ዘለው ኢደ ጥበበኛታት

ተጣቢቐን ዝተወለዳ ሰኔጋላውያን መናቱ፡ ምስተወለዳ ኣብ ዝነበረ ሒደት መዓልቲ ክሞታ ይኽእላ’የን ተባሂሉ’ኳ ብሓካይም መጠንቀቕታ ተዋሂቡ እንተነበረ፡ መበል 7ይ ዓመት ልደተን ኣኽቢረን።

ሒደት መዓልቲ ክነብራ’የን ተባሂሉ ዝተነገረለን መናቱ 7ይ ዓመተን ኣኽቢረን

ስለምንታይ እዮም ሰባት ‘መናፍስቲ ምዉታን’ ዝረአዩዎም?

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።

መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?

ሽዱሽተ ግዜ ሻምፕዮን ኦሎምፒክ ዝኾነ ክሪስ መንሽሮ ከም ዝሓመመ ሓቢሩ

ንመጻምድቲ ዘሸግር ምሕርናኽ ብምንታይ ይፍታሕ?

ብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን መነጽር ምጥቃም መጠን ርእየት ዓይኒ ከምዘዳኽም ይኣምኑ። ግን ሓቂ ድዩ? ነዚ ዘረጋግጹ ንጹር መርትዖታትከ ኣለዉ ድዮም?

መነጽር ምጥቃም ናይ ምርኣይ ኣቕምና የዳኽሞ ድዩ?

እቲ ውግእ ኣብቲ ትነብረሉን ዝነበረት፡ ደቃን ሓዳራን ዝገደፈትሉ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ይካየድ ስለዝነበረ ስድራይ ብህይወቶም ክወጽኡ ድዩም ክጠፍኡ ዝብል ሻቕሎት ነይሩዋ።

ሱዳን፡ 'ደጊም ምንባረይ ከንቱ’ዩ ዝበልኩሉ ህሞትዩ' ዶ/ር ማርታ ስዩም

እቲ ኣብ ለንደን ሆስፒታል ጋይስ ዝርከብ ክሊኒክ፡ ኣብ ወርሒ መስከረምን ጥቅምትን 2022 ዝተበላሸወ መዝሓሊ ጠራሙዝ ተጠቒሙ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ። 

ኣብ መዝሓሊ በረድ ተኸዚኑ ዝነበረ እንቋቑሖ ደቂኣንስትዮ ተባላሽዩ

ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ንሰባት ኣየናይ ዓይነት ዲጂታላዊ ወልፊ ከምዘለዎም ብልክዕ ምፍላጥ ኣጸጋሚ እዩ፤ እንተዀነ መብዛሕትኦም ሓካይም ይዅኑ ሓካይም ስነ-ልቦናን ስነ-ኣእምሮን ዝዀነ ሰብ ምስዚ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ ጸገም ኣለዎ’ዶ የብሉን ዝብል ምፍላይ ኣይመጸገመን።

'ዲጂታላዊ ወልፊ' ኣሎና ዶ? እንታይነቱን መፍትሒኡን

ኣብ ሰራውር ዘጋጥም ምርጋእ ደም መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እግሪ እዩ ዘጋጥም። እንተዀነ ገለ ክፋል ናይቲ ርጋ’እ ደም ተበቲኹ ብደም ኣቢሉ ናብ ካልእ ክፋል ኣካላት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ናብ ሳንቡእ ክጓዓዝ ተኽእሎ ኣሎ። ርጋ’እ ደም ናብ ሳንቡእ ኣብ ዝኣትወሉ እዋን ሃንደበታዊ ምዕጋት ሱር ደም ሳንቡእ ይበሃል።

ሃንደበታዊ ምዕጋት ሱር ደም ሳንቡእ እንታይ እዩ?

ከም ቪያግራ ዝኣመሰሉ መድሃኒታት ፈለማ ንልዑል ጸቕጢ ደምን ኣንጅናን [ኣብ ከባቢ ኣፍልቢ ዝፍጠር ቃንዛ]  ንምፍዋስ ዝተዳለዉ እዮም። 

ቪያግራ ዝጥቀሙ ሰብኡት ንረሲዕነት ናይ ምቅላዕ ተኽእሎኦም ትሑት ምዃኑ መጽናዕቲ ይእምት

ኢንቲትዩት ጥዕና ትግራይ ብዘካየዶ ሳይንሳዊ መጽናዕቲ፡ ኣብ ትግራይ ብጭቡጥ ሰባት ብጥምየት ይሞቱ ከምዘለዉን ኣደታትን ህጻናትን ብሕጽረት ምግቢ ከምዝተጠቕዑን ኣፍሊጡ።

ትግራይ፡ ከቢድ ሕጽረት ምግቢ ህጻናትን ኣደታትን ብብዝሒ የጥቅዕ ምህላዉ ተገሊጹ

ንጉስ ቻርለስ ሳልሳይ ወዲ 75 ዓመት እዩ። ኣብ መስከረም 2022 ን70 ዓመታት ዝነገሰት ኣደኡ ዳግማዊት ንግስቲ ኤልሳቤጥ ድሕሪ ምማታ ናብ መንበር ስልጣን መጺኡ።

ንጉስ ቻርለስ እንታይ'ዩ ሓሚሙ? ብዛዕባ መንሽሮ ኸ እንታይ ንፈልጥ?

ኣብ ርእሰ ከተማ ክልል ትግራይ - መቐለ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዓይደር፡ ኮሪደራት ጽዑቕ ምጉያይ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ዘስዓቦ ብዓውዓውታ ተሰኒዮም ኣለዉ። ሕክምና ህጻናት ኣብ ዝወሃበሉ ኩርናዕ ዘለዉ ክፍልታት ዓራት ግን ጸጥታ ውሒጥዎም ይረኣዩ።  እቶም ደኺሞም ተገዲሞም ዝረኣዩ ህጻናት ነቲ ኣብዚ እዋን ንሰሜን ኢትዮጵያ ዝሃስይ ዘሎ ቅልውላው መግቢ ዝምስክሩ እዮም። ዲፕሎማስያዊ ወኪል ቢቢሲ ካብ መቐለ ዘዘሰናደኦ ዛንታ እነሆ። 