फिफा विश्वचषक : फ्रान्सला हरवून स्पेनचा फायनलमध्ये प्रवेश, एम्बापेचे स्वप्न भंगले

फिफा विश्वचषक स्पर्धेत स्पेनने फ्रान्सला हरवून फायनलमध्ये प्रवेश केला आहे. डॅलस स्टेडियमवर झालेल्या उपांत्य सामन्यात स्पेननं विजेतेपदाच्या प्रबळ दावेदारांपैकी एक असलेल्या फ्रान्सवर मात केली.

लुईस दे ला फुएंतेच्या संघाने स्टार आक्रमक सदस्य असलेल्या फ्रान्सच्या संघाला चांगलंच रोखून धरलं. त्यांना फारशा संधी निर्माण करता आल्या नाहीत.

पण त्याचवेळी स्पेनने सामन्यावर नियंत्रण राखलं आणि मिकेल ओयार्झाबाल आणि पेद्रो पोरो यांच्या गोलच्या जोरावर रविवारच्या अंतिम सामन्यातील आपले स्थान निश्चित केले.

पहिल्या हाफच्या मध्यावर स्पेनला पेनल्टी देण्यात आली. फ्रान्सचा लेफ्ट-बॅक लुकास डेनीने चेंडू क्लिअर करण्याचा प्रयत्न करत असताना केलेल्या फाऊलमुळे त्याची फॉरवर्ड लामिन यामालशी जोरदार टक्कर झाली आणि पंचांनी पेनल्टी दिली.

ओयार्झाबालने आत्मविश्वासाने पेनल्टी गोलच्या कोपऱ्यात मारली. आघाडी घेतल्यानंतर स्पेनने सामन्यावरील पकड अधिक घट्ट केली.

पहिल्या शांत सत्रानंतर, दुसऱ्या सत्रात फ्रान्स जोरदार पुनरागमन करेल अशी अपेक्षा होती. पण नेमकं उलट घडलं.

स्पेनने पुन्हा एकदा खेळात वर्चस्व गाजवले. पेद्रो पोरोने डॅनी ओल्मोसोबत एक अप्रतिम वन-ऑन-वन ​​खेळ केला आणि त्यानंतर जवळच्या पोस्टजवळून दुसरा गोल केला.

नंतर फ्रान्सला पुनरागमन करण्यासाठी अर्ध्या तासाहून अधिक वेळ मिळाला, परंतु संपूर्ण स्पर्धेत केवळ एकच गोल स्वीकारणाऱ्या अत्यंत शिस्तबद्ध स्पॅनिश संघाविरुद्ध त्यांना तसं करता आलं नाही.

स्पेनने सामन्याच्या शेवटपर्यंत पूर्ण शांतता, संयम आणि उत्कृष्ट खेळ दाखवत सहज विजय मिळवला.

त्यामुळं फ्रान्सचं सलग तिसऱ्या विश्वचषक अंतिम फेरीत पोहोचण्याचं स्वप्न भंगले आहे. आता ते शनिवारी तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना खेळतील.

फ्रान्ससाठी हा विश्वचषक प्रशिक्षक डिडिएर डेस्बर्न यांच्या १४ वर्षांच्या कार्यकाळाचा शेवटचा टप्पा ठरेल, कारण या स्पर्धेनंतर ते संघ सोडणार आहेत.

दरम्यान, स्पेनचा संघ आता न्यू जर्सीला जाईल. बुधवारी इंग्लंड आणि अर्जेंटिना यांच्यातील दुसऱ्या उपांत्य फेरीच्या सामन्याच्या विजेत्याची ते त्याठिकाणी वाट पाहतील.

स्पेन आता दुसऱ्यांदा विश्वचषक विजेतेपद पटकावण्याच्या तयारीत असेल.

स्पेनची अविश्वसनीय आकडेवारी

स्पेनने आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधील सर्वाधिक काळ म्हणजे 37 सामने अपराजित राहण्याच्या इटलीच्या विक्रमाची बरोबरी केली आहे.

आयमेरिक लापोर्टे (22), ओयार्झाबाल (20), फॅबियन रुईझ (16), मिकेल मेरिनो (14) आणि यमाल (14) हे विश्वचषक/युरोपियन चॅम्पियनशिपमध्ये स्पेनसाठी कधीही सर्व सामने न हरता सर्वाधिक वेळा खेळलेले पाच युरोपियन खेळाडू ठरले.

