ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብቲ ዓመት ዓመት ዝገብሮ ቃለ መሕትት፡ ንልምዓት ማይ ኮነ ንጸዓት ብዝምልከት፡ ከም መራሕ ሃገር ዘይኮነስ፡ ከም ማንም ወሃብ ርእይቶ “ ከምዚ ክግበር ኣለዎ፤ ከምዚ ክግበር ይግባእ” ብዝብል ሓረጋት፡ ወትሩ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ሸንኮለል ክብል ከምዝፍትን ነቲ ቃለ መሕትቱ ዝተኸታተሉ ሰባት ይገልጹ። 

ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ብዛዕባ ዘቤታዊ ጉዳይ እንታይ ተዛሪቡ?

ሰብመዚ ጥዕና ኤርትራ ከምዝብልዎ፡ ዓመታዊ ልዕሊ 80 ሽሕ ሰባት ኣገልግሎት ጥዕና ዓይኒ ክረኽቡ እንከለዉ፡ ልዕሊ 5 ሽሕ ካብዚኦም መጥባሕቲ ሓበላ ዓይኒ ዝግበረሎም'ዩ። ንካልኦት ልዕሊ 1600 ሰባት ድማ ካብ ዑረት ዘድሕን ካልእ መጥባሕቲ ተኻይድሎም። 

ኤርትራ - ሆስፒታል ከረን 'መነጸር ዓይኒ ከፍሪ ጀሚሩ' ተባሂሉ

ሕቡራት ሃገራት ኣብ 2013 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብቲ ኣፈራሪሑን ኣስገዲዱን ዝእክቦ ግብሪን ናይ ዕደና ገንዘብን ተጠቒሙ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይምርግጋእ ይፈጥር ከምዘሎ ከሲሱ ነይሩ'ዩ። መግለጺ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኒውዮርክ ነዚ ንምእራም ከምዝወጸ'ውን ኣሚቱ'ሎ።

ዲያስፖራ ዝኸፍልዎ 2% 'ሕጋዊ ግብሪ'ዩ' - ኤርትራ

እዚ፡ ኣብታ 70 ሚኢታዊት ህዝባ ክርስቲያን ዝዀነት ሃገር ዝህነጽ ካቴድራል ንኹሎም ክርስትያን ዝኸውን ቅዱስ ቦታ ክኸውንን ሃገራዊ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ክካየደሉ ዝኽእልን ቦታ እዩ ይብሃል።

ፕረዚደንት 'ፈጣሪ ንዝገበሮ በረከትን ምሕረትን እነመስግነሉ እዩ' ዝበሎ ካቴድራል ባይቶ ተቓዊሙዎ

ጸብጻብ ትካል ገንዘብ ዓለም (ኣይኤምኤፍ) ከም ዘመልክቶ ቀጺለን ዝተጠቐሳ ሃገራት፡ ልዑል ቁጠባዊ ምዕባለ ንምምዝጋብ ዝሕምበባ ዘለዋ ሃገራት እየን።እተን ሃገራት ኣንጎላ፣ ናይጄርያ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኬንያን ኢትዮጵያን እየን።ኢትዮጵያ ንኬንያ ብምትካእ ኣብ ትሕቲ ሳህራ ካብ ዝርከባ ሃገራት፡ ራብዓይቲ ዝለዓለ ጥቕሉል ሃገራዊ ፍርያት ዘለዋ ሃገር ከምእትኸውን ኣይኤምኤፍ ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ተገሊጹ ኣሎ።

ኣይኤምኤፍ፡ ቁጠባ ኢትዮጵያ ከምዝውንጨፍ ዝገልጽ ትካል ገንዘብ ዓለም

ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት እዚ ሓድሽ በዓል ስልጣን ዝርከቦም፡ ሓሙሽተ ኣመሓደርቲ ኣአንጊዱ እዩ።
ምሻም እዚ ሓድሽ ኣመሓዳሪ ባንክ ግን ኣብ ክሊ ምሁራን ክትዕ ዝፈጠረ ይመስል።
እቲ ሓደን ቀንድን ምኽንያት፡ ኣቶ ማሞ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዘለዎ ቅርበት ኣብ ስርሑ ጽልዋ ክፈጥር እዩ ዝብል ኰይኑ፡ ዘይሻራዊ ክሳብ ዘይኰነ ኸኣ ሓድሽ ሰብ ምምዛዝ ለውጢ ኣይፈጥርን እዩ ኢሎም ዝካትዑ ኣለዉ።
ንምዃኑ፡ ሓላፍነት ሃገራዊ ባንክ እንታይ እዩ? ስልጣን ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንክ’ኸ እንታይ ይመስል? እቲ ባንክ ዘይሻራዊ ትካል ኣይኰነን ዝበሃለሉ ምኽንያት’ከ?

