ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ካርቦን ዳይኦክሳይድ ካብ ኣየር ብምምጻይ፡ ኣብ ባሕሪ ንምኽዛን ዘኽእል ሓድሽ ኣገባብ ብተመራመርቲ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ክሊማዊ ለውጢ ዓለምና ንምቍጽጻር ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ሓድሽ ተስፋ ፈጢሩ ከም ዘሎ ተፈሊጡ።

ካርቦን ዝመጺ ርኽበት፡ ሓድሽ ተስፋ ንክሊማዊ ለውጢ ምዃኑ ተኣሚኑሉ 

እቲ ዘተ ብምኽንያት ኣብ ድጎማን መሰል ምግፋፍ ዓሳን ዝነበረ ዘይምስምማዕ ንነዊሕ ዓመታት ክሰልጥ ኣይከኣለን ጸኒሑ፡፡
ንሓለዋ ባሕሪ ዝምልከት ንመወዳእታ ግዘ ዝተፈረመ ውዕል፡ እቲ ቅድሚ 40 ዓመት፡ ኣብ 1982 ዝተበጽሐ ውዕሊ ሕጊ ባሕሪ ሕቡራት ሃገራት እዩ፡፡


ሓለዋ ውቅያኖስ፡ ሃገራት ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ዓመት ዘተ ኣብ ታሪኻዊ ስምምዕ በጺሐን

ንሓሙሽተ ተኸታተልቲ ወቕቲታት ዝናብ ብሰንኪ ዘይምርካቡ ኣብ ገለ ከባቢታት ኢትዮጵያ፡ ሶማልያን ኬንያን፡ ሚልዮናት ንሕጽረት ምግቢ ከምዝቃልዑ ዓለምለኻዊ ትካላት ከተሓሳስባ ጸኒሐን እየን። ብሰንኪ ክሊማዊ ለውጥን ጐንጽን ተጸበይቲ ረዲኤት ዝዀኑ ኢትዮጵያውያን ንምሕጋዝ፡ ኣስታት ኣርባዕተ ቢልዮን ዶላር ከምዘድልዮ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ እዩ። እንተዀነ እቲ ሓደጋ ኣቐዲሙ እናተፈልጠ፡ ዝምልከቶም ኣካላት እንታይ ክዓዩ ጸኒሖም? ኣብዚ እዋን’ከ እንታይ ይገብሩ ኣለዉ? ግደ ናይተን ንነዊሕ ዓመታት ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ክንቀሳቐሳ ዝጸንሓ ዘይመንግስታዊ ትካላት እውን ሕቶ ዘልዕል እዩ፤

ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ድርቅን ተራ ትካላት ረዲኤትን

እዚ ሓመድ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ርሑቕ ዞባ ሰሜን ካሜሩን ይሰግር ከም ዘሎን ኣብ ዝቕጽሉ መዓልታት ናብ ካልኦት ኣርባዕተ ዞባታት ክበጽሕ ከም ዝኽእልን ተፈሊጡ።

ፍርቂ ካሜሩን ብህቦብላ ዶሮና ሳሃራ ኣብ ሓደጋ ኣትዩ

ብ2021 ውድብ መግብን ሕርሻን ሕቡራት ሃገራት (ፋኦ) ዓመታዊ 50 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ዝራእቲ በተን ኣዕዋፍ ከም ዝጠፍእን መብዛሕትኡ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ከም ዝጠፍአን ይገልጽ።

ኣዕዋፍ ኵሌያ፡ "ይሰምዖም ኣለኹ፤ ከጥፍኡና ይመጽኡ ኣለዉ"

ንዓመታት፡ ኣብ ቱርኪ ብዙሓት ሓደስቲ ህንጻታት ብሰንኪ ሰፊሕ ብልሽውናን ፖሊሲታት መንግስትን ውሑስ ከም ዘይኰኑ ክኢላታት የጠንቅቑ ነይሮም።እቶም ፖሊሲታት፡ ንዕብየት ህንጻ ንምትብባዕ - ኣብተን ንምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝተቓልዓ ዞባታት ሓዊሱ - ንመምርሒታት ህንጻ ዝጥሓሱ ተዀናተርቲ ምሕረት ይፈቕዱ ነይሮም።

ምንቅጥቃጥ ምድሪ ቱርኪ፡ ምስ ህንጻ ኣባይቲ ብዝተሓሓዝ 113 ትእዛዝ ማእሰርቲ ወጺኡ

ዋሽንግተን፡ ቻይና ሰላዪ ባሎን ሰዲዳ ብዝብል ክሲ ምስ ቤጂንግ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ምትፍናን ተሸሚማ ኣላ።