लामिन यमाल स्पेनसाठी एकही सामना हरलेला नाही. त्यानं विश्वचषक आणि युरो स्पर्धांमध्ये मिळून 12 सामन्यांमध्ये सुरुवातीपासून खेळ केला असून, त्या सर्वांमध्ये संघ विजयी ठरला आहे. सुरुवातीपासून खेळताना या दोन स्पर्धांमध्ये कोणत्याही युरोपियन खेळाडूची ही सर्वोत्तम 100% विजयाची सरासरी आहे.

विश्वचषकाच्या इतिहासात एकाच स्पर्धेत सहा सामन्यांमध्ये एकही गोल न खाता विजय मिळवणारा स्पेन हा पहिला संघ ठरला आहे.

फ्रान्सविरुद्ध स्पेनला सामोरे जावे लागलेला xG आकडा (0.3) हा, 1994 मध्ये स्वीडनविरुद्ध ब्राझीलने नोंदवलेल्या आकड्यानंतर, या स्पर्धेतील उपांत्य फेरीच्या सामन्यात कोणत्याही देशाने नोंदवलेला सर्वात कमी आकडा होता.(xG figure म्हणजे फुटबॉलमधील अपेक्षित गोलच्या (Expected Goals) आकडेवारीचा आकडा)

स्पेनच्या डिफेन्ससमोर फ्रान्सचा अटॅक फिका

विश्वचषकातील सर्वात बलाढ्य आक्रमक संघ आणि स्पर्धेतील सर्वात चांगलं डिफेन्स असलेल्या संघातील लढत असं या सामन्याचं वर्णन केलं जात होतं.

पण अखेर, सामना एकतर्फी ठरला. स्पेनच्या डिफेन्स करणाऱ्या सदस्यांनी फ्रान्सचा स्टार किलियन एम्बापेला रोखून धरलं आणि त्याचा संघाला धोका होणार नाही, याची काळजी घेतली.

संपूर्ण स्पर्धेत फ्रान्सनं आपल्या आक्रमक शैलीनं चाहत्यांना आनंदी केलं. पण स्पेननं काहीही चर्चा न होऊ देता शांतपणे आणि संयमाने खेळ केला. त्यांचा खेळ कदाचित तेवढा आकर्षक नसेल, पण त्यांच्या क्षमतेबद्दलच्या सर्व शंका आता पूर्णपणे दूर होतील हे नक्की.

युरो 2024 जिंकणाऱ्या स्पॅनिश संघाची सर्वात मोठी शक्ती म्हणजे लामिन यमाल आणि निको विल्यम्स यांचा उत्कृष्ट विंग प्ले होता.

पण दुखापतींमुळे या हंगामात त्यांचा प्रभाव फारसा दिसला नाही. त्यांना एकत्रितपणे फक्त एकच गोल करता आला आहे. मात्र, स्पर्धा जशी पुढे सरकत गेली, तसा यमालचा प्रभाव वाढत गेला आहे.

स्पेन संघ केवळ दुसऱ्यांदा विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत पोहोचला आहे. दक्षिण आफ्रिकेत देशासाठी विश्वचषक ट्रॉफी उंचावणाऱ्या 2010 च्या संघाची बरोबरी करण्याचे त्यांचे आता ध्येय असेल.

फ्रान्सविरुद्ध रॉड्रीची मिडफिल्डमधील कामगिरी उत्कृष्ट होती. त्याने सुरुवातीचे अनेक हल्ले रोखले. संघाच्या आक्रमणाचा पाया रचला आणि सामन्यावर नियंत्रण मिळवलं.

अँटेरिअर क्रुशिएट लिगामेंटच्या गंभीर दुखापतीमुळे दीर्घकाळ अनुपस्थित राहिल्यानंतर, तो आता 2024 मध्ये बॅलोन डी'ओर जिंकणाऱ्या पूर्वीच्याच पातळीवर परतलेला दिसत आहे.

फॅबियन रुईझनेही चांगली कामगिरी करत, बार्सिलोनाचा प्लेमेकर पेड्रीच्या जागी आपली निवड सार्थ ठरवली. स्पेनच्या डिफेन्सनं पुन्हा एकदा आपली ताकद दाखवून दिली.