ሽመት ሓድሽ ኣመሓዳሪ ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ ንምንታይ ኣካታዒ ኰይኑ? ጽልዋኡ ኸ?

ኣብ ኤርትራ ዕደና ፖታሽ ንምምዕባል ዝተመስረተ ኩባንያ ዳናካሊ (DNK) ኣብ ዕደና ኮሉሊ ዝነበሮ ብጽሒት ንሓደ ቻይናዊ ኩባንያ ሸይጡዎ።
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ርእሰከተማ ኣስመራ ዝተፈረመ ስምምዕ፡ ኣውስትራልያዊ ትካል ዳናካሊ ኣብቲ ኣብ ዓሚቝ ከባቢ ደንካልያ ዝርከብ ፕሮጀክት ፖታሽ ዝነበሮ 50 ሚእታዊት ብርኪ ብምልኡ ንሓደ ሲችዋን (Sichuan Road and Bridge Group Co., Ltd.) ዝተባህለ ቻይናዊ ኩባንያ ዕደና ሸይጡዎ'ሎ። 

ኩባንያ ዳናካሊ ኣብ ፕሮጀክት ዕደና ፖታሽ ኤርትራ ዝነበሮ ብጽሒት ሸይጡ

እቲ ኣብ መላእ ዓለም 1.5 ሚልዮን ሰራሕተኛታት ዘለዎ ኣማዞን፡ ወጻኢታት ንምቑጣብ ልዕሊ 18 ሽሕ ሰራሕተኛታት ክቕንስ መደብ ከም ዘለዎ ገሊጹ።

ኣማዞን ወጻኢታቱ ንምንካይ 18 ሽሕ ሰራሕተኛ ከሰናብት'ዩ

ሚኒስትሪ ንግድን ዞባዊ ምትሕግጋዝን፡ ስሚንቶ ብነጻ ዕዳጋ ክሽየጥ ወሲኑ ኣሎ።
ነጻ ዕዳጋ ሲሚንቶ እንታይ እዩ? እዚ ፖሊሲ፡ ነቲ ዕዳጋ ሲሚንቶ ከረጋግኦ ድዩ?

ኢትዮጵያ፡ ቀረብ ሲሚንቶ ብነጻ ዕዳጋ ምውሳኑ እንታይ ሳዕቤን ክህልዎ'ዩ?

ኣብዚ ሕጂ እዋን ዶላር፡ ኣብ ባንክን ጸሊም ዕዳጋን ዘለዎ ኣፈላላይ ኣዝዩ እናሰፍሐ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ።ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን” ሓደ ዶላር ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ልዕሊ 90 ብር ክሽየጥ እንከሎ ኣብ ባንክ ድማ ኣስታት 53 ብር ነይሩ።እዚ፡ ሕጽረት ዶላር ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ቀረባ ዓመታት፡ ኢትዮጵያ ዋጋ ብር ብተደጋጋሚ ክትሕት ገይራ እያ።

ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ምንካይ ዓቕሚ ብርን ኢትዮጵያ እንታይ ውጽኢት ይህልዎ?

ዓውደ-መጽናዕቲ ለንደን፡ ንፖለቲካዊ፡ ማሕበረ-ቁጠባዊን  ኩነታት ናይታ ሓንቲ ካብ ድኻታት ሃገራት ዝኾነት ኤርትራን፡ ካብ ምልካዊ ምሕደራ ናብ ደሞክራሲ እትሰጋገረሉ ተኽእሎታት ዝዳህሰሰ’ዩ።

ፍሉጣት ኤርትራውያን ምሁራት ዝተሳተፍዎ ዓውደ-መጽናዕቲ 'ምህናጽ ደሞክራሲ' ኣብ ለንደን ይካየድ ኣሎ

መንግስቲ ፌደራል ኣብ መጀመርታ እዚ ወርሒ ዓመታዊ 500 ሽሕ ስደተኛታት ንምእታው ትልሚ ከም ዘለዎ ዘፍለጠ ኰይኑ፡ እታ ሃገር ኣብ ዝቕጽሉ ሰለስተ ዓመታት ኣስታት 1.5 ሚልዮን ሰባት  ክትቅበል እያ ማለት እዩ።

ካናዳ፡ ስለ ምንታይ 1.5 ሚልዮን ስደተኛታት ክትቅበል ወጢና?