ኣመሪካ ኣብ ግዝኣታ መንነቱ ዘይተፈልጠ ዝበርር ኣካል ተኲሳ ከምዘውደቐት ኣፍሊጣ

ኣብ ኣፍጋኒስታን ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ብውሑዱ 124 ሰባት ብሰንኪ ቁሪ ከም ዝሞቱ ሰበስልጣን ጣሊባን ገሊጾም።

ቁሪ ብውሑዱ 124 ሰባት ቀቲሉ

ሰባት ኣብ ኩሉ ነገር ርኢቶ ካብ ምሃብ ንድሕሪት ኣይብሉን ትብል ደንሳ፡ “ነቲ ትልመይ ዘጠንክረለይ ርኢቶ ብምውሳድ፡ ነቲ ሞራል ዝትንክፍ ድማ ክሓልፎ ነይሩኒ” ትብል። ጫማ ምፅራግ ምስ ጨመረት ድማ ብዙሓት ዓማዊል ኣፍርያ።

"ካብ ሓጥያትን ገበንን ወፃኢ ኩሉ ዓይነት ስራሕ ንምስራሕ ድልውቲ’የ”

ምክትል ዳይረክተር እቲ ትካል ዶክተር የሹሩን ኣለማየሁ ንቢቢሲ  ከምዝገለጾ ETRSS-2 ተባሂላ እትጽዋዕ ሳልሰይቲ ሳተላይት ልክዕ ከምተን ካልኦት ሳተላይታት ናይ መሬት ምስሊ ትስእል ኮይና ካብ'ተን ካልኦት ዝጸረየ ምስሊ ክትልእኽ ትጽቢት ከምዝግበረላ ገሊጹ።

ኢትዮጵያ ሳልሰይቲ ሳተላይት ንምውንጫፍ ኣብ ምድላው ከምዘላ ኣፍሊጣ

ክፍለ ግዝኣት ኒውዮርክ ኣካላት ናይ ዝሞቱ ሰባት ንድዅዒ ክኸውን ካብ ዘፍቐዳ ክፍለ ግዝኣት ኣሜሪካ ኮይና።

ኒውዮርክ ሬሳ ሰብ ንድዂዒ ክኸውን ፈቒዳ

ሓደ ኣብ ደቡባዊ ሰኔጋል ዝነብር ሰብኣይ፡ ኣብ ዝቕጽሉ ሓሙሽተ ዓመታት ሓሙሽተ ሚልዮን ኣግራብ ናይ ምትካል ዓቢ ዕማም ሒዙ ኣሎ።እዚ ዓብዪ ራእይ ዘለዎ ፕሮጀክት፡ ኣዳማ ዲሜ ኣብ ኤውሮጳ ንገለ ዓመታት ክሰርሕ ድሕሪ ምጽንሑ ኣብ 2020 ናብ ሃገሩ ዞባ ካሳማንስ ምስ ተመልሰ ዝሓሰቦ’ዩ።

ሓሙሽተ ሚሊዮን ተኽሊ ንምትካል ዝሃቀነ ሰኔጋላዊ

ብርሰት ኣግራቡ ብዘሻቕል ናህሪ ይውስኽ ዘሎ ጫካ 

መንግስቲ እቲ ግዝኣት ከምዝበሎ፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ተኸሲቱ ዘሎ ብርቱዕ ህቦብላ ክረምቲ፡ ንከተማ ጎፋ፡ ንኒው ዮርክን ከባቢኡን ዞባ ዓውደ ውግእ ኣምሲሉዎ ኣሎ ክብል ገሊጹ።

ሓያል ማዕበል ውርጪ ሰሜን ኣመሪካ ንከተማ ባፋሎ ናብ 'ዓውደ ውግእ' ቀዪሩዋ

እቶም ድሮ ብሰንኪ ግጭት ካብ ገዝኦም ክሃድሙ ተገዲዶም ዝነበሩ ደቡብ ሱዳናውያን ሕጂ ድማ ብሰንኪ ዕልቕልቕ መሊሶም ይሃድሙ ኣለዉ።

ካብ ውሕጅ ናብ ሜዳ ነተጉቲ ዝሃደሙ ደቡብ ሱዳናውያን

ኣብ ማሌዥያ ግዝኣት ሴላንጐር ብዘጋጠመ ምህማም መሬት፡ ብውሑዱ ክልተ ሰባት ሞይቶም፡ ሃለዋት ካልኦት ብዙሓት ድማ ጠፊኡ።

ኣብ ማሌዥያ ብዘጋጠመ ምህማም መሬት ሰባት ሞይቶምን ጠፊኦምን

ብሰንኪ ደቂ ሰባት ዝመጽኡ ለውጢ ክሊማ፡ ለውጢ ኣጠቓቕማ መሬትን ብከላን ነዛ ፕላነት ብቕልጡፍ ይቕይርዋ ስለዘለዉ፡ ዓሌታት እንስሳታት ንኽወሃሃዱን ብህይወት ንኽጸንሑን ይጽገሙ ኣለዉ። እዚ ድማ ናብ ሻድሻይ ጃምላዊ ምጽናት ከምርሕ ከምዝኽእል ክኢላታት ይገልጹ።

ዓለምና ኣብ ድርኩኺት ጃምላዊ ጽንተት ዶ በጺሓ ትኸውን?