फक्त डिफेन्स करणारे आणि गोलकिपरच नव्हे, तर संपूर्ण संघ आणि प्रशिक्षक दे ला फुएंते यांच्या रणनीतीमुळंच फ्रान्सला गोलवर पहिला शॉट घेण्यासाठी 81 व्या मिनिटापर्यंत वाट पाहावी लागली.

अनेकदा म्हटलं जातं की, योग्य वेळी सर्वोत्तम कामगिरी करणारे संघच मोठ्या स्पर्धा जिंकतात. स्पेननं फ्रान्ससारख्या बलाढ्य संघाला ज्या पद्धतीनं पराभूत केलं, त्यावरून असं दिसतं की ते अगदी योग्य क्षणी सर्वोत्तम कामगिरीच्या शिखरावर पोहोचत आहेत.

फ्रान्सची खराब कामगिरी

या विश्वचषकात अनेक प्रसंगी असं वाटत होतं की, काहीही झालं तरी शेवटी फ्रान्सच चषक उंचावेल.

किलियन एम्बापेच्या नेतृत्वाखालील फ्रान्सचा स्टार खेळाडूंनी भरलेला अटॅक संपूर्ण स्पर्धेत उत्कृष्ट फॉर्ममध्ये होता त्यामुळं संघाने सहजपणे उपांत्य फेरी गाठली.

नॉकआऊट फेरीत फ्रान्सने स्वीडनला सहज हरवले. बलाढ्य पॅराग्वेविरुद्ध संयम आणि शिस्त दाखवली आणि मग मोरोक्कोलाही सहज पराभूत केले.

एम्बापेसोबत मायकल ओलिसेह, उस्मान डेम्बेले आणि दोन वेळा चॅम्पियन्स लीग विजेते ब्रॅडली बारकोला व डेझिरे डिउए यांच्यासारखे खेळाडू होते. त्यामुळं बाजी पलटवण्यासाठी संघात पुरेसे खेळाडू होते.

पण यावेळी तसं झालं नाही. स्पेननं उत्कृष्ट खेळ केलाच, पण फ्रान्सनंही विश्वचषकातील सर्वात सुमार कामगिरी केली. वेगवान आणि आक्रमक फुटबॉलसाठी ओळखला जाणारा हा संघ या सामन्यात निष्प्रभ ठरला.

लुकास डेनेच्या चुकीमुळे फ्रान्स स्पर्धेत पहिल्यांदाच पिछाडीवर पडला आणि काही मिनिटांनंतरच विल्यम सलिबाला झालेल्या दुखापतीमुळे त्यांच्या अडचणी आणखी वाढल्या.

फ्रान्सने त्यांच्या सर्वात धोकादायक अटॅकर्सना मोकळेपणाने खेळू देण्याच्या उद्देशाने खेळायला सुरुवात केली, पण स्पेनच्या उत्कृष्ट डावपेचांमुळे तसं झालं नाही. विशेषतः दुसऱ्या हाफमध्ये फ्रान्सच्या सर्वात धोकादायक खेळाडूंना फक्त अशाच ठिकाणी चेंडू मिळाला, जिथे त्यांना सहजपणे रोखता येऊ शकले असते.

फ्रान्सनं एक गोल केला तरी सामन्याचे चित्र पालटू शकेल असं वाटत होतं. पण स्पेनने खेळावर नियंत्रण ठेवले, ज्यामुळे फ्रान्सला गोल करण्याच्या संधीच निर्माण करणे अत्यंत कठीण झाले.

संपूर्ण स्पर्धेत रोमांचक खेळ खेळलेल्या फ्रान्सच्या संघासाठी हा प्रवास अत्यंत निराशाजनक रीतीने संपला.दुसरे विश्वचषक विजेतेपद जिंकून प्रशिक्षक डिडिएर डेसमंड यांना शानदार निरोप देण्याचं त्यांचं स्वप्न अपूर्ण राहिलं.

आता त्यांचा शेवटचा सामना केवळ तिसऱ्या स्थानासाठीचा प्ले-ऑफ असेल.

हा सामना एमबापेला गोल्डन बूटसाठीचा दावा अधिक मजबूत करण्याची संधी देणार असेल आणि तो विश्वचषक इतिहासातील सर्वाधिक गोल करणारा खेळाडूही बनू शकतो. पण ज्या ट्रॉफीसाठी तो आणि फ्रान्स आले होते, त्यासाठी आता त्यांना आणखी चार वर्षे वाट पाहावी लागेल.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)