ለይኦፍስ ዝተባህለ ድህረ ገጽ ከምዝሓበሮ፡ ኣብ መላእ ዓለም ልዕሊ 120 ሽሕ ዝኾኑ ዕድላት ስራሕ ተዓጽዮም እዮም።
ብዙሓት ትካላት ሰራሕተኛታት ዝቕንሱሉ ምኽንያት እኳ ዝተፈላለየ እንተኾነ፡ ሓበራዊ ዕላማታት ግን ኣለዎም።


ዓርሞሸሽ ኩባንያታት ቴክኖሎጂ ስለምንታይ ሰራሕተኛታት ይቕንሱ ኣለዉ?

መራሕቲ ኣባል ሃገራት ጉጅለ 20 [ጂ20] መጻኢ ሰኑይ ኣን ኢንዶኔዥያ ከተማ ባሊ ተራኺቦም ዓመታዊ ጉባኤኦም ከሳልጡ እዮም።

ጉጅለ 20 እንታይ’ዩ፡ መራሕቲከ ብዛዕባ እንታይ ይዘራረቡ?

ኣብ መፋርቕ እቲ ዝሓለፈ ወርሒ ኢትዮጵያ 38 ዓይነት 'ቀዳምነት ዘይወሃቦም' ኣቑሑት ናብታ ሃገር ከይኣትዉ ኣጊዳ እያ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ውሳነ ዝደረዀ፡ ምኽንያት ድማ እኹል ሸርፊ ወጻኢ ስለ ዘይብሉን ኣገደስቲ ዝብሃሉ ከም መድሓኒት፣ ሕርሻዊ ጥረ ኣቑሑን እታወታትንምምጻእ እኹል ሸርፊ ወጻኢ ንክህልዎ ምዃኑ ይገልጽ። 

መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ‘ሂውማን ሄር’ ክሳብ ዊስኪ ከይኣቱ ዝኸልከለሉ ምኽንያት እንታይ’ዩ?

መብዛሕትአን፡ ዕድአን እናወሰኸ ስለ ዝመጽአ ብዕዳ ተሓኒቐን እየን። ኣብዘን ሃገራት፡ ዋጋታት ኣቑሑ እናነከየ ክመጽእ እንከሎ፡ ገሊአን ሃገራት ሸርፊ ወጻኢ’ውን ክሓጽረን ጀሚሩ።

ዝበለጸን ዝሓመቐን ባጤራታት ኣፍሪቃ 

ሊባኖሳዊት ሳሊ፡ ሓፍታ ብሕማም ካንሰር ክትሳቐ እናረኣየት እንከላ ክትሕግዛ ኣይከኣለትን። እቲ ምኽንያት ድማ፡ ሕጊ እታ ሃገር፡ ሓደ ዜጋ ኣብ ወርሒ፡ ካብ ናይ ባንኪ ሕሳቡ ልዕሊ 400 ዶላር ከውጽእ ስለዘየፍቅደሉ'ዩ። በዚ ከኣ ሳሊ ናይ ሓሶት ሽጉጥ ተዓጢቓ ናብቲ ገንዘባ ዘቐመጠትሉ ባንክ ብምእታው ገዛእ ገንዘባ ዘሚታ ወጺኣ። 

ገዛእ ገንዘባ ካብ ባንክ ዝዘመተት ሊባኖሳዊት

ምዕዳል እቲ ዝዓበየ ሽልማት ኖቤል ግን ዝመጽእ ዓርቢ 7 ጥቅምቲ ክግለጽ እዩ። ምሉእ ዝርዝር ሕጹያት ን50 ዓመታት ተቘሊፉ ዝጸንሕ’ኳ እንተዀነ፡ ነዚ ናይ 2022 ውድድር ልዕሊ 300 ሕጹያት ኣለዉዎ። ኣብቲ መረጻ፡ ጋዜጣ ኪቭ ኢንዲፐንደንት፡ ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎድሚር ዘለንስኪን ኣብ ስደት እትርከብ መራሒት ተቓወምቲ መንግስቲ ቤላሩስ ስቬትላና ቲካኖቭስካያን ከምዝርከብዎም ግን ይግመት።


ሽልማት ኖቤል እንታይ እዩ? ንምንታይ እዩ ኸ ኣገዳሲ ዝኸውን?