ቐጠር ንዋንጫ ዓለም ንኸተዳሉ ካብ ዘቕረበቶ መእመኒ ሓሳባት ሓደ፡ እቲ ውድድር ልቐት ካርቦን ዘይብሉ ክገብሮ’የ ዝብለ’ዩ ነይሩ፤ እንተዀነ ተጣበቕቲ ክሊማዊ ለውጢ እዚ ኣብ ባይታ የለን ብምባል ብሰነድ ኣደጊፎም ኣቕሪቦሞ ኣለዉ፤ እሞ ደኣ ቐጠር ቃላ ኣየኽበረትን ክበሃል ይክኣልዶ?

ዋንጫ ዓለም 2022፡ ኣብ ቐጠር ኣጋጢሙ ዘሎ ዋሕዲ ሆቴላትን ብዝሒ ልቐት ካርቦንን

ኣብ ደቡባዊ ጣልያን ንመዓልታት ብዘይምቁራፅ ዝወቕዐ ዝናብ ስዒቡ እዩ፡ እዚ ምህማም መሬት ኣጋጢሙ። ሕዚ ግና እቲ ኩነታት ኣየር ካብቲ ዝነበሮ ስለዝነከየ፡ መጠን እቲ ዝወረደ ዕንወት ግልፂ ኰይኑ ኣሎ።

መ﻿ሬት እናሃመመ ኣቦኣ ንኸድሕና ዝደወለት ጐርዞ 

ኣብዛ ምስ ድርቂ፡ ግጭትን ዝውስኽ ዘሎ ብዝሒ ህዝብን እትቃለስ ሃገር ግን፡ እቲ ጃምላዊ ምትካል ፈልሲ ክሳብ ክንደይ ኣድማዕን ዕዉትን ከምዝነበረ ንጹር ኣይኰነን።ኣብ 2019 ክሳብ መወዳእታ እዚ ዓመት 20 ቢልዮን ፈልሲ ንምትካል ዓቢ ወፍሪ ጀሚራ ዓለማዊ ዛዕባ ኰይና ዝነበረት ኢትዮጵያ፡ ዝያዳ ሸቶኣ ከምዝተዓወተትን እቲ ወፍሪ ገና ከምዝቕጽልን ትገልጽ።  

20 ቢልዮን ፈልሲ ክትተክል ዝወጠነት ኢትዮጵያ ተዓዊታ’ዶ?

ኣብ ከባቢ 1800 [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ]፡ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ሓደ ቢሊየን ኰይኑ። እዚ፡ ክልተ ቢሊዮን ንክመልእ ካልእ 100 ዓመት ወሲዱ። ካብ 1950ታት ጀሚሩ ግን፡ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ብቕልጡፍ ክዓቢ ጀሚሩ።

ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ብኸመይ ሸሞንተ ቢሊየን ኰይኑ?  

ኣብ ናሚብያ ድሮ ሰለስተ ዒላታት ፈተነ ተዃዒተን ኣለዋ። "እቲ ፕሮጀክት ሓጢኣት እዩ፤ ቀሊል ከኣ ኣይኰነን” ይብል ኣብ ቀረባ እዋን ጡረታ ዝወጽአ ካህን ኣንግሊካን ናሚብያ ሉክ ፓቶ።

ነበርቲ ሓጢኣት'ዩ ዝበልዎ ፕሮጀክት ነዳዲ

ኣብ ምጅማር እቲ ዋዕላ፡ ካብ 4 ክሳብ 6 ሕዳር ጥራይ 36 ናይ ብሕቲ ጀት ኣብ ሻርም ኤል ሸኽ ከምዝዓለባ ካብ ፍላይትራዳር24 ዝተረኽበ መረዳእታ የመልክት።

ግብፂ ናብ ዘእንገደቶ ዋዕላ ክሊማ 'ኮፕ27' ክንደይ ናይ ውልቀ ጀታት በሪረን?

ኣህጉራዊ ዋዕላ ክሊማዊ ለውጢ ኣብ ግብጺ ይካየድ ከም ዘሎ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ኣብቲ ዋዕላ ዝሳተፍ ዘሎ ፕረዚደንት ናሚብያ ሃገ ገንጐብ ሃብታማት ሃገራት ዓለምና፡ ክሊማዊ ለውጢ ንምቅላስ ኣብ ዝግበር ዘተ ብቕንዕና ሓቂ ኣይነግራን እየን ክብል ከሲሱ።

ምልውዋጥ ፀባይ ኣየር