ኣብ ኤርትራ ዓቢ ተስፋ ዝተነበረሉ ዕደና ፖታሽ ንምምዕባል ዝተመስረተ ኩባንያ ዳናካሊ (DNK) ኣብ ዕደና ኮሉሊ ዝነበሮ ብጽሒት ብምልኡ ክሸጦ ኣፈናዊ ስምምዕ ከምዝገበረ ኣፍሊጡ። 

ፍርቂ ብርክታት ዕደና ፖታሽ ኤርትራ ንቻይናዊ ኩባንያ ክሽየጥ'ዩ

ዶላር ኣሜሪካ ምስ ካልኦት ዓበይቲ ባጤራታት ክነጻጸር እንከሎ፡ ንኽልተ ዕቝድ ዝሓየለ ኰይኑ እዩ ጸኒሑ።
እዚ ማለት ዶላር ምግዛእ ክቡር ክኸውን እንከሎ፡ ዶላር ድማ ዝያዳ ፓውንድ፡ ዩሮ ወይ የን [ባጤራ ጃፓን] ክገዝእ ይኽእል ማለት እዩ። እዚ፡ ን ትካላት ንግዲ ዓለም ይዅን መነባብሮ ስድራቤታት ዝጸሉ እዩ።

ዶላር ስለምንታይ እዩ ዝሕይል ዘሎ? ጽልውኡ'ኸ?

እዚ ዝዀነሉ ቻንስለር ብሪጣንያ ክዋሲ ክዋርተንግ ለቓሕ ኣመና ክዓርግ እዩ ተባሂሉ ኣብ ዝግመተሉ ዘሎ እዋን፡ ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብ ርእሲ'ቲ 45 ቢልዮን ፓውንድ ፓኬጅ፡ ተወሳኺ ምጕዳል ግብሪ ቃል ድሕሪ ምእታዉ እዩ።

ፓውንድ ብመንጽር ዶላር ዋጋኡ የንቈልቍል ከምዘሎ ተገሊጹ

ኣብ ኢትዮጵያ፡ ዝርአ ዘሎ ወሰኽ ዋጋታት ኣዝዩ ይንህር ከም ዘሎ ብተደጋጋሚ ይግለጽ። ኤጀንሲ ማእከል ስታቲስቲክስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ወርሒ መጋቢት [2014] ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ እቲ ዝቕባበ ዋጋ ምስ ናይ ቅድሚኡ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን ክነጻጸር እንከሎ፡ ብ34.7 ሚእታዊት ወሰኽ ከም ዘርኣየ ገሊጹ ነይሩ። እቲ ወሰኽ ዋጋታት፡ ንመግቢ ኣብ ዘገልግሉ፡ ከም ኣሕምልቲ፡ ፍረታት፡ ኣእካል፡ ቀመማት፡ ዘይቲ፡ ጠስምን ቡንን ዝኣመለሱ ፍርያት ከም ዝዛይድ ይሕብር።

መ﻿ንግስቲ ኢትዮጵያ ስለምንታይ ንዝቕባበ ክቈጻጸር ዘይከኣለ?

ኣብ ኤርትራ "ሃገራዊ ዋዕላ ድንሽ" ይካየድ ከምዘሎ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ሓቢረን። ኣብቲ ሎሚ 21 መስከም ዝጀመረን ንክልተ መዓልታት ዝቕጽልን ኣብ ርእሰከተማ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎን ዋዕላ፡ ዝተፈላለዩ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ከምዝቐርቡ ተገሊጹ። 

ኤርትራ 'ሃገራዊ ዋዕላ ድንሽ' ተካይድ ኣላ

ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሳ ነቲ ስራሕ ቅድሚ ምጅማራ ኣብ ኣየርላንድ፡ ደብሊን እያ እትነብር ኔራ። ኣደ ሰለስተ ቆልዑ ዝኾነት በረከት፡ ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛታት ካብ ዝኾኑ ወለዲ ኣብ ሃዋሳ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ቀዳማይን ካልኣይን ደረጃ ትምህርታ’ውን ኣብኡ ድሕሪ ምዝዛም ንስራሕ ናብ ደቡብ ሱዳን ኣቕኒዓ